Đặt vấn đề

THADS là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, bảo đảm cho các bản án, quyết định của Tòa án được thực thi nghiêm minh trên thực tế, qua đó bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Chặng đường cải cách tư pháp hiện nay, cùng với việc Quốc hội khóa XV thông qua Luật Thi hành án dân sự năm 2025 đặt ra yêu cầu cấp bách chưa từng có đối với bộ máy tổ chức và chất lượng đội ngũ công chức làm công tác này.

Đặc biệt, sự giao thoa mang tính đột phá của khung pháp lý mới - trọng tâm là Luật Cán bộ, công chức năm 2025, Nghị định số 170/2025/NĐ-CP của Chính phủ cùng các chế định tổ chức mới của Luật Thi hành án dân sự năm 2025 - đã thay đổi căn bản tư duy quản trị nhân sự trong khu vực công. Sự bãi bỏ chế độ tập sự đối với công chức mới tuyển dụng, yêu cầu chuyển đổi số toàn diện quy trình nghiệp vụ và việc định hình lại mô hình tổ chức hệ thống THADS đòi hỏi cơ quan THADS từ trung ương đến địa phương phải nhanh chóng thích ứng và đổi mới toàn diện công tác tổ chức cán bộ.

1. Những yêu cầu mới đối với công tác tổ chức cán bộ thi hành án dân sự

Sự thay đổi của hành lang pháp lý mới đã đặt ra 04 yêu cầu cốt lõi đối với công tác tổ chức cán bộ ngành THADS:

Thứ nhất, yêu cầu về sự đáp ứng vị trí việc làm. Theo quy định tại Nghị định số 170/2025/NĐ-CP, thay thế Nghị định số 138/2020/NĐ-CP ngày 27/11/2020 của Chính phủ, chế độ tập sự đối với công chức đã được bãi bỏ. Điều này đồng nghĩa với việc ngay khi được tuyển dụng, công chức bộ phận nghiệp vụ (như Thư ký thi hành án, Chuyên viên pháp lý) phải đủ năng lực tiếp nhận, xử lý công việc và chịu trách nhiệm độc lập. Cơ quan THADS không còn “khoảng đệm” thời gian để đào tạo lại từ đầu, đòi hỏi khâu tuyển dụng và hướng dẫn hội nhập phải cực kỳ khắt khe, chính xác.

Thứ hai, yêu cầu tinh gọn và thích ứng với chức danh tư pháp mới. Luật Thi hành án dân sự năm 2025 đã thể chế hóa Kết luận số 162-KL/TW ngày 06/6/2025 của Bộ Chính trị về mô hình cơ quan THADS một cấp ở địa phương, hình thành các Phòng THADS khu vực. Đồng thời, Luật bổ sung chức danh tư pháp mới là Chấp hành viên trưởng để hướng dẫn, chỉ đạo chuyên môn và chịu trách nhiệm điều hành tại các Phòng khu vực này. Yêu cầu đặt ra là công tác cán bộ phải nhanh chóng rà soát, quy hoạch và bổ nhiệm được đội ngũ Chấp hành viên trưởng vừa vững chuyên môn, vừa có năng lực quản lý, điều hành.

Thứ ba, yêu cầu về năng lực thích ứng với chuyển đổi số mạnh mẽ. Luật Thi hành án dân sự năm 2025 đã dành riêng các điều khoản (Điều 5, Điều 9, Điều 35, Điều 37...) quy định bắt buộc về việc ứng dụng công nghệ thông tin, thông báo qua phương tiện điện tử và xác minh tài sản trên môi trường số. Công chức THADS hiện đại không chỉ cần vững chuyên môn luật học mà bắt buộc phải am hiểu công nghệ để phối hợp liên thông dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, tài sản.

Thứ tư, yêu cầu về tính minh bạch, đánh giá thực chất và đo lường được hiệu suất (KPIs). Phù hợp với tinh thần tối giản thủ tục, giảm thiểu chi phí của Luật mới, quản lý nhân sự hiện đại đòi hỏi các quyết định quy hoạch, luân chuyển, bổ nhiệm phải dựa trên dữ liệu hiệu quả công việc thực tế, thay vì chỉ đánh giá định tính như trước đây.

2. Thực trạng chất lượng đội ngũ công chức thi hành án dân sự tại Khánh Hòa

Từ thực tiễn quản lý nguồn nhân lực được khảo sát tại hệ thống Thi hành án dân sự tỉnh Khánh Hòa (tính đến kỳ báo cáo tháng 5/2026), có thể thấy bức tranh tổng thể về nguồn nhân lực hiện nay đang có những nền tảng rất vững chắc nhưng cũng đối mặt với nhiều áp lực đổi mới, cụ thể:

Bảng số liệu cấu trúc nhân sự THADS tỉnh Khánh Hòa (tháng 5/2026):

Từ đó có thể thấy điểm mạnh là đội ngũ có nền tảng chất lượng đầu vào rất cao, cơ cấu ngạch công chức được phân bổ tương đối hợp lý và đa dạng, trải đều từ các chức danh Chấp hành viên, Thẩm tra viên, Thư ký thi hành án cho đến các bộ phận hỗ trợ tư pháp, kế toán, văn thư. Tỷ lệ giác ngộ và tu dưỡng chính trị vững vàng (trên 76% là Đảng viên).

Bên cạnh đó, thách thức nội tại là sự chuyển dịch thế hệ với lực lượng công chức trẻ (sinh từ năm 1995 đến năm 2004) chiếm tỷ lệ ngày càng cao đặt ra thách thức về độ chín trong kinh nghiệm thực tiễn. Đặc biệt, khi Luật Thi hành án dân sự năm 2025 chuyển đổi sang mô hình cơ quan một cấp (Phòng THADS khu vực) và mở rộng thẩm quyền cho khối xã hội hóa (Thừa hành viên/Văn phòng THADS), áp lực cạnh tranh công vụ và yêu cầu cọ xát với các vụ việc tẩu tán tài sản tinh vi đòi hỏi công chức trẻ phải trưởng thành vượt bậc.

3. Giải pháp trọng tâm nâng cao chất lượng công chức thi hành án dân sự

Để phát huy tối đa năng lực của nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và thích ứng với dòng chảy pháp luật mới, cần tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

3.1. Đổi mới đào tạo, bồi dưỡng gắn với mô hình tổ chức và chức danh tư pháp mới

Công tác đào tạo không chỉ dừng ở việc chuẩn hóa bằng cấp mà cần chuyển trọng tâm sang bồi dưỡng thực chất các nhóm kỹ năng cốt lõi cho lực lượng chuyên viên, thư ký trẻ, theo đó:

- Xây dựng chương trình đào tạo riêng biệt cho chức danh Chấp hành viên trưởng nhằm trang bị năng lực quản lý điều hành Phòng THADS khu vực và kỹ năng phối hợp liên ngành tại địa phương.

- Bồi dưỡng kỹ năng phân tích, nhận diện và xử lý các tình huống thực tiễn có tính xung đột pháp luật cao (như xử lý tài sản chung của hộ gia đình, tài sản thế chấp tại ngân hàng có sự sai lệch giữa hiện trạng thực tế và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hoặc các vụ việc người phải thi hành án cố tình tẩu tán tài sản cho người thân ngay trước khi có bản án).

- Tập huấn toàn diện kỹ năng tác nghiệp trên môi trường số: Quy trình thông báo điện tử, xác minh tài sản qua hệ thống dữ liệu liên thông theo đúng quy định mới của Luật Thi hành án dân sự năm 2025. Tăng cường học tập trực tuyến để bảo đảm công chức tại các Phòng khu vực tham gia thường xuyên mà không gián đoạn tiến độ giải quyết án.

3.2. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị tổ chức cán bộ

Việc xây dựng hệ thống quản trị nhân sự dựa trên dữ liệu là xu thế tất yếu. Theo đó:

- Hoàn thiện cơ sở dữ liệu cán bộ, công chức toàn ngành; triển khai đồng bộ hồ sơ điện tử; ứng dụng các phần mềm quản lý nhân sự trên môi trường số.

- Dựa trên cấu trúc nhân sự phong phú hiện có (như dữ liệu từ THADS Khánh Hòa), việc số hóa sẽ giúp Lãnh đạo cơ quan xây dựng các bảng theo dõi tổng hợp trực quan, tự động cảnh báo luân chuyển, dự báo nhu cầu đào tạo. Đây là giải pháp đột phá nhằm phân bổ nguồn lực hợp lý giữa các phòng chuyên môn và tương đương/phòng khu vực, nâng cao năng suất lao động và minh bạch hóa công tác quy hoạch cán bộ.

3.3. Nâng cao chất lượng, thực chất công tác đánh giá công chức và thiết lập cơ chế kèm cặp

Phù hợp với tinh thần của Nghị định số 170/2025/NĐ-CP, Nghị định số 335/2025/NĐ-CP ngày 21/12/2025 của Chính phủ quy định về đánh giá, xếp loại chất lượng đối với cơ quan hành chính nhà nước và công chức, theo đó, đánh giá công chức thực hiện bằng sản phẩm cụ thể, hiệu quả công việc, ý thức trách nhiệm và thái độ phục vụ Nhân dân.

Xóa bỏ tình trạng nể nang, cào bằng; thực hiện đánh giá đa chiều (Lãnh đạo, đồng nghiệp và người dân).

Thiết lập cơ chế mentorship (kèm cặp chuyên môn): Do không còn thời gian tập sự, hệ thống THADS cần thiết lập cơ chế để các Chấp hành viên dày dặn kinh nghiệm hướng dẫn, kèm cặp, kèm cặp công chức trẻ ngay trong 06 tháng đầu nhận công tác. Kết quả trưởng thành của nhân sự trẻ sẽ là một tiêu chí trực tiếp để đánh giá năng lực quản lý, xem xét quy hoạch bổ nhiệm chính các Chấp hành viên đó lên vị trí Chấp hành viên trưởng.

3.4. Xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, kiến tạo động lực và liêm chính

Yếu tố cốt lõi để giữ chân nhân tài trong ngành Tư pháp chính là môi trường công vụ trong sạch, chuyên nghiệp. Do đó, cần chú trọng giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng văn hóa công sở liêm chính, nâng cao đạo đức nghề nghiệp, kiên quyết phòng ngừa tiêu cực trong hoạt động thi hành án khi áp dụng các chế định mới (như xử lý khoản tiền tạm thu tồn đọng, gửi lại yêu cầu thi hành án...).

Đồng thời, thiết lập các cơ chế khuyến khích vật chất và tinh thần để công chức chủ động tự học (nâng cao ngoại ngữ, tìm kiếm học bổng sau đại học) và nghiên cứu khoa học, đóng góp sáng kiến cải tiến quy trình công tác nhằm rút ngắn thời gian, giảm chi phí tổ chức thi hành án theo đúng tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21/5/2018 Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp.

Kết luận

Với nền tảng dữ liệu nhân sự có trình độ chuyên môn cao như hiện nay, việc kiên định thực hiện đồng bộ các giải pháp quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và mạnh dạn ứng dụng công nghệ số vào quản trị nhân lực sẽ giúp xây dựng một đội ngũ công chức THADS không chỉ vững vàng về bản lĩnh chính trị, sắc bén về nghiệp vụ mà còn linh hoạt, nhạy bén trong kỷ nguyên số, qua đó đáp ứng trọn vẹn yêu cầu cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2022), Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, Hà Nội.

2. Quốc hội (2025), Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Hà Nội.

3. Quốc hội (2025), Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15, Hà Nội.

4. Chính phủ (2025), Nghị định số 170/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức, Hà Nội.

5. Chính phủ (2025), Nghị định số 335/NĐ-CP ngày 21/12/2025 quy định về đánh giá, xếp loại chất lượng đối với cơ quan hành chính nhà nước và công chức, Hà Nội.

6. Cục Thi hành án dân sự tỉnh Khánh Hòa (2026), Số liệu thống kê chất lượng công chức, người lao động nội bộ trực thuộc Thi hành án dân sự tỉnh Khánh Hòa (Kỳ báo cáo tháng 5/2026).