Đẩy mạnh phân quyền, trao quyền cho đô thị đặc biệt và các thành phố

Toàn cảnh cuộc họp

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, dự thảo Luật Phát triển đô thị (dự thảo Luật) tập trung vào 03 nhóm nội dung, gồm: Các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị, trọng tâm là Thành phố Hồ Chí Minh; cơ chế, chính sách phát triển đối với các thành phố, trong đó có Đồng Nai; cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt.

Về kết cấu dự thảo Luật, Thứ trưởng cho biết, dự thảo Luật gồm 05 chương, 68 điều, với các nội dung chính gồm: Quy định chung; cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt thúc đẩy phát triển đô thị; cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt; kiểm tra, hậu kiểm và điều khoản thi hành.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh, nội dung trọng tâm của dự thảo Luật là đẩy mạnh phân quyền, trao quyền cho đô thị đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh và các thành phố. Bên cạnh đó, dự thảo Luật còn thiết kế một số cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn mà các quy định của pháp luật hiện hành chưa điều chỉnh hoặc chưa đáp ứng yêu cầu triển khai. Đối với các thành phố khác, dự thảo Luật quy định theo hướng giao Chính phủ căn cứ Luật Phát triển đô thị để quy định cụ thể các cơ chế, chính sách phù hợp theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Trường hợp có nội dung vượt quá phạm vi điều chỉnh của Luật hoặc khác với các luật hiện hành, Chính phủ sẽ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi ban hành theo quy định.

Góp ý tại cuộc họp, đại diện Bộ Quốc phòng bày tỏ thống nhất cao về sự cần thiết xây dựng Luật Phát triển đô thị nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về phát triển các đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt, hình thành các cực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo lập khuôn khổ pháp lý đủ mạnh để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững các đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt. Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo quán triệt nguyên tắc phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền quốc gia trong quá trình xây dựng Luật. Theo đó, dự thảo Luật cần khẳng định rõ mọi cơ chế đặc thù, vượt trội về đầu tư, tài chính, đất đai, quy hoạch, tổ chức bộ máy và quản lý đều phải được thực hiện trong khuôn khổ bảo đảm quốc phòng, an ninh; đồng thời không vì mục tiêu phát triển kinh tế trước mắt mà tạo ra những sơ hở, bất cập, ảnh hưởng đến vị trí chiến lược lâu dài của đất nước.

Trao đổi tại cuộc họp, đại diện Bộ Nội vụ bày tỏ băn khoăn, dự thảo Luật đề xuất quy định liên quan đến đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt tại Điều 5, trong khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện hành chưa quy định loại hình đơn vị hành chính này. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu quy định rõ khả năng áp dụng đối với Thành phố Hồ Chí Minh trong trường hợp địa phương có nhu cầu thành lập khu kinh tế đặc biệt, qua đó bảo đảm cơ sở pháp lý để triển khai khi phát sinh yêu cầu trên thực tế.

Đối với các quy định về áp dụng pháp luật (Điều 4 dự thảo Luật), xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Điều 7 dự thảo Luật) và thử nghiệm có kiểm soát (Điều 29 dự thảo Luật), đại diện Bộ Công an đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung quy định loại trừ đối với lĩnh vực quốc phòng, an ninh. Theo đại biểu, mặc dù Điều 8 dự thảo Luật quy định “không thực hiện thí điểm cơ chế, chính sách trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia theo quy định của pháp luật”, nhưng các điều khoản nêu trên chưa có quy định loại trừ tương tự. Trong khi đó, quốc phòng, an ninh là lĩnh vực đặc thù, được tổ chức theo nguyên tắc “mệnh lệnh phục tùng”; vì vậy, việc áp dụng cơ chế đặc thù hoặc quy định khác với pháp luật chuyên ngành trong lĩnh vực này có thể ảnh hưởng đến yêu cầu chỉ huy, điều hành thống nhất và tiềm ẩn nguy cơ tác động đến quốc phòng, an ninh.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh đánh giá cao sự chuẩn bị nghiêm túc của cơ quan chủ trì soạn thảo cũng như tinh thần trách nhiệm của các thành viên Hội đồng thẩm định và đại diện các bộ, ngành trong quá trình nghiên cứu, tham gia góp ý đối với hồ sơ dự án Luật Phát triển đô thị.

Trên cơ sở các ý kiến của Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý; tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật và hồ sơ dự án Luật trên cơ sở bám sát các chủ trương, định hướng của Đảng phù hợp với yêu cầu thực tiễn phát triển của đô thị đặc biệt như Thành phố Hồ Chí Minh, các thành phố và các khu kinh tế đặc biệt trong kỷ nguyên mới.