Phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội

Kế hoạch được ban hành nhằm kịp thời thể chế và tổ chức thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 28/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội khóa XVI về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 30/NQ-CP ngày 24/02/2026 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW; đồng thời thiết lập cơ chế vận hành, triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam thông suốt từ Trung ương đến cơ sở, gắn kết chặt chẽ hoạt động xây dựng, hoàn thiện thể chế với yêu cầu thực hành các hệ giá trị trong thực tiễn.

Kế hoạch được triển khai cũng góp phần đưa các hệ giá trị thấm sâu vào đời sống xã hội; phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển nhanh, bền vững đất nước; tăng cường xây dựng môi trường văn hóa, văn minh, lành mạnh; chủ động ngăn chặn tình trạng suy thoái đạo đức, lối sống; nâng cao sức đề kháng của người dân trước những tác động tiêu cực; phát huy nguồn lực nội sinh và lợi thế cạnh tranh quốc gia từ văn hóa, con người Việt Nam trong tiến trình hội nhập, phát huy bản sắc, tính đa dạng văn hóa của dân tộc và định vị thương hiệu quốc gia; gắn triển khai các hệ giá trị với phát triển công nghiệp văn hóa, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Theo đó, hệ giá trị quốc gia (hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc) định hướng lý tưởng, mục tiêu và khát vọng phát triển đất nước, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức công dân, tinh thần thượng tôn pháp luật, trách nhiệm xã hội, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Hệ giá trị văn hóa (dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học) tạo nền tảng tinh thần của xã hội, bồi dưỡng lòng nhân ái, nghĩa tình, trung thực, khoan dung, tôn trọng sự khác biệt, lối sống văn minh, tinh thần dân chủ, tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và trách nhiệm giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Hệ giá trị gia đình (ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh) là môi trường đầu tiên hình thành và nuôi dưỡng nhân cách con người, vun đắp tình yêu thương, sự tôn trọng, bình đẳng, chia sẻ, trách nhiệm, hiếu thảo, thủy chung và sự gắn kết giữa các thành viên.

Chuẩn mực con người Việt Nam (yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo) là sự kết tinh các giá trị quốc gia, văn hóa và gia đình, được thể hiện qua các phẩm chất cốt lõi như: Yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo, khát vọng vươn lên và tinh thần cống hiến.

Hoàn thiện thể chế, lan tỏa các hệ giá trị trong mọi lĩnh vực của đời sống

Nội dung thực hiện Kế hoạch cần thể chế hóa đầy đủ, đồng bộ và tổ chức thực hiện hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển văn hóa, gia đình; có chính sách đào tạo, bồi dưỡng, phát triển con người toàn diện làm nền tảng triển khai đồng bộ các hệ giá trị, tạo hành lang pháp lý vững chắc bảo vệ toàn vẹn chủ quyền văn hóa của quốc gia, dân tộc và con người Việt Nam; tập trung cụ thể hóa các hệ giá trị thành chuẩn mực, quy tắc ứng xử văn hóa và phẩm chất phù hợp với từng lĩnh vực, ngành nghề và nhóm đối tượng; nghiên cứu thực hiện lồng ghép tiêu chí các hệ giá trị vào chính sách phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm kế thừa các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đồng thời góp phần xây dựng nền tảng giá trị vững chắc cho sự phát triển của đất nước; nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện cơ chế thí điểm, nhân rộng các mô hình hiệu quả trong thực hành đồng bộ các hệ giá trị phù hợp với từng lĩnh vực, ngành, nghề và các nhóm đối tượng; đánh giá tác động đối với các hệ giá trị trong quá trình xây dựng và triển khai văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, chương trình, kế hoạch, đề án phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại.

Về các nhiệm vụ, giải pháp chung, Kế hoạch xác định: Tổ chức quán triệt, tuyên truyền, giáo dục về nội hàm, ý nghĩa và yêu cầu thực hành các hệ giá trị nhằm nâng cao nhận thức, tư tưởng, tạo chuyển biến căn bản trong hành vi ứng xử văn hóa, hình thành lối sống lành mạnh, chuẩn mực của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, học sinh, sinh viên, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân; đồng thời, tập trung tuyên truyền, giáo dục, lan tỏa truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc, các giá trị yêu nước, đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, tự cường, sáng tạo và khát vọng cống hiến; nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật, trách nhiệm xã hội, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và đất nước; đổi mới, đa dạng phương thức truyền thông về các hệ giá trị, xây dựng thông điệp ngắn gọn, thiết thực, dễ hiểu, sâu sắc, có sức lan tỏa và phù hợp với đặc điểm của từng nhóm đối tượng.

Bên cạnh đó, Kế hoạch yêu cầu đẩy mạnh truyền thông đối ngoại, quảng bá các hệ giá trị thông qua cơ quan ngoại giao Việt Nam và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, thực hành văn hóa công sở, văn hóa kinh doanh, nếp sống văn hóa trong gia đình và cộng đồng; lồng ghép truyền thông, giáo dục về các hệ giá trị với chăm sóc sức khỏe Nhân dân; tích hợp thành tố của các hệ giá trị vào chương trình giáo dục chính khóa các cấp học, chương trình phát triển văn hóa đọc; triển khai hiệu quả các chương trình giáo dục chuyên biệt nhằm định hướng hành vi, lối sống tích cực, nhân văn, văn minh, đẩy lùi tiêu cực; bồi dưỡng, tập huấn nâng cao năng lực triển khai đồng bộ các hệ giá trị cho đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa từ trung ương đến cơ sở...

Phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm nguồn lực triển khai Kế hoạch

Liên quan đến việc tổ chức thực hiện, Thủ tướng Chính phủ đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai các nhiệm vụ, giải pháp của Kế hoạch trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch; hướng dẫn, đôn đốc, tổng hợp tình hình thực hiện Kế hoạch; kịp thời tham mưu, đề xuất cấp có thẩm quyền giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện Kế hoạch; định kỳ tổng hợp kết quả thực hiện Kế hoạch, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 25/12 hằng năm; chủ trì phối hợp sơ kết, tổng kết việc thực hiện Kế hoạch; tham mưu, đề xuất các giải pháp cho giai đoạn tiếp theo...

Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, chịu trách nhiệm chỉ đạo xây dựng kế hoạch của đơn vị triển khai các nhiệm vụ theo Kế hoạch; lồng ghép thực hành các hệ giá trị trong chương trình, kế hoạch, đề án đang thực hiện; hằng năm bố trí nhân lực, kinh phí để triển khai hiệu quả các nhiệm vụ của Kế hoạch bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả; báo cáo kết quả thực hiện về Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trước ngày 15/12 hằng năm để tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí thực hiện Kế hoạch trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các bộ, cơ quan trung ương theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai tại địa phương bảo đảm bám sát thực tiễn, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội; hằng năm bố trí nhân lực, kinh phí để bảo đảm triển khai hiệu quả các nhiệm vụ của Kế hoạch; nghiên cứu lồng ghép triển khai Kế hoạch vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; chỉ đạo đẩy mạnh các giải pháp xã hội hóa, huy động các nguồn lực hợp pháp để triển khai đồng bộ các hệ giá trị...

Thủ tướng Chính phủ đề nghị Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức thành viên; các hội quần chúng; các cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chỉ đạo, định hướng công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tích cực thực hành các hệ giá trị; chủ trì, hướng dẫn lồng ghép nhiệm vụ, giải pháp của Kế hoạch vào các cuộc vận động, phong trào; nghiên cứu, xây dựng, triển khai mô hình thực hành các hệ giá trị; tăng cường giám sát, phản biện xã hội, tuyên truyền, vận động nhân dân thực hành các hệ giá trị; chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu chuẩn hóa nội hàm, khái niệm các hệ giá trị; xu hướng biến đổi của từng hệ giá trị, xây dựng cơ sở lý luận, thực tiễn và bộ tiêu chí phục vụ theo dõi, đánh giá việc triển khai các hệ giá trị; xây dựng chuyên trang, chuyên mục, chương trình tuyên truyền, phổ biến, lan tỏa các hệ giá trị; tổ chức phát sóng định kỳ hằng tháng theo chuyên đề phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương bảo đảm nguồn lực hằng năm thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp đặt ra tại Kế hoạch; lồng ghép hiệu quả trong triển khai thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia đã được phê duyệt theo quy định; đẩy mạnh huy động các nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện từ các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước; khuyến khích phát huy xã hội hóa trong tổ chức sự kiện và vận hành thiết chế văn hóa theo quy định của pháp luật.