Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp vững bước trong kỷ nguyên mới

1. Sứ mệnh của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp

Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp là tổ chức cơ sở đoàn trực thuộc Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Chính phủ, nơi hội tụ, tập hợp đội ngũ cán bộ trẻ đầy nhiệt huyết, có trình độ chuyên môn cao, hoạt động trong lĩnh vực pháp luật. Lĩnh vực pháp luật được xác định là một trong những nền tảng vững chắc để khởi tạo xã hội thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị Việt Nam trong sạch, vững mạnh, toàn diện. Qua đó, cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị làm “nòng cốt” để Nhân dân làm chủ được vận hành thông suốt, góp phần hiện thực hóa khát vọng đi lên chủ nghĩa xã hội của Nhân dân.

Đoàn viên Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp không chỉ là những cán bộ, công chức, viên chức trẻ tuổi làm việc và cống hiến, mà còn là những trí thức trẻ năng động, những chiến sĩ pháp lý kiên cường và tận tâm; luôn giữ vững vai trò là người gìn giữ, bảo vệ và lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật trong đời sống xã hội.

Tính đến ngày 28/02/2025, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp có 539 đoàn viên, trong đó có 475 đoàn viên là công chức, viên chức và 64 đoàn viên là học sinh, sinh viên và sinh hoạt tại 29 chi đoàn, đoàn cơ sở trực thuộc, gồm 06 chi đoàn, 15 chi đoàn cơ sở, 08 đoàn cơ sở và 29 chi đoàn trực thuộc đoàn cơ sở.

Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp mang trong mình bản sắc riêng biệt, là sự kết tinh hài hòa những giá trị cốt lõi, truyền thống lịch sử, trí tuệ và nhân văn. Những giá trị này đóng góp vào sự nghiệp chung của đất nước và lý tưởng của tuổi trẻ Việt Nam: (i) trí tuệ pháp lý: là trí tuệ chuyên sâu, sắc bén, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của đất nước; (ii) tinh thần phục vụ Nhân dân: thể hiện sự sẵn sàng nhận nhiệm vụ, tận tâm với nhiệm vụ được giao, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của xã hội; (iii) ý chí gìn giữ công lý: biểu hiện ở việc bảo vệ công bằng, công lý trước mọi thách thức, góp phần xây dựng nền tư pháp minh bạch, công khai, nghiêm minh và công bằng; (iv) khát vọng cống hiến: là khát vọng đổi mới không ngừng để góp phần vào công cuộc cải cách thể chế pháp luật, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, hiệu quả và hội nhập sâu rộng với các chuẩn mực quốc tế.

Những yếu tố trên đã tạo nên hình ảnh thế hệ thanh niên Bộ Tư pháp trẻ về tuổi đời nhưng giàu bản lĩnh, có trình độ chuyên môn cao, sở hữu phẩm chất đạo đức trong sáng. Chính vì vậy, đây là nguồn nhân lực quan trọng, là thế hệ tiếp nối để Bộ, ngành Tư pháp chuyển mình trong bối cảnh mới, đồng hành cùng đất nước trên con đường phát triển và hội nhập toàn cầu.

2. “Kỷ nguyên vươn mình” - Thời đại của những yêu cầu mới

Việt Nam đang bước vào “kỷ nguyên mới”, “kỷ nguyên vươn mình” của dân tộc. Với mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045, Bộ Chính trị đã ban hành các nghị quyết “bộ tứ trụ cột” quan trọng gồm: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân. Đây là giai đoạn lịch sử đặc biệt, đánh dấu sự trưởng thành và lớn mạnh toàn diện của đất nước trên nhiều phương diện.

Đây chính là thời điểm đất nước cần tái cấu trúc toàn diện không chỉ về phát triển kinh tế mà còn cả tư duy, thể chế, phương thức lãnh đạo và công cụ điều hành của bộ máy nhà nước. “Vươn mình” trong kỷ nguyên mới không chỉ đơn thuần là sự phát triển về số lượng hay quy mô, mà quan trọng hơn, đó là sự thay đổi “về chất”, có chiều sâu, có tính hệ thống, nhằm đáp ứng những yêu cầu mới của thực tiễn và thời đại. Để chủ động ứng phó trước những biến động và cơ hội của thế giới, Việt Nam cần hệ thống pháp luật tiên tiến, nhân văn, minh bạch và hiệu quả, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để bảo đảm sự phát triển ổn định và bền vững.

Trong tiến trình đó, Bộ, ngành Tư pháp được giao trọng trách đặc biệt quan trọng là kiến tạo và hoàn thiện thể chế pháp luật, tạo “nền móng” vững chắc cho sự vận hành công bằng, minh bạch của xã hội. Đây không chỉ là sứ mệnh mà còn là trách nhiệm cao cả, đòi hỏi sự sáng tạo, bản lĩnh và sự đồng thuận cao từ tất cả cán bộ, công chức Bộ, ngành Tư pháp.

Đứng trước những yêu cầu đó, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp với vai trò là lực lượng dự bị tin cậy của Đảng, là đội ngũ kế cận chủ chốt của ngành Tư pháp phải nhận thức rõ vị trí, vai trò và trách nhiệm của mình. Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp cần phải tiên phong trong cả nhận thức và hành động, chủ động đổi mới tư duy, nâng cao trình độ chuyên môn, rèn luyện bản lĩnh chính trị, đồng thời, dấn thân với tinh thần sáng tạo, đổi mới không ngừng để góp phần hiện thực hóa khát vọng vươn mình của đất nước. Mỗi đoàn viên thanh niên Bộ, ngành Tư pháp cần hiểu rõ, sâu sắc sứ mệnh của mình, đồng thời, nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, thách thức, áp lực trong công việc để góp phần thiết thực vào việc xây dựng Bộ, ngành Tư pháp tiên phong, hiện đại, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của kỷ nguyên phát triển mới.

3. Những nền tảng cốt lõi để Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp phát triển trong kỷ nguyên mới

Để đáp ứng những yêu cầu của kỷ nguyên mới, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp cần tập trung vào các nền tảng cốt lõi sau:

Thứ nhất, đào tạo con người - nền tảng cho bản lĩnh chính trị và phát triển sự nghiệp.

Việc đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ trẻ “vừa hồng, vừa chuyên” là yếu tố “then chốt”. Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp cần tích cực rèn luyện đội ngũ thanh niên có bản lĩnh chính trị vững vàng, chuẩn bị tốt cho quá trình giới thiệu kết nạp Đảng, đồng thời, chủ động tự học và tích cực lập thân, lập nghiệp. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh việc chia sẻ kinh nghiệm học ngoại ngữ, chuyên ngành, hỗ trợ thanh niên đăng ký học bổng, mở rộng cơ hội phát triển bản thân, tăng cường giao lưu với bạn bè quốc tế, tự tin trở thành công dân số, công dân toàn cầu. Bên cạnh đó, cần xây dựng các chương trình đào tạo kỹ năng mềm, tư duy phản biện, giúp đoàn viên tự bảo vệ trước những “cám dỗ” của xã hội và thách thức trong công việc.

Thứ hai, đóng góp vào nhiệm vụ chung của Bộ, ngành Tư pháp - tiên phong trong cải cách thể chế.

Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp cần chủ động nghiên cứu, tham gia xây dựng và góp ý các dự thảo luật, nghị định. Đoàn viên cần tích cực tham gia các đề án, đóng góp vào sự phát triển của Bộ, ngành Tư pháp, đặc biệt là đề xuất cải tiến trong các lĩnh vực cụ thể như: đăng ký hộ tịch, quốc tịch, thi hành án dân sự. Việc phát triển các mô hình tủ sách thanh niên, diễn đàn học thuật và các nhóm nghiên cứu chuyên môn sẽ tạo môi trường thuận lợi cho đoàn viên nâng cao trình độ. Đồng thời, cần tích cực tham gia các cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đổi mới sáng tạo trong tuyên truyền pháp luật, ứng dụng khoa học - công nghệ vào công việc hàng ngày.

Thứ ba, đóng góp vào công tác xã hội, sáng tạo và gắn bó với cộng đồng.

Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp cần tích cực tham gia các hoạt động xã hội như: tổ chức các buổi “uống nước nhớ nguồn”, tri ân các anh hùng liệt sĩ, bà mẹ Việt Nam anh hùng; tham gia các hoạt động từ thiện, hiến máu nhân đạo, hỗ trợ người dân trong thiên tai, bão lũ; bảo vệ cảnh quan trụ sở, tham gia dọn dẹp môi trường, góp phần xây dựng văn hóa xanh, sạch, đẹp sẽ giúp nâng cao ý thức cộng đồng và trách nhiệm xã hội của đoàn viên. Thực hiện nghiêm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Bộ tư pháp, tăng cường phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội để tham gia các phong trào vì cộng đồng.

Thứ tư, hội nhập và chuyển đổi số - đưa trí tuệ pháp lý Việt Nam sánh vai cùng bạn bè thế giới.

Trong kỷ nguyên số và toàn cầu hóa, pháp luật được coi là ngôn ngữ pháp lý của hội nhập, nền tảng của cạnh tranh quốc tế. Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp cần làm chủ công nghệ số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác cơ sở dữ liệu pháp lý, hệ thống thông tin hành chính tư pháp điện tử hiệu quả, phục vụ tốt cho công tác của Bộ, ngành Tư pháp. Đồng thời, cần chủ động tham gia các diễn đàn pháp lý khu vực, kết nối với thanh niên các nước trong lĩnh vực pháp quyền để mở rộng tầm nhìn và nâng cao năng lực hội nhập.

4. Một số kiến nghị để Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp “vươn mình” hiệu quả

Để tạo điều kiện cho Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp phát triển vững mạnh, hoạt động hiệu quả trong kỷ nguyên mới, cần thực hiện một số giải pháp sau:

Một là, phát huy những thành tựu đã đạt được.

Tiếp tục tập trung nguồn lực rèn luyện thế hệ đoàn viên ưu tú, xung kích trong hoạt động chuyên môn và xã hội: lựa chọn những đoàn viên có năng lực, phẩm chất đạo đức tốt, có tiềm năng lãnh đạo để tạo nguồn cho Đảng; tổ chức các chương trình tập huấn, hội thảo chuyên đề về kỹ năng pháp lý, quản lý nhà nước và xử lý tình huống pháp lý thực tế; động viên đoàn viên tham gia các dự án cải cách hành chính, số hóa, chuyển đổi số của ngành Tư pháp; tổ chức các chương trình từ thiện, hiến máu nhân đạo, bảo vệ môi trường và hỗ trợ cộng đồng; khuyến khích đoàn viên tham gia các cuộc thi chính luận do tổ chức Đảng, đoàn cấp trên phát động.

Để góp phần phát triển đội ngũ công chức, viên chức trẻ “vừa hồng, vừa chuyên” đáp ứng yêu cầu thời đại, cần chú trọng rèn luyện đạo đức, lối sống trong sáng, lý tưởng cách mạng và tinh thần phụng sự Tổ quốc; nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng giải quyết vấn đề pháp lý phức tạp và sáng tạo trong công việc; khuyến khích đoàn viên học ngoại ngữ, tham gia các khóa đào tạo quốc tế để bắt kịp xu thế toàn cầu; đào tạo về kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và cơ sở dữ liệu pháp lý hiện đại.

Khuyến khích đoàn viên thanh niên nhanh nhạy, chủ động, bắt nhịp và làm chủ tình hình trong công việc và cuộc sống: đào tạo đoàn viên biết đánh giá và phân tích tình hình, xử lý các tình huống pháp lý nhanh chóng, chính xác; khuyến khích tự học, tự nghiên cứu, tham gia các diễn đàn chuyên môn và các khóa học trực tuyến; xây dựng văn hóa cơ quan thân thiện, công bằng, khuyến khích đổi mới sáng tạo và đóng góp ý kiến; rèn luyện bản lĩnh chính trị, khả năng tự quyết, tự chủ và dám làm, dám chịu trách nhiệm trong mọi tình huống.

Đề cao tính hiệu quả, tiết kiệm và thực chất trong công tác đoàn: tăng cường hiệu quả hoạt động đoàn bằng cách đánh giá và tối ưu hóa các hoạt động để tránh lãng phí nguồn lực; xác định rõ mục tiêu và kết quả mong muốn cho từng chương trình, phong trào; tập trung vào chất lượng thay vì số lượng, bảo đảm mọi hoạt động đều mang lại giá trị thực tiễn cho đoàn viên và xã hội; tiết kiệm và sử dụng hợp lý nguồn lực bằng cách kết nối các nguồn lực từ đoàn cấp trên, các đơn vị liên quan và chính quyền địa phương để tạo sự phối hợp hiệu quả; ứng dụng công nghệ thông tin để giảm chi phí tổ chức, quản lý và triển khai các hoạt động; tận dụng tối đa cơ sở vật chất hiện có để tổ chức các chương trình, sự kiện; phát triển các mô hình hoạt động có sức lan tỏa cao, tạo dấu ấn lâu dài cho tổ chức đoàn; định kỳ đánh giá hiệu quả các chương trình để cải tiến và duy trì sự phù hợp với thực tiễn; phát triển các sáng kiến mang tính đột phá nhưng phải phù hợp với tôn chỉ, mục đích của đoàn.

Hai là, tri ân và kế thừa giá trị từ thế hệ cán bộ đoàn đi trước.

Nghiên cứu, tham khảo và tiếp thu kinh nghiệm từ lịch sử và các giai đoạn phát triển của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp. Tổ chức các buổi tọa đàm, gặp gỡ giữa các thế hệ cán bộ đoàn; xây dựng “Tủ sách truyền thống” lưu giữ hình ảnh, tài liệu, kinh nghiệm từ những phong trào lớn trong quá khứ; tổ chức các chương trình tham quan, học tập tại các di tích lịch sử và cơ quan tư pháp tiền nhiệm để hiểu rõ hơn về truyền thống đấu tranh và xây dựng đất nước của ngành.

Đưa ra các hoạt động mới, sáng tạo nhưng vẫn kế thừa truyền thống tốt đẹp: phát huy tinh thần “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên” trong mọi hoạt động; kế thừa ý chí dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới của thế hệ đi trước; đẩy mạnh các phong trào tình nguyện, xung kích giải quyết những vấn đề khó khăn, phức tạp trong công tác đoàn và công việc chuyên môn; khuyến khích đoàn viên tham gia nghiên cứu khoa học, sáng kiến cải tiến quy trình công việc và đóng góp vào cải cách thể chế pháp luật.

Ba là, tăng cường hiệu quả công tác đoàn trong thời đại mới.

Giao nhiệm vụ mang tính cải cách cho đoàn viên trẻ, không ngại “trao cơ hội” để thử thách và đào tạo. Hỗ trợ nghiên cứu pháp luật, sáng kiến đổi mới qua ngân sách, học bổng và phối hợp liên ngành. Tạo điều kiện cho đoàn viên tham gia các khóa học quốc tế về pháp luật, công nghệ pháp lý, mở rộng tư duy và kỹ năng. Phát triển môi trường đoàn trong cơ quan hành chính, khơi dậy lý tưởng sống và tinh thần phụng sự.

Với sứ mệnh kiến tạo và hoàn thiện nền tảng pháp lý cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp, lực lượng dự bị tin cậy của Đảng, đội ngũ kế cận chủ chốt cần tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và tinh thần sáng tạo. Mỗi đoàn viên, với phẩm chất “vừa hồng, vừa chuyên”, sẽ là nhân tố quyết định để Bộ, ngành Tư pháp chuyển mình mạnh mẽ, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, hiệu quả và hội nhập sâu rộng, cùng đất nước sánh vai với các cường quốc năm châu./.

Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Bộ Tư pháp

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ấn phẩm đặc biệt “Ngành Tư pháp - Tự hào truyền thống, vững bước tương lai”)