Tăng cường các công cụ trong quản lý chất lượng môi trường

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú ghi nhận và đánh giá cao sự cố gắng, nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình xây dựng dự thảo Luật

Báo cáo tại phiên họp, đại diện Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường (dự thảo Luật) gồm 02 điều, sửa đổi, bổ sung 82/171 điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, bổ sung mới 02 điều và tập trung vào 04 nhóm nội dung chính, cụ thể: (i) Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương; (ii) Hoàn thiện hành lang pháp lý cho việc chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong quản lý chất thải và thúc đẩy hoạt động tái chế, tái sử dụng chất thải, phát triển kinh tế tuần hoàn; (iii) Tăng cường các công cụ trong quản lý chất lượng môi trường, đặc biệt là môi trường không khí, môi trường nước; (iv) Tháo gỡ các điểm nghẽn để góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện mục tiêu tăng trưởng 02 con số.

Theo đó, dự thảo Luật đã đơn giản hóa tiêu chí phân loại dự án đầu tư thành 03 nhóm (I, II, III) thay vì 04 nhóm như Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; cắt giảm 90% đối tượng dự án phải có giấy phép môi trường, chuyển dịch phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” bằng thủ tục đăng ký môi trường, phân quyền 95% dự án, cơ sở phải có giấy phép môi trường cho chính quyền địa phương. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ cấp giấy phép môi trường cho 02 nhóm đối tượng: (i) Dự án thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại liên tỉnh; (ii) Dự án nhập khẩu phế liệu.

Về quản lý chất thải, dự thảo Luật quy định linh hoạt các nguyên tắc phân loại chất thải rắn sinh hoạt và giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tự quyết định cách phân loại cụ thể để bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế, hạ tầng của từng địa phương; bổ sung các quy định thúc đẩy hoạt động tái chế, tái sử dụng chất thải rắn công nghiệp với quan điểm coi chất thải là tài nguyên, nguyên liệu đầu vào cho sản xuất; bổ sung quy định khuyến khích tuần hoàn hoặc tái sử dụng khí thải làm nguyên liệu, nhiên liệu trong quá trình sản xuất khác để phù hợp với thực hiện và thúc đẩy việc tuần hoàn, tái sử dụng khí thải.

Đại diện Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) trao đổi tại phiên họp

Ngoài ra, dự thảo Luật sửa đổi 04 loại phí trong lĩnh vực biến đổi khí hậu tại Luật Phí và lệ phí năm 2015 gồm: Phí thẩm định đủ điều kiện hoạt động dịch vụ thẩm định kết quả kiểm kê khí nhà kính và kết quả giảm phát thải khí nhà kính; phí tham gia cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon; lệ phí trao đổi tín chỉ các-bon, kết quả giảm phát thải khí nhà kính với quốc tế; lệ phí điều chỉnh tương ứng tín chỉ các-bon, kết quả giảm phát thải khí nhà kính chuyển giao quốc tế; đồng thời sửa đổi Luật Tài nguyên nước năm 2023 theo hướng không quy định việc đánh giá tác động bồi lắng, xói lở trong đánh giá tác động môi trường nhằm đơn giản hóa nội dung của hoạt động này và thống nhất việc thực hiện đánh giá theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật về tài nguyên nước; sửa đổi Luật Đầu tư năm 2025 theo hướng bổ sung điều kiện kinh doanh đối với hoạt động hành nghề tư vấn đánh giá tác động môi trường để nâng cao chất lượng của hoạt động này.

Trao đổi tại phiên họp, đại biểu cho biết, theo dự thảo Luật, các dự án có xuất hiện yếu tố nhạy cảm về môi trường hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường sẽ thuộc đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên, cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ cơ chế nhận diện, rà soát, tiêu chí hoặc cơ chế kiểm soát cụ thể nhằm tránh phát sinh vướng mắc trong thực tiễn triển khai và bỏ sót các nguy cơ tác động xấu đến môi trường.

Đóng góp ý kiến đối với dự thảo Luật, một số đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát kỹ quy định về điều khoản chuyển tiếp nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính. Theo đại biểu, các nội dung sửa đổi theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính cần cân nhắc ưu tiên áp dụng ngay quy định mới đối với các dự án đang thực hiện. Cụ thể, trường hợp doanh nghiệp nộp hồ sơ vào thời điểm Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực nhưng khi Luật mới được ban hành có các quy định thuận lợi hơn thì nên cho phép áp dụng ngay thay vì tiếp tục thực hiện theo quy định cũ cho đến khi có văn bản thay thế.

Bên cạnh đó, đại biểu lưu ý, tại Công văn số 48/CV-BCĐTKNQ18 ngày 03/5/2025 của Ban Chỉ đạo về tổng kết thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Chính phủ xác định yêu cầu: “Không quy định tên bộ, ngành và nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của bộ, ngành vào trong Luật”. Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu kỹ chủ trương của Công văn này để rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan trong dự thảo Luật theo hướng tiếp cận phù hợp hơn.

Toàn cảnh phiên họp

Kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú ghi nhận và đánh giá cao sự cố gắng, nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình xây dựng dự thảo Luật. Đồng thời, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nghiên cứu kỹ phạm vi điều chỉnh, đối tượng quản lý của dự thảo Luật nhằm bảo đảm cách tiếp cận phù hợp, thống nhất và khả thi trong quá trình triển khai thực hiện.

Liên quan đến yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu làm rõ trách nhiệm và thẩm quyền của chính quyền địa phương trong quản lý môi trường. Theo Thứ trưởng, hiện nay Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý trên địa bàn, song đối với nhiều dự án nhóm I, thẩm quyền thẩm định vẫn chủ yếu thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Vì vậy, nếu địa phương được giao trách nhiệm thì cũng cần có thẩm quyền tương ứng; ngược lại, nếu vẫn giữ thẩm quyền ở cấp Bộ thì trách nhiệm cũng cần được quy định rõ ràng, bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức thực hiện.