Hoàn thiện pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu tại cuộc họp

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng dự thảo Nghị quyết; đồng thời cho rằng, dự thảo Nghị quyết cần tuân thủ Hiến pháp và hệ thống pháp luật hiện hành, phù hợp với cam kết quốc tế và tính đạt chuẩn của chính sách theo hướng dẫn của OECD; công khai, minh bạch, công bằng giữa các đối tượng nộp thuế; tôn trọng các cam kết của Nhà nước đối với nhà đầu tư; đúng thẩm quyền xử lý, bảo đảm quy định về phân cấp, phân quyền.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các quy định của dự thảo Nghị quyết để thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật; đánh giá đầy đủ thủ tục hành chính, việc phân quyền, phân cấp, ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bảo đảm bình đẳng giới, việc thực hiện chính sách dân tộc, qua đó củng cố cơ sở pháp lý chặt chẽ, khả thi và hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện.

Theo đại diện Bộ Tài chính, dự thảo Nghị quyết được xây dựng nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư trọng điểm có yếu tố đặc thù; bảo đảm sự phù hợp với quy tắc thuế tối thiểu toàn cầu thuộc Trụ cột 2 và các hướng dẫn của OECD; không vi phạm các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời tăng cường tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện và xử lý kịp thời các trường hợp phát sinh, góp phần ổn định môi trường đầu tư.

Dự thảo Nghị quyết gồm 02 điều, quy định việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung đối với người nộp thuế theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu. Trong đó bổ sung khoản 9a vào sau khoản 9 Điều 4 Nghị quyết 107/2023/QH15 quy định: Số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn sẽ được xác định bằng 0 trong năm tài chính đối với các doanh nghiệp thực hiện Dự án Nhà máy điện theo cơ chế Xây dựng - Vận hành - Chuyển giao (BOT) có bảo lãnh Chính phủ với điều kiện Hợp đồng BOT có cam kết về thuế và được ký kết trước ngày Nghị quyết số 107/2023/QH15 có hiệu lực thi hành (ngày 01/01/2024).

Trường hợp doanh nghiệp thực hiện Dự án BOT điện là đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia có nhiều hơn một đơn vị hợp thành tại Việt Nam thì số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn đối với doanh nghiệp này là số thuế được phân bổ theo tiêu chí thu nhập theo Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu từ số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn của tập đoàn đa quốc gia và số thuế phân bổ được xác định bằng 0.

Trường hợp doanh nghiệp thực hiện Dự án BOT điện là đơn vị hợp thành duy nhất hoặc là liên doanh duy nhất của tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam, doanh nghiệp nộp hồ sơ khai thuế theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết này và thực hiện kê khai thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn bằng 0.

Về khái niệm công ty mẹ tối cao, dự thảo Nghị quyết dự kiến quy định là công ty thuộc tập đoàn đa quốc gia nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp quyền kiểm soát tại các công ty, tổ chức khác của một tập đoàn đa quốc gia, không nắm giữ quyền kiểm soát bởi bất kỳ công ty, tổ chức nào khác và báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao không được hợp nhất vào bất kỳ báo cáo tài chính của một công ty, tổ chức nào khác trên toàn cầu.

Tại cuộc họp, đa số đại biểu thống nhất với các nội dung của dự thảo Nghị quyết. Tuy nhiên, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát một số quy định, cụ thể: Các quy định tại dự thảo Nghị quyết liên quan đến việc xử lý các vấn đề phát sinh cần được nghiên cứu, làm rõ hơn về phạm vi và cách thức áp dụng, tránh tình trạng quy định chưa cụ thể, dẫn đến khó khăn hoặc thiếu thống nhất trong thực tiễn.

Ngoài ra, Bộ Tài chính nên làm rõ cơ chế xử lý các vấn đề phát sinh được đề cập tại dự thảo Nghị quyết, xác định cụ thể việc Chính phủ ban hành nghị định hay nghị quyết để xử lý, bảo đảm phù hợp với các quy định có liên quan.

Trao đổi về mối liên hệ giữa dự thảo Nghị quyết với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 236/2025/NĐ-CP ngày 29/8/2025 quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết số 107/2023/QH15, có đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc trình tự ban hành các văn bản để bảo đảm tính đồng bộ. Theo đó, trong trường hợp các quy định về thuế tại Nghị quyết số 107/2023/QH15 được sửa đổi, cần xem xét việc hoàn thiện dự thảo Nghị quyết này trước, làm cơ sở để tiếp tục sửa đổi, bổ sung Nghị định số 236/2025/NĐ-CP, tránh tình trạng các quy định được xây dựng, sửa đổi nhưng không còn phù hợp với chính sách mới.

Trong khuôn khổ cuộc họp, Hội đồng thẩm định đã nhận được nhiều ý kiến trao đổi, góp ý của đại diện các bộ, ngành và các đơn vị liên quan. Đây là một trong những nguồn quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, bảo đảm chặt chẽ, khả thi và thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật.