1. Vai trò của Trường Cao đẳng Luật miền Nam trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ pháp luật cho các tổ chức, cá nhân khu vực phía Nam

Với hơn 10 năm hình thành và phát triển, Trường Cao đẳng Luật miền Nam đã từng bước khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng pháp luật đáng tin cậy của khu vực phía Nam. Trường có trụ sở chính tại tỉnh Hậu Giang (nay là thành phố Cần Thơ) - cửa ngõ kết nối các tỉnh Tây Nam Bộ với thành phố Cần Thơ, thuận lợi trong việc tiếp cận, tổ chức lớp học hoặc liên kết đào tạo tại chỗ.

Tính từ năm 2021 đến nay, Trường đã đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng cho hơn 3.000 học viên tại khu vực phía Nam. Trường đã và đang xây dựng nhiều chương trình bồi dưỡng ngắn hạn, chuyên sâu theo hướng “đo ni đóng giày” cho từng địa phương hoặc đơn vị như: bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho hòa giải viên cơ sở; nghiệp vụ hộ tịch; pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, xây dựng; bồi dưỡng kiến thức pháp luật về hành nghề môi giới bất động sản, về doanh nghiệp và đầu tư cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp tại địa phương.

Thực hiện chức năng bồi dưỡng, chuẩn hóa chuyên môn, nghiệp vụ đối với cán bộ, công chức, viên chức ngành Tư pháp và các lớp bồi dưỡng thuộc chức năng, nhiệm vụ, Trường đã chủ động tổ chức, phối hợp với Sở Tư pháp, Sở Nội vụ, Sở Xây dựng và các sở, ban, ngành các tỉnh, thành phố thuộc khu vực phía Nam xây dựng, triển khai kế hoạch tổ chức, phối hợp tuyển sinh và mở các lớp như: bồi dưỡng nghiệp vụ đăng ký và quản lý hộ tịch; bồi dưỡng kiến thức về hòa giải viên ở cơ sở cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số; tập huấn kỹ năng phổ biến, giáo dục pháp luật cho các xã vùng dân tộc thiểu số… Trường đã tổ chức các lớp bồi dưỡng cho hòa giải viên cơ sở tại Sở Tư pháp một số tỉnh và các lớp trực tuyến.

Bên cạnh đó, Trường còn đa dạng hóa công tác liên kết, phối hợp với các cơ sở giáo dục tuyển sinh, đào tạo các lớp như: đại học luật, đại học ngôn ngữ Anh, đào tạo nghề luật sư, đào tạo nghề công chứng…

Đồng thời, Trường còn phối hợp tổ chức các lớp nghiệp vụ như: nghiệp vụ sư phạm, nghiệp vụ kế toán trưởng; nghiệp vụ sư phạm dạy nghề; bồi dưỡng quản lý nhà nước ngạch chuyên viên, ngạch chuyên viên chính; bồi dưỡng lãnh đạo quản lý cấp phòng; bồi dưỡng kiến thức pháp luật hành nghề môi giới bất động sản^[1]; bồi dưỡng kiến thức pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong các lĩnh vực, kỹ năng soạn thảo văn bản hành chính thông dụng…

Ảnh do Trường Cao đẳng Luật miền Nam cung cấp.

2. Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ pháp luật cho các tổ chức, cá nhân khu vực phía Nam

Hiện, đa số các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam đã chú trọng đến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác pháp chế, tư pháp - hộ tịch, hòa giải viên, tổ hòa giải cơ sở… Trong những năm gần đây, công tác đào tạo, bồi dưỡng pháp luật ở khu vực phía Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhận thức của các địa phương được nâng cao, nhiều tỉnh, thành phố đã đưa nội dung đào tạo, bồi dưỡng pháp luật trở thành một phần trong kế hoạch phát triển nguồn nhân lực hằng năm để có kế hoạch bồi dưỡng nghiệp vụ cho hòa giải viên cơ sở, công chức làm công tác tư pháp - hộ tịch của địa phương... Sự tham gia tích cực của các trường, cơ sở đào tạo pháp luật như Trường Cao đẳng Luật miền Nam, Học viện Tư pháp và khoa luật của một số trường đại học đã triển khai nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng các chuyên đề thiết thực. Nhiều mô hình đào tạo, bồi dưỡng hiệu quả được nhân rộng; một số tỉnh, thành phố đã mời giảng viên đến trực tiếp giảng dạy tại địa phương, giúp tiết kiệm chi phí và tăng hiệu quả thực hành.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ pháp luật ở các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam còn một số hạn chế sau:

(i) Việc triển khai đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ pháp luật chưa thống nhất và đồng bộ, chất lượng không đồng đều giữa các địa phương. Ở một số địa phương, công tác này còn hình thức, chủ yếu theo đợt mà chưa thực sự gắn với nhu cầu cụ thể của từng địa phương, đơn vị. Một số nơi còn bồi dưỡng theo hình thức đối phó, chưa sát thực tế, học viên học xong nhưng không vận dụng được kiến thức vào xử lý, giải quyết công việc.

(ii) Thiếu lực lượng chuyên gia, giảng viên tại chỗ. Nhiều địa phương ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, nguồn cán bộ pháp luật tại chỗ còn hạn chế về chuyên môn, năng lực tổ chức lớp bồi dưỡng. Bên cạnh đó, còn thiếu đội ngũ giảng viên pháp luật chuyên sâu tại chỗ, phụ thuộc vào giảng viên từ các trường ở Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Hà Nội, làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến tần suất tổ chức lớp học.

(iii) Chưa có sự kết nối chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo và đơn vị sử dụng lao động; chương trình đào tạo, bồi dưỡng chưa sát thực tiễn, một số nội dung còn lý thuyết, thiếu tính ứng dụng, các lớp dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa đi sâu, nghiên cứu pháp luật về thuế, hợp đồng, sở hữu trí tuệ - những vấn đề liên quan mật thiết đến hoạt động của doanh nghiệp.

(iv) Ứng dụng công nghệ còn hạn chế. Trong bối cảnh chuyển đổi số, nhiều địa phương chưa triển khai lớp học trực tuyến, chưa xây dựng được kho học liệu pháp lý mở, làm cho công tác đào tạo, bồi dưỡng phụ thuộc vào phương pháp truyền thống, thiếu linh hoạt, khó tiếp cận với người dân vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số.

3. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ pháp luật cho các tổ chức, cá nhân khu vực phía Nam

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ pháp luật cho các tổ chức, cá nhân của các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam, Trường cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Một là, tăng cường phân cấp và đặt hàng đào tạo, bồi dưỡng. Theo đó, Bộ Tư pháp và các Sở Tư pháp địa phương cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng. Hằng năm, đặt hàng cho Trường tổ chức theo nhu cầu cụ thể, tránh hình thức, dàn trải. Thiết kế chương trình bồi dưỡng “may đo” theo địa phương, các chương trình bồi dưỡng cần được xây dựng linh hoạt, theo hướng “đúng người - đúng nội dung - đúng bối cảnh địa phương”. Chẳng hạn, với tỉnh có nhiều tranh chấp đất đai (như Long An (nay sáp nhập vào tỉnh Tây Ninh), An Giang), cần tập trung vào kỹ năng hòa giải, áp dụng Luật Đất đai năm 2024, quy trình xử lý đơn, thư; với tỉnh có nhiều doanh nghiệp nhỏ (như Bình Dương (nay sáp nhập vào Thành phố Hồ Chí Minh), Đồng Nai), cần tập trung vào pháp luật về doanh nghiệp, lao động, thuế. Nghiên cứu, mở rộng hình thức “đào tạo đặt hàng” theo nhu cầu riêng của từng địa phương gắn với các tiêu chí chất lượng đầu ra cụ thể.

Hai là, Trường cần đẩy mạnh liên kết với các chuyên gia, giảng viên trường đại học, trung tâm trợ giúp pháp lý, luật sư tại địa phương để xây dựng đội ngũ cộng tác viên giảng dạy chất lượng cao. Phát triển đội ngũ giảng viên pháp luật cộng tác tại địa phương, xây dựng mạng lưới giảng viên pháp luật kiêm nhiệm từ luật sư, cán bộ tư pháp - hộ tịch, chuyên viên pháp chế doanh nghiệp, giảng viên đại học tại chỗ. Trường có thể tổ chức lớp “tập huấn giảng viên nguồn” để bảo đảm chất lượng giảng dạy, tăng cường tính thực tiễn, tiết kiệm chi phí di chuyển.

Ba là, hỗ trợ kinh phí ổn định từ ngân sách địa phương. Thay vì phụ thuộc vào nguồn học phí tự chi trả, cần có chính sách tài trợ bồi dưỡng pháp luật dài hạn cho cán bộ cấp xã, hòa giải viên... Đề xuất địa phương bố trí kinh phí ổn định hàng năm cho bồi dưỡng cán bộ pháp luật cấp xã, tổ hòa giải, cán bộ tiếp dân, doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đồng thời, huy động các tổ chức quốc tế, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp lớn cùng tham gia tài trợ chương trình đào tạo pháp luật mang tính cộng đồng.

Bốn là, thúc đẩy chuyển đổi số trong bồi dưỡng pháp luật. Tiếp tục phát triển nền tảng học tập số và kho học liệu pháp luật mở, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận học pháp luật dễ dàng, mọi lúc, mọi nơi. Xây dựng nền tảng học tập trực tuyến (e-learning) chuyên về pháp luật, với các bài giảng tương tác, video mô phỏng tình huống, tài liệu pháp luật cập nhật. Phát triển ứng dụng di động cung cấp tài liệu pháp luật và bài kiểm tra nhỏ giúp cán bộ địa phương tự học mọi lúc, mọi nơi.

Với vị trí địa lý thuận lợi, đội ngũ giảng viên nhiệt huyết, giàu kinh nghiệm trong triển khai đa dạng chương trình đào tạo thực tiễn, Trường Cao đẳng Luật miền Nam đã, đang và sẽ tiếp tục đóng vai trò nòng cốt trong kết nối tri thức pháp luật với thực tiễn đời sống, góp phần đào tạo những cán bộ có chuyên môn sâu, nghiệp vụ giỏi; doanh nghiệp biết luật, hiểu luật và thực hiện đúng luật. Để làm được điều đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, các tổ chức và cá nhân, cùng chung tay xây dựng môi trường pháp luật minh bạch, hiện đại và thân thiện tại khu vực phía Nam nói riêng và cả nước nói chung./.

TS. Nguyễn Văn Phụng, ThS. Đặng Thị Ngọc Thi & ThS. Nguyễn Quỳnh Anh

Trường Cao đẳng Luật miền Nam, Bộ Tư pháp

[1]. 04 lớp bồi dưỡng kiến thức hành nghề môi giới bất động sản với 198 học viên, tổ chức các kỳ thi sát hạch cấp chứng chỉ hành n ghề môi giới bất động sản với 337 thí sinh.

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ấn phẩm đặc biệt “Ngành Tư pháp - Tự hào truyền thống, vững bước tương lai”)