Tiến độ và chất lượng công tác lập pháp đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI

Quyết liệt, đề cao trách nhiệm trong công tác chỉ đạo, điều hành

Kết quả thực hiện Chương trình lập pháp trong nửa đầu năm 2026[1] gắn liền với sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Xác định xây dựng pháp luật là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu, Chính phủ đã tổ chức 02 phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật (tháng 02 và tháng 06/2026) cùng 05 phiên họp thường kỳ để thảo luận sâu về các dự án luật. Để bảo đảm chất lượng các dự án trình Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản đôn đốc các Phó Thủ tướng và Bộ trưởng trực tiếp phụ trách, chịu trách nhiệm về tiến độ và nội dung. Đặc biệt, thông qua việc ban hành 07 nghị quyết phiên họp, trong đó có 02 nghị quyết chuyên đề về xây dựng pháp luật[2], Chính phủ đã kịp thời chỉ đạo tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong quy trình soạn thảo và thẩm định, siết chặt kỷ luật, kỷ cương và gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Công tác lập pháp 06 tháng đầu năm còn thể hiện sự chủ động, linh hoạt trước những yêu cầu thực tiễn. Tổng cộng có 30 dự án luật, nghị quyết được điều chỉnh, bổ sung vào Chương trình năm 2026. Điển hình là đề xuất bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường nhằm khơi thông nguồn lực. Sự linh hoạt còn thể hiện rõ nét qua việc Chính phủ tập trung nguồn lực chuẩn bị hồ sơ cho 17 dự án luật, nghị quyết để trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ, đáp ứng kịp thời các vấn đề phát sinh cấp bách từ thực tiễn.

Trong cơ chế này, Bộ Tư pháp đã phát huy vai trò cơ quan tham mưu nòng cốt, thực hiện theo dõi thường xuyên và gửi 18 báo cáo[3] về tình hình thực hiện Chương trình lập pháp tới Chính phủ và Lãnh đạo Chính phủ. Sự chủ động của Bộ Tư pháp trong việc phối hợp với Văn phòng Chính phủ góp phần tháo gỡ các “điểm nghẽn” về ý kiến khác nhau giữa các bộ, ngành đã giúp đẩy nhanh tiến độ trình các dự án luật, nghị quyết.

Định hướng chiến lược và những kết quả nổi bật

Một trong những kết quả quan trọng nhất trong 06 tháng qua là hoàn thành xây dựng Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Trên cơ sở Kết luận số 17-KL/TW ngày 02/4/2026 của Bộ Chính trị về Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã phối hợp xác định 08 định hướng lập pháp trọng tâm.

Các định hướng này tập trung vào hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đột phá phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số quốc gia; quản lý phát triển xã hội bền vững và bảo vệ môi trường. Đây là cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để triển khai đồng bộ các nhiệm vụ lập pháp xuyên suốt cả nhiệm kỳ, bảo đảm tính dự báo và tầm nhìn dài hạn của hệ thống pháp luật.

Kết quả cho thấy, tại Kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, bên cạnh công tác kiện toàn tổ chức, bộ máy, Chính phủ đã trình và được Quốc hội xem xét, thông qua 14 dự án, bao gồm 09 luật và 05 nghị quyết. Việc thông qua danh mục này ngay tại Kỳ họp thứ Nhất đã tạo tiền đề pháp lý quan trọng để kiện toàn bộ máy nhà nước và triển khai các chính sách phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030.

Những tác động tích cực từ công tác lập pháp

Những kết quả đạt được trong triển khai Chương trình công tác lập pháp 06 tháng đầu năm 2026 đã tạo ra những tác động tích cực trên nhiều phương diện chính trị, kinh tế và quản trị quốc gia.

Việc hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết góp phần bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa hệ thống pháp luật với các chủ trương, định hướng của Đảng[4], nhất là trong quá trình thể chế hóa Kết luận số 09-KL/TW[5] và Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị. Đồng thời, việc chủ động rà soát, sửa đổi các quy định về đầu tư, kinh doanh và thủ tục hành chính đã góp phần khơi thông nguồn lực, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp[6]. Cùng với đó, các dự án luật về tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo cơ sở xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả[7].

Khẩn trương chuẩn bị Kỳ họp không thường lệ của Quốc hội

Điểm đặc biệt trong công tác lập pháp nửa đầu năm 2026 là sự tập trung nguồn lực chuẩn bị cho Kỳ họp không thường lệ của Quốc hội (dự kiến tổ chức vào đầu tháng 8/2026). Đây là quyết tâm chính trị lớn của Chính phủ nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương mới và giải quyết những vấn đề phát sinh mang tính cấp bách.

Hiện nay, các bộ, ngành đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ cho 17 dự án luật, nghị quyết để trình Quốc hội tại kỳ họp này. Để đáp ứng tiến độ hết sức khẩn trương, Chính phủ đã chỉ đạo thực hiện quy trình “2 trong 1”: vừa hoàn thiện hồ sơ dự án, vừa xem xét quyết định bổ sung vào Chương trình kỳ họp theo chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Một số dự án trọng điểm trình Kỳ họp không thường lệ tập trung vào các lĩnh vực then chốt như: Nghị quyết về xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; dự án Luật Đô thị đặc biệt (do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo); Luật Dầu khí (sửa đổi); cùng Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027;

Việc khẩn trương chuẩn bị các dự án này thể hiện tư duy chủ động, kịp thời hoàn thiện thể chế, xử lý ngay các điểm nghẽn phát sinh từ thực tiễn, góp phần tạo động lực cho tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội.

Quyết tâm hoàn thành Chương trình lập pháp 06 tháng cuối năm 2026

Khối lượng nhiệm vụ lập pháp giai đoạn 2025-2026 là đặc biệt lớn, gây áp lực không nhỏ lên các cơ quan soạn thảo và thẩm định. Một số hồ sơ dự án vẫn còn tình trạng chậm gửi so với yêu cầu hoặc chất lượng chưa đồng đều do mô hình soạn thảo còn phân tán, thiếu tính chuyên nghiệp thường xuyên tại một số đơn vị.

Để hoàn thành toàn diện Chương trình lập pháp năm 2026, nhiệm vụ trong 06 tháng cuối năm là rất nặng nề. Trọng tâm là khẩn trương hoàn thiện hồ sơ 17 dự án luật, nghị quyết phục vụ Kỳ họp không thường lệ của Quốc hội vào tháng 8/2026, bảo đảm trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội đúng thời hạn. Đồng thời, tập trung chuẩn bị 42 dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết phục vụ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, gồm 28 dự án trong chương trình chính thức và 14 dự án đề xuất bổ sung, trong đó có các dự án quan trọng như Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Luật Đất đai (sửa đổi) và dự án hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước với Luật Đầu tư công. Cùng với đó, Bộ Tư pháp hoàn thiện Tờ trình của Chính phủ về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2027 để trình trước ngày 15/7/2026.

Có thể khẳng định, công tác lập pháp 06 tháng đầu năm 2026 đã đạt được những kết quả thực chất và mang tính đột phá. Thành quả này là minh chứng cho vai trò lãnh đạo, chỉ đạo điều hành quyết liệt, sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong việc siết chặt kỷ luật hành chính và đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Đồng thời, không thể thiếu vai trò tham mưu nòng cốt, sự đôn đốc thường xuyên của Bộ Tư pháp trong việc kiểm soát chất lượng và tiến độ, bảo đảm hệ thống pháp luật luôn đồng bộ, thống nhất và khả thi. Với tinh thần chuẩn bị “từ sớm, từ xa”, công tác lập pháp đang tiếp tục khẳng định vai trò là động lực quan trọng nhất để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

[1] Xem thêm Báo cáo số 492/BC-BTP ngày 30/6/2026 về tình hình thực hiện Chương trình lập pháp và xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết 06 tháng đầu năm và nhiệm vụ 06 tháng cuối năm 2026

[2] Nghị quyết số 33/NQ-CP ngày 05/3/2026 về Phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 02/2026; Nghị quyết số 170/NQ-CP ngày 27/6/2026 về Phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 6 năm 2026

[3] Gồm: 09 báo cáo tuần, 05 báo cáo tháng, quý và 04 báo cáo đột xuất

[4] Ví dụ: Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, Luật Hộ tịch…

[5] Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới,

[6] Ví dụ: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt; Nghị quyết số 19/2026/QH16 về điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

[7] Ví dụ: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.; Nghị quyết số 24/2026/QH16 về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.