Sở Tư pháp là cơ quan tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật; kiểm tra, xử lý, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL). Đây là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế. Đồng thời, với vai trò, trách nhiệm thành viên Ban chỉ đạo cải cách hành chính của tỉnh, Sở Tư pháp đã chủ động triển khai đồng bộ, toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm các nhiệm vụ trong lĩnh vực cải cách thể chế trên địa bàn tỉnh.

1. Kết quả nổi bật

1.1. Trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật

Trong hơn 21 năm qua, chức năng, nhiệm vụ của ngành Tư pháp nói chung và Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu nói riêng không ngừng được củng cố, bổ sung, hoàn thiện và thực hiện tốt nhiệm vụ tham mưu về các vấn đề pháp lý cho hệ thống chính trị của tỉnh, xây dựng và hoàn thiện các VBQPPL của địa phương trên các lĩnh vực ngày càng hiệu quả, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, phù hợp và khả thi với điều kiện thực tế phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, Sở Tư pháp thường xuyên hướng dẫn, theo dõi tiến độ, đôn đốc các cơ quan được giao xây dựng các dự thảo VBQPPL trình Hội đồng nhân dân (HĐND), UBND tỉnh và đã ban hành 368 VBQPPL, gồm: 100 nghị quyết của HĐND tỉnh, 268 quyết định của UBND tỉnh; cấp huyện (khi còn tổ chức chính quyền địa phương cấp huyện) ban hành 119 VBQPPL, gồm: 03 nghị quyết của HĐND, 116 quyết định của UBND; cấp xã ban hành 32 quyết định quy phạm pháp luật.

Sở Tư pháp đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các VBQPPL, trực tiếp thực hiện thẩm định gần 500 dự thảo VBQPPL (đạt 100%), tham gia ý kiến vào gần 1000 lượt dự thảo VBQPPL các loại, tạo hành lang pháp lý để triển khai thực hiện nhiệm vụ xây dựng pháp luật, đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng VBQPPL và công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa VBQPPL.

Đồng thời, Sở Tư pháp đã thực hiện kiểm tra hơn 300 (đạt 100%) VBQPPL do HĐND, UBND các huyện, thành phố ban hành và gửi đến Sở Tư pháp.

Trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật, ngành Tư pháp tỉnh Lai Châu đã tham gia góp ý, thẩm định dự thảo VBQPPL trước khi trình UBND, HĐND xem xét ban hành; triển khai nghiên cứu, tham gia ý kiến vào các dự thảo luật, pháp lệnh, văn bản hướng dẫn thi hành luật do bộ, ngành ở trung ương chủ trì soạn thảo, góp phần nâng cao chất lượng dự thảo VBQPPL, bảo đảm các VBQPPL được xây dựng, thẩm định, kiểm tra và rà soát đúng tiến độ; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, khả thi, phù hợp với điều kiện địa phương, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, cải cách tư pháp.

Chính vì vậy, công tác xây dựng, ban hành văn bản pháp luật của tỉnh đã có chuyển biến mạnh mẽ, đi vào nền nếp; hệ thống văn bản pháp luật của tỉnh từng bước được hoàn thiện, góp phần bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ, khả thi, phù hợp với địa phương và bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa.

1.2. Trong công tác kiểm soát thủ tục hành chính, hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý.

Trong các lĩnh vực công tác này, Sở đã kịp thời đề xuất UBND tỉnh xem xét, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về mặt pháp lý; chỉ đạo, điều hành; tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các hoạt động kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên địa bàn. Chính vì vậy, công tác kiểm soát thủ tục hành chính, hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp, trợ giúp pháp lý… được quan tâm thực hiện, đi vào chiều sâu, tăng cường trợ giúp pháp lý cho các đối tượng yếu thế tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, góp phần tăng cường pháp chế, quản lý xã hội bằng pháp luật, thúc đẩy kinh tế - xã hội của tỉnh phát triển.

Trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, những năm qua, ngành Tư pháp tỉnh Lai Châu đã có nhiều đổi mới tích cực và đạt được kết quả quan trọng góp phần vào xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu đã nghiên cứu, lựa chọn các mô hình hoạt động phù hợp với đặc thù địa lý và tình hình thực tế địa phương. Trong đó, chú trọng đẩy mạnh công tác truyền thông, phổ biến, giáo dục pháp luật cho Nhân dân khu vực biên giới, các bản đặc biệt khó khăn và xã nghèo trên địa bàn tỉnh… Tổ chức có hiệu quả các cuộc thi “Báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật giỏi về phòng, chống tham nhũng trên địa bàn tỉnh Lai Châu”; cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật về an toàn giao thông trên địa bàn tỉnh Lai Châu”; cuộc thi “Tìm hiểu pháp luật về hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Lai Châu”.

Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu đã thực hiện tốt vai trò là cơ quan Thường trực của Hội đồng phối hợp, phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của Nhân dân các dân tộc trong tỉnh.

Đồng thời, Sở Tư pháp đã tổ chức các hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến từ tỉnh đến xã, tuyên truyền, phổ biến Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Quy hoạch, Luật Xây dựng, Luật Biên phòng và các văn bản pháp luật có liên quan cho hàng nghìn đại biểu tham dự tại điểm cầu trong toàn tỉnh Lai Châu. Đối với hoạt động trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng chính sách luôn được Sở Tư pháp quan tâm, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, đặc biệt là trợ giúp pháp lý lưu động kết hợp với tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho Nhân dân. Mỗi năm, Trung tâm trợ giúp pháp lý tổ chức hàng chục đợt trợ giúp pháp lý lưu động kết hợp với tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho Nhân dân các xã vùng sâu, vùng xa giúp người dân được tiếp cận với các dịch vụ pháp lý, nâng cao trình độ nhận thức, hiểu biết pháp luật.

Ảnh do Sở Tư pháp Lai Châu cung cấp.

1.3. Công tác ứng dụng công nghệ thông tin

Công tác ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách hành chính có nhiều đột phá nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của ngành; góp phần cải thiện các chỉ số như: chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), chỉ số cải cách hành chính (PAX - INDEX); chỉ số sự hài lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS); chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) của tỉnh. Đẩy mạnh xử lý văn bản, hồ sơ công việc trên môi trường mạng; sử dụng hòm thư công vụ để trao đổi công việc; thực hiện gửi, nhận văn bản điện tử trên Hệ thống Phần mềm quản lý văn bản và điều hành giữa các cơ quan nhà nước trên địa bàn tỉnh Lai Châu; tăng cường triển khai ứng dụng công nghệ thông tin, ứng dụng chữ ký số cá nhân, bảo đảm tỷ lệ xử lý văn bản, hồ sơ công việc (trừ hồ sơ mật) trên môi trường mạng đạt 100%; xây dựng quy trình nội bộ cắt giảm thời gian giải quyết 87/134 thủ tục hành chính, bình quân giảm gần 50% so với thời gian quy định.

1.4. Công tác tổ chức, bộ máy

Thực hiện chủ trương đổi mới, tinh gọn tổ chức bộ máy theo hướng hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Sở đã tham mưu, quyết liệt thực hiện việc sáp nhập, tinh gọn bộ máy. Vì thế, theo Quyết định số 1345/QĐ-UBND ngày 18/6/2025 của UBND tỉnh Lai Châu, Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu đã giảm từ 05 phòng chuyên môn và 03 đơn vị sự nghiệp với 40 cán bộ, công chức xuống còn 03 phòng chuyên môn và 02 đơn vị sự nghiệp, với tổng số 38 cán bộ, công chức. Đồng thời, chức năng thanh tra của Sở được chuyển về Thanh tra tỉnh thực hiện, bảo đảm phân công rõ ràng, giảm chồng chéo nhiệm vụ. Việc tinh gọn tổ chức không đơn thuần chỉ giảm số lượng đầu mối mà còn thể hiện quyết tâm chính trị trong cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả công vụ, xây dựng nền hành chính phục vụ, minh bạch và hiện đại, là cơ hội để mỗi cán bộ, công chức ngành Tư pháp tỉnh nhìn lại vai trò, trách nhiệm của mình trong kỷ nguyên mới.

1.5. Đánh giá chung kết quả đạt được

Với sự nỗ lực phấn đấu không ngừng của công chức, viên chức, nhiều năm qua, Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu được Bộ Tư pháp xếp hạng A toàn quốc. Năm 2021, lần đầu tiên Sở Tư pháp vươn lên đứng đầu bảng xếp hạng về chỉ số cải cách hành chính của các sở, ban, ngành tỉnh Lai Châu (năm 2019 và 2020 xếp hạng 2). Năm 2020, Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu được Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ tịch UBND tỉnh tặng cờ thi đua. Đặc biệt, trong năm 2021, Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu vinh dự được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhì. Năm 2022 và 2023, nhiều cá nhân và tập thể Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu được Bộ trưởng Bộ Tư pháp, UBND tỉnh tặng Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong phong trào hoạt động của ngành, của tỉnh.

2. Một số giải pháp và phương hướng hoạt động của Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu để đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới

Thời gian tới, để công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế được đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả, hoạt động, đáp ứng thực tiễn, Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu cần thực hiện đồng bộ các giải pháp, trong đó, tập trung vào một số nhóm giải pháp cơ bản sau:

Một là, các cấp, các ngành tiếp tục quán triệt, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; nâng cao vai trò, trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương trong công tác xây dựng pháp luật.

Hai là, tăng cường và tổ chức thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa VBQPPL, cụ thể: (i) tập trung tổ chức thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa VBQPPL theo đúng quy định, gắn với việc xây dựng, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, pháp luật; (ii) xác định rõ việc rà soát văn bản là trách nhiệm, phải được tiến hành chủ động, thường xuyên của các cấp, các ngành, các địa phương; (iii) chú trọng, lồng ghép hoạt động rà soát VBQPPL trong quá trình xây dựng pháp luật nhằm phát hiện “từ sớm, từ xa” các quy định trái pháp luật, mâu thuẫn, chồng chéo hoặc khoảng trống pháp luật sau ban hành.

Ba là, tiếp tục nâng cao chất lượng, bảo đảm số lượng, tính ổn định của đội ngũ cán bộ làm công tác tư pháp, nhất là công tác xây dựng, thi hành pháp luật; đồng thời, đầu tư kinh phí, bảo đảm các điều kiện cần thiết phục vụ công tác xây dựng và thi hành pháp luật đạt chất lượng, hiệu quả cao.

Trong bối cảnh chung của đất nước, của tỉnh, ngành Tư pháp tỉnh Lai Châu, bước vào kỷ nguyên mới với những thời cơ, thuận lợi, nhưng cũng có khó khăn, thách thức nhất định, song với bề dày truyền thống của ngành Tư pháp, mỗi cán bộ, công chức Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu sẽ nỗ lực phát huy tinh thần trách nhiệm, sáng tạo và cống hiến để ngành Tư pháp tiếp tục khẳng định được vị thế, vai trò của mình, xứng đáng là cơ quan “gác cổng” về pháp luật đáng tin cậy ở địa phương./.

Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ấn phẩm đặc biệt “Ngành Tư pháp - Tự hào truyền thống, vững bước tương lai”)