Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế nhằm nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật

Quang cảnh Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Trần Văn Lợi, Phó Vụ trưởng Vụ công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, đặc biệt là thể chế trong lĩnh vực xây dựng pháp luật, luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Trong thời gian qua, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong lĩnh vực này, thể hiện qua việc ban hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV tại Kỳ họp bất thường lần thứ 9 thông qua ngày 19/02/2025 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/4/2025, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, công tác hoàn thiện thể chế đang đặt ra nhiều yêu cầu cấp bách, thể chế là một trong những "điểm nghẽn" quan trọng, nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ cản trở sự phát triển kinh tế – xã hội và tiến trình cải cách hành chính, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Ông Trần Văn Lợi, Phó Vụ trưởng Vụ công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp phát biểu khai mạc Hội thảo.

Để khơi thông điểm nghẽn thể chế, trước hết cần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác pháp chế, cũng như tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, người dân trong quá trình xây dựng chính sách và pháp luật.

Ông Chinone Koichi, Cố vấn trưởng Dự án pháp lý và tư pháp của JICA.

Thực tiễn cho thấy, mặc dù hệ thống quy định hiện hành về xây dựng pháp luật tương đối đầy đủ, nhưng trong quá trình triển khai còn tồn tại những bất cập, vướng mắc, đòi hỏi tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia có nền lập pháp tiên tiến như Nhật Bản là cần thiết, qua đó có thêm cơ sở tham khảo để hoàn thiện quy trình, mô hình tổ chức và cơ chế thực thi trong hoạt động xây dựng pháp luật tại Việt Nam.

Ông Lê Hồng Dương, Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, giới thiệu những điểm mới của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, ông Lê Hồng Dương, Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết, với mục tiêu đổi mới mạnh mẽ quy trình xây dựng pháp luật vừa bảo đảm rút ngắn thời gian, nâng cao "năng suất", kịp thời đáp ứng yêu cầu của thực tiễn phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, vừa bảo đảm "chất lượng" văn bản quy phạm pháp luật, Luật năm 2025 quy định: (i) Đơn giản một số thủ tục, rút ngắn thời gian tổng thể (thời gian xây dựng, ban hành luật có thể rút ngắn từ 22 tháng xuống còn khoảng 10 tháng); (ii) Đơn giản hóa quy trình về tổng thể, tập trung thời gian, nguồn lực vào một số bước quan trọng, để nâng cao chất lượng chính sách và dự thảo luật (bổ sung nội dung thẩm định, thẩm tra; tăng thời hạn thẩm định, thẩm tra; bổ sung quy định về tham vấn chính sách; bổ sung quy định về trách nhiệm xin ý kiến các cơ quan có thẩm quyền của Đảng trong xây dựng pháp luật).

Bên cạnh đó, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và Nghị định số 78/2025/NĐ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã quy định rất cụ thể về trình tự, thủ tục, thẩm định theo hướng nâng cao trách nhiệm của cơ quan đề xuất chính sách, chủ trì soạn thảo; ràng buộc trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ tham gia thẩm định; quy định rõ trách nhiệm, nâng cao vai trò, vị trí của Bộ Tư pháp trong thẩm định chính sách, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Luật quy định việc thẩm định chính sách, dự án, dự thảo bắt buộc phải có sự tham gia hoặc ý kiến của 06 Bộ bắt buộc là: Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Khoa học và Công nghệ. Trường hợp không thể tham gia cuộc họp hội đồng thẩm định hoặc cuộc họp thẩm định, thành viên hội đồng thẩm định, người được cử tham gia cuộc họp thẩm định phải gửi ý kiến thẩm định bằng văn bản đến Bộ Tư pháp trong thời hạn chậm nhất là 03 ngày kể từ ngày tổ chức cuộc họp hội đồng thẩm định hoặc cuộc họp thẩm định.

Ngoài ra, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và Nghị định số 78/2025/NĐ-CP có nhiều điểm mới đột phá trong quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương, bảo đảm triển khai thi hành hiệu quả Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, công tác tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, giao quyền tự chủ mạnh mẽ cho địa phương để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Quy trình xây dựng nghị quyết của Hội đồng nhân dân, quyết định của Ủy ban nhân dân được xây dựng theo hướng linh hoạt, hồ sơ đơn giản, rút ngắn thời gian xây dựng, ban hành.

Ông Onishi Hiromichi, Phó trưởng phòng Phòng Quan hệ quốc tế, Văn phòng Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nhật Bản, chuyên gia dài hạn Dự án JICA tại Việt Nam chia sẻ tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, ông Onishi Hiromichi, Phó trưởng phòng Phòng Quan hệ quốc tế, Văn phòng Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nhật Bản, chuyên gia dài hạn Dự án JICA tại Việt Nam đã chia sẻ tổng quan về các quá trình chính liên quan đến việc trình dự luật tại Nhật Bản; quá trình xây dựng dự thảo Luật tại Nhật Bản; việc soạn thảo, xem xét và công bố pháp luật tại Nhật Bản.

Trao đổi, thảo luận tại Hội thảo, các đại biểu tham dự đã đóng góp ý kiến về kinh nghiệm trong công tác thẩm định chính sách, dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng pháp luật hiện nay và những thách thức đặt ra trong bối cảnh mới…

Hội thảo diễn ra trong không khí cởi mở, trao đổi thẳng thắn. Các ý kiến, kinh nghiệm được chia sẻ tại Hội thảo là cơ sở quan trọng góp phần giúp Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới./.