Hiện thực hóa tầm nhìn phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới

Tầm nhìn chiến lược từ một quyết sách đúng đắn

Quyết định số 1111/QĐ-TTg ban hành trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là “Phát triển văn hoá, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Để cụ thể hóa tinh thần đó, Chính phủ đã chọn ngày 24/11 hằng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam” theo Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Mục đích của Kế hoạch nhằm thể chế hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả các quan điểm của Đảng về văn hóa, xác lập văn hóa là một trong các trụ cột trong sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Việc tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” nhằm tạo ra một đợt sinh hoạt văn hóa - chính trị sâu rộng, khẳng định vị thế của Nhân dân là chủ thể sáng tạo, bảo tồn và thụ hưởng văn hóa.

Nhân dân là trung tâm

Quyết định số 1111/QĐ-TTg khẳng định vai trò trung tâm của Nhân dân với tư cách là chủ thể sáng tạo, bảo tồn, trao truyền các giá trị văn hóa; nâng cao khả năng tiếp cận, sáng tạo, thụ hưởng văn hóa của Nhân dân; khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dân tộc, trách nhiệm công dân và khát vọng cống hiến vì sự phồn vinh, hạnh phúc của đất nước trong kỷ nguyên mới. Kế hoạch yêu cầu huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ và nghệ nhân để mở rộng không gian sáng tạo văn hóa.

Trên địa bàn cơ sở, từng khu dân cư được xác định là hạt nhân của mọi hoạt động. Việc gắn kết tổ chức “Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc” (18/11), “Ngày Di sản văn hóa Việt Nam” (23/11) và “Ngày Văn hóa Việt Nam” (24/11) tại khu dân cư sẽ tạo nên một chuỗi sự kiện cộng hưởng, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân. Tại đây, các hội thi, hội diễn dân ca, văn nghệ quần chúng và giao lưu giữa các dân tộc, tôn giáo sẽ được đẩy mạnh, tạo nên một bức tranh đa sắc màu trong tổng thể nét văn hóa của đất nước và con người Việt Nam.

Ứng dụng khoa học công nghệ để lan tỏa giá trị văn hóa

Trong kỷ nguyên công nghệ, truyền thông văn hóa không thể tách rời chuyển đổi số. Quyết định số 1111/QĐ-TTg đặt ra nhiệm vụ phát triển không gian và nền tảng văn hóa số toàn dân. Điều này nhằm mở rộng khả năng tiếp cận, thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng miền, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Hệ thống sản phẩm truyền thông sẽ được xây dựng đa dạng, đa nền tảng, từ bộ nhận diện thương hiệu đến các chương trình phát thanh, truyền hình chuyên sâu về di sản. Đặc biệt, phát huy vai trò của những người có ảnh hưởng (KOLs) để lan tỏa hệ giá trị quốc gia và chuẩn mực con người Việt Nam. Đồng thời, công tác an ninh văn hóa trên không gian mạng cũng được chú trọng nhằm ngăn chặn các quan điểm lệch lạc, yếu tố ngoại lai phản cảm.

Các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Để Kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030 đạt hiệu quả thực chất, Chính phủ đã đề ra các nhóm nhiệm vụ trọng tâm bao quát các hoạt động từ công tác thông tin, truyền thông và sản xuất sản phẩm văn hóa; tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam”; xây dựng môi trường văn hóa cơ sở gắn với bảo tồn di sản và xây dựng đời sống văn hóa cộng đồng; tổ chức các diễn đàn, hội nghị, nghiên cứu khoa học và giáo dục văn hóa; Quảng bá văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Trong đó, có các điểm nhấn như tổ chức hội nghị văn hóa toàn quốc định kỳ 5 năm một lần (năm 2026 là kỳ tiếp theo) nhằm đánh giá kết quả và đề ra giải pháp cho giai đoạn mới.

Chuỗi các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao lớn sẽ được triển khai, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và đương đại; xây dựng mô hình “hành trình di sản” trong các cơ sở giáo dục. Tích hợp nội dung giáo dục nghệ thuật truyền thống, hệ giá trị gia đình vào chương trình học phù hợp với từng cấp học. Các chương trình nghiên cứu khoa học trọng điểm về văn hóa Việt Nam sẽ được ban hành để làm luận cứ cho việc hoạch định chính sách; triển khai chiến dịch truyền thông toàn cầu “Ấn tượng Việt Nam”. Tổ chức thường niên “Tuần văn hóa Việt Nam” và “Ngày Văn hóa Việt Nam” tại các quốc gia đối tác chiến lược và đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam và tại các quốc gia có đông người Việt Nam sinh sống và làm việc. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc trưng văn hóa Việt Nam được đưa vào làm quà tặng ngoại giao để nâng tầm thương hiệu quốc gia....

Trách nhiệm thực thi và sự đồng hành của các bộ, ngành, địa phương

Quyết định số 1111/QĐ-TTg phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành và địa phương. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đóng vai trò chủ trì, điều phối. Các bộ khác như Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Ngoại giao, Bộ Khoa học và Công nghệ đều có những nhiệm vụ chiến lược riêng. Ở cấp địa phương, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch/Sở Văn hóa và Thể thao là cơ quan đầu mối tham mưu, tổ chức triển khai thực hiện Kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam”; chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan hướng dẫn chi tiết các nội dung của Kế hoạch đến cấp cơ sở, chú trọng vai trò chủ thể sáng tạo và thụ hưởng văn hóa của người dân.

Phát triển văn hóa luôn đi đôi với việc hoàn thiện thể chế và thượng tôn pháp luật. Việc triển khai “Ngày Văn hóa Việt Nam” chính là một hình thức thực thi quyền thụ hưởng văn hóa của công dân đã được Hiến pháp quy định. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật là cơ quan ngôn luận của Bộ Tư pháp sẽ đồng hành, phản ánh hơi thở cuộc sống văn hóa tại cơ sở, đồng thời giám sát, phản biện để các chính sách văn hóa thực sự đi vào thực tiễn, tránh lãng phí, hình thức.

Quyết định 1111/QĐ-TTg là bước đi quan trọng để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường trong kỷ nguyên mới. Khi văn hóa là nguồn cảm hứng, nền tảng vững chắc, dẫn dắt cho sự phát triển, khi mỗi người dân đều tự hào về bản sắc dân tộc, hướng tới đoàn kết, chúng ta sẽ tạo nên một sức mạnh để vượt qua mọi thử thách, xây dựng một Việt Nam văn minh, hạnh phúc và trường tồn. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân hãy là một “đại sứ văn hóa”, bắt đầu từ những việc làm thiết thực tại chính cộng đồng dân cư của mình để “Ngày Văn hóa Việt Nam” không chỉ là một ngày lễ, mà là một phần không thể thiếu trong tâm thức và hành động của mỗi người dân Việt Nam.