Xây dựng khung pháp lý bảo vệ lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức Việt Nam trong giao dịch xuyên biên giới

Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học “Hoàn thiện pháp luật nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức Việt Nam trong các giao dịch xuyên biên giới”

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, các giao dịch xuyên biên giới phát sinh ngày càng phổ biến và phức tạp, kéo theo nhiều vấn đề pháp lý mới cần được nghiên cứu, hoàn thiện. Ở góc độ người dân và doanh nghiệp, các vấn đề được quan tâm nhiều nhất là pháp luật áp dụng đối với tranh chấp, cơ quan có thẩm quyền giải quyết và cơ chế công nhận, thi hành phán quyết sau giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, dưới góc độ quản lý nhà nước, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức mà còn phải bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc trong quá trình hội nhập quốc tế.

Dẫn chứng từ thực tiễn hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho rằng, nhiều vấn đề mới đang đặt ra như kiểm soát chất lượng hàng hóa, bảo vệ người tiêu dùng, xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh, bảo vệ môi trường hay trách nhiệm pháp lý của các nền tảng số nước ngoài hoạt động tại Việt Nam. Theo Thứ trưởng, nếu không có cơ chế pháp lý phù hợp, Việt Nam có thể đối mặt với nguy cơ trở thành nơi tiêu thụ công nghệ lạc hậu, hàng hóa kém chất lượng hoặc phát sinh nhiều hệ lụy trong quản lý nhà nước.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú phát biểu khai mạc Hội thảo

Thứ trưởng nhấn mạnh, việc xây dựng chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật trong giai đoạn mới phải bảo đảm tính kế thừa các nghị quyết, kết luận của Trung ương, đồng thời cần có tư duy đổi mới, vượt ra khỏi các vấn đề truyền thống. Do đó, Hội thảo không chỉ dừng lại ở việc nhận diện các vướng mắc hiện nay mà cần tập trung đề xuất các định hướng lớn, các “từ khóa”, vấn đề mới liên quan đến giao dịch xuyên biên giới để đưa vào chiến lược dài hạn về xây dựng và hoàn thiện pháp luật cũng như tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu tham dự phát huy kinh nghiệm thực tiễn, đóng góp các kiến nghị có chiều sâu, giá trị thực tiễn cao, tránh lặp lại những nội dung đã được đề cập trong các nghị quyết, kết luận trước đây. Qua đó, góp phần xây dựng Đề án chiến lược toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

TS. Trần Anh Tuấn, Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo

Tại Hội thảo, TS. Trần Anh Tuấn, Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, Bộ Tư pháp cho biết, trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số, giao dịch xuyên biên giới ngày càng trở thành phương thức chủ yếu của thương mại quốc tế. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật quốc tế trong lĩnh vực này vẫn còn phân tán, thiếu tính thống nhất và chưa theo kịp tốc độ phát triển của khoa học công nghệ. Vì vậy, Việt Nam cần chủ động tham gia, đóng góp vào quá trình hoàn thiện pháp luật quốc tế về giao dịch xuyên biên giới nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng.

Theo TS. Trần Anh Tuấn, Việt Nam cần tích cực tham gia và thực thi hiệu quả các điều ước quốc tế đa phương có liên quan, đặc biệt là các khuôn khổ của UNCITRAL. Việc nội luật hóa có chọn lọc các chuẩn mực quốc tế về thương mại điện tử, chữ ký điện tử hay sử dụng chứng từ điện tử trong hợp đồng quốc tế sẽ giúp Việt Nam nâng cao tính tương thích pháp lý, tiệm cận thông lệ quốc tế và tạo thuận lợi cho các giao dịch xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần chủ động tham gia xây dựng “luật chơi” trong WTO và các FTA thế hệ mới, không chỉ ở khía cạnh mở cửa thị trường mà còn ở các vấn đề thương mại điện tử, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi người tiêu dùng. Qua đó, góp phần hình thành các tiêu chuẩn pháp lý quốc tế, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển kinh tế với bảo vệ chủ quyền số quốc gia.

PGS.TS. Tăng Văn Nghĩa, Trường Đại học Ngoại thương phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS. Tăng Văn Nghĩa, Trường Đại học Ngoại thương nhận định, hành vi cạnh tranh xuyên biên giới là hệ quả tất yếu của quá trình toàn cầu hóa và số hóa nền kinh tế. Trong bối cảnh dữ liệu, thuật toán và hiệu ứng mạng lưới trở thành nguồn quyền lực mới, sự kết hợp giữa pháp luật cạnh tranh và pháp luật bảo vệ người tiêu dùng ngày càng cần thiết nhằm duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền tự chủ của người tiêu dùng và ngăn chặn nguy cơ hình thành các hệ sinh thái độc quyền số.

Theo PGS.TS. Tăng Văn Nghĩa, để thực hiện hiệu quả tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, Việt Nam cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm; hoàn thiện tiêu chí xác định sức mạnh thị trường trong nền kinh tế số; luật hóa khái niệm hiện diện thương mại số; đầu tư vào công nghệ thực thi pháp luật và cơ chế giải quyết tranh chấp trực tuyến; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế và phối hợp liên ngành.

PGS.TS. Tăng Văn Nghĩa cho rằng, hoàn thiện pháp luật cạnh tranh để xử lý các vụ việc xuyên biên giới không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật pháp lý mà còn là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ năng lực tự chủ kinh tế quốc gia trong không gian số. Qua đó, góp phần bảo vệ hiệu quả quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức Việt Nam, tạo nền tảng cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.