Đề xuất 5 nhóm chính sách dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh phát biểu khai mạc Hội nghị

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh cho biết, sau hơn 12 năm triển khai thi hành, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động hòa giải trong cộng đồng dân cư. Công tác hòa giải ở cơ sở đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhiều mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong nhân dân được giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở; góp phần hạn chế khiếu kiện kéo dài, giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ gìn an ninh, trật tự và ổn định xã hội.

Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện, một số quy định của Luật đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, đòi hỏi phải tháo gỡ. Bên cạnh đó, bối cảnh mới về tổ chức bộ máy nhà nước, đặc biệt là việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cũng đặt ra yêu cầu cần rà soát, sửa đổi các quy định của pháp luật để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và phù hợp với thực tiễn.

Hội nghị tham vấn về hồ sơ chính sách dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Đặc biệt, đứng trước yêu cầu xây dựng văn hóa pháp luật, ý thức tuân thủ pháp luật phải trở thành chuẩn mực ứng xử trong xã hội, ý nghĩa, nâng cao chất lượng của công tác hòa giải ở cơ sở càng khẳng định có vai trò vô cùng quan trọng.

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu xây dựng Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) là hết sức cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, khắc phục những bất cập của pháp luật hiện hành, đồng thời nâng cao hiệu quả của hoạt động hòa giải trong cộng đồng dân cư đáp ứng yêu cầu bối cảnh phát triển mới của Đất nước.

Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu dẫn đề, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa cho biết, hồ sơ chính sách dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) gồm 5 nhóm chính sách:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế lựa chọn và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ Hòa giải viên ở cơ sở đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Chính sách hướng tới bảo đảm tính kịp thời, linh hoạt và hiệu quả của hoạt động hòa giải ở cơ sở; nâng cao vai trò, trách nhiệm và tính chủ động của đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở và bảo đảm phù hợp với nguyên tắc tổ chức, hoạt động Hòa giải ở cơ sở, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hòa giải ở cơ sở.

Thứ hai, xác định rõ địa vị, phạm vi tham gia và quyền, nghĩa vụ của người được mời tham gia Hòa giải ở cơ sở.

Chính sách này nhằm làm rõ địa vị pháp lý, phạm vi tham gia và trách nhiệm của người được mời; tránh nhầm lẫn với vai trò của hòa giải viên; bảo đảm sự tham gia của người có uy tín, người có chuyên môn pháp luật, kiến thức xã hội tham gia hoạt động Hòa giải căn cứ tính chất của từng vụ, việc hòa giải qua đó nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác Hòa giải ở cơ sở.

Thứ ba, bảo đảm nâng cao giá trị pháp lý của kết quả Hòa giải thành.

Chính sách có mục tiêu công nhận giá trị pháp lý của thỏa thuận hòa giải thành, từ đó nâng cao vị trí, vai trò, ý nghĩa của công tác hòa giải ở cơ sở.

Thứ tư, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác hòa giải ở cơ sở.

Mục tiêu của chính sách nhằm thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hỗ trợ nghiệp vụ của hòa giải viên, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận công tác hòa giải.

Thứ năm, xác định rõ và nâng cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác Hòa giải ở cơ sở.

Theo đó, chính sách nhằm đảm bảo sự đồng bộ với Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Tổ chức chính quyền địa phương; Huy động sức mạnh của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hỗ trợ tham gia công tác Hòa giải (gồm lực lượng đảm bảo an ninh trật tự, quốc phòng; đội ngũ luật sư, luật gia…) hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh chính trị ở cơ sở.

Tại Hội nghị, các đại biểu tham dự cơ bản thống nhất với 5 nhóm chính sách đề xuất. Bên cạnh đó, các đại biểu đã tập trung góp ý, đề xuất nhiều nội dung cụ thể nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

PGS. TS Trương Hồ Hải, Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu tại Hội nghị, PGS. TS Trương Hồ Hải, Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định, hoạt động hòa giải cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc giữ gìn sự đoàn kết cộng đồng và giảm tải áp lực cho công tác tư pháp, đặc biệt là hệ thống tòa án. Để nâng cao hiệu quả thực tế, cần sớm Hoàn thiện chế độ chính sách và tăng cường nguồn kinh phí hỗ trợ tài liệu, bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn cho đội ngũ hòa giải viên.

Về mặt pháp lý, PGS. TS Trương Hồ Hải đề xuất cần quy phạm hóa cơ chế thu hút các lực lượng được mời tham gia hòa giải để đảm bảo tính khả thi khi áp dụng vào đời sống. Đồng thời, cần quy định rõ cơ chế theo dõi sau khi hòa giải thành nhằm đảm bảo các thỏa thuận được thực thi đầy đủ và nghiêm túc trên thực tế.

Phát biểu kết thúc Hội nghị, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh trân trọng cảm ơn các ý kiến góp ý của đại biểu. Nhiều ý kiến đã phản ánh và chỉ ra những nội dung cần hoàn thiện trong Hồ sơ chính sách, cũng như đề xuất những vấn đề khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai các quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 và cần nghiên cứu, thể chế hóa kịp thời thành các chính sách trong dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).