Thực hiện Kế hoạch công tác năm 2025 của Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đã được Lãnh đạo Bộ Tư pháp phê duyệt, ngày 26/9/2025, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp phối hợp với Sở Tư pháp thành phố Cần Thơ và chính quyền địa phương tổ chức thành công các Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực, kiến thức về trợ giúp pháp lý cho cán bộ ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Các Hội nghị được triển khai tại 3 xã Trường Xuân, Vĩnh Thạnh và Trường Thành với sự tham gia của hàng trăm đại biểu là cán bộ chi hội đoàn thể (Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Người cao tuổi), cán bộ ở cơ sở cùng đông đảo người có uy tín trong cộng đồng dân cư. Đây là lực lượng quan trọng dẫn dắt, định hướng người dân trong cộng đồng trên cơ sở sự hiểu biết pháp luật đồng thời giúp người dân tiếp cận kịp thời các dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí.
Phát biểu tại Hội nghị, đồng chí Lê Thị Thu Hà, Chánh Văn phòng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý nhấn mạnh, công tác trợ giúp pháp lý là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, bảo đảm quyền con người, quyền công dân và là một bộ phận trong tổng thể chính sách xóa đói giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa, chính sách dân tộc và thể hiện tinh thần nhân văn sâu sắc, góp phần bảo đảm công bằng xã hội. Việc tổ chức các Hội nghị tập huấn tại Cần Thơ không chỉ giúp cán bộ ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng nâng cao kiến thức pháp luật, mà còn tạo điều kiện để họ phát huy vai trò là cầu nối đưa pháp luật về trợ giúp pháp lý đến gần dân hơn, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, người nghèo, người có công với cách mạng và các đối tượng yếu thế trong xã hội.
Ảnh tại Hội nghị tập huấn xã Trường Xuân, TP. Cần Thơ.
Trong khuôn khổ Hội nghị tập huấn, các báo cáo viên đã truyền đạt những nội dung “cốt lõi” của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, giới thiệu về các đối tượng được thụ hưởng trợ giúp pháp lý, các hình thức trợ giúp pháp lý, thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý, đồng thời nêu rõ quyền và nghĩa vụ của người được trợ giúp pháp lý. Đặc biệt, các báo cáo viên đã lồng ghép nhiều tình huống thực tiễn liên quan đến tranh chấp đất đai, hôn nhân - gia đình, lao động, hành chính và hình sự để minh họa sinh động, giúp cán bộ ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng dễ hiểu, dễ nhớ, dễ áp dụng trong thực tế.
Đồng chí Lê Văn Hận - Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Cần Thơ chia sẻ tại Hội nghị: “Trong những năm qua, hoạt động trợ giúp pháp lý tại Cần Thơ đã giúp hàng nghìn lượt người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng yếu thế được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Tuy nhiên, để công tác này thực sự phát huy hiệu quả, chúng tôi rất cần sự đồng hành của cán bộ cơ sở và người có uy tín trong việc phát hiện, giới thiệu và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý kịp thời, đúng quy định. Hội nghị tập huấn lần này là dịp quan trọng để tăng cường năng lực cho lực lượng nòng cốt ở cơ sở”.
Ảnh tại Hội nghị tập huấn xã Vĩnh Thạnh, TP. Cần Thơ.
Không khí các Hội nghị diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến thảo luận, trao đổi. Trên cơ sở đó, các báo cáo viên đã trực tiếp giải đáp, tháo gỡ, hướng dẫn cách thức tiếp cận với dịch vụ trợ giúp pháp lý.
Phát biểu trình bày chuyên đề tại Hội nghị, TS. Nguyễn Đắc Tuân - Giảng viên chính Khoa Pháp luật hình sự, Trường Đại học Luật Hà Nội phân tích, trợ giúp pháp lý không chỉ là dịch vụ pháp luật miễn phí, mà còn là công cụ để bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Khi cán bộ ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng nắm chắc kiến thức, họ sẽ trở thành những điểm tựa vững chắc, giúp người nghèo, người có công với cách mạng và các đối tượng yếu thế khác tự tin hơn trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Điều này vừa góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền, vừa củng cố lòng tin của Nhân dân đối với hệ thống pháp luật và cơ quan công quyền.
Ảnh tại Hội nghị tập huấn xã Trường Thành, TP. Cần Thơ.
Bên cạnh việc truyền đạt kiến thức pháp luật, các báo cáo viên cũng đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của việc tìm hiểu phong tục, tập quán và văn hóa vùng miền để có cách ứng xử phù hợp trong quá trình triển khai hoạt động trợ giúp pháp lý. Theo đó, khi làm việc với đồng bào dân tộc thiểu số, cán bộ ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng cần nắm vững những nét văn hóa truyền thống, lối sống và vai trò của công tác trợ giúp pháp lý. Các báo cáo viên đã phân tích nhiều tình huống thay vì đối thoại. Những câu chuyện đời thường được lồng ghép khéo léo thay cho khái niệm pháp lý khô cứng đã giúp các buổi tập huấn trở nên sinh động, dễ tiếp nhận. Từ đó, cán bộ ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng sẽ trở thành những “cầu nối” thực sự hiệu quả, không chỉ truyền đạt kiến thức pháp luật mà còn là người đồng hành, tôn trọng và thấu hiểu văn hóa bản địa, nhờ vậy, công tác trợ giúp pháp lý đến gần với người dân, góp phần nâng cao nhận thức của người dân nói chung và người được trợ giúp pháp lý nói riêng về công tác trợ giúp pháp lý.
Những chia sẻ, phân tích giàu tính thực tiễn của các báo cáo viên tạo cho Hội nghị tập huấn tại Cần Thơ không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức pháp luật, mà còn trở thành diễn đàn trao đổi, gắn kết giữa cán bộ ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng về công tác trợ giúp pháp lý. Thông qua các hội nghị tập huấn, giúp cho đội ngũ cán bộ ở cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng được nâng cao không chỉ về kiến thức pháp luật mà còn về kỹ năng tư vấn, giải thích, hướng dẫn người dân tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý. Hoạt động này giúp dịch vụ trợ giúp pháp lý thực sự đi vào đời sống bảo đảm mọi người dân thuộc diện được trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu đều được hưởng dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí.
Kết thúc chương trình, các đại biểu đều đánh giá cao tính thiết thực của Hội nghị, khẳng định những kiến thức, kỹ năng được trang bị sẽ là nền tảng quan trọng để họ thực hiện tốt hơn vai trò là “cầu nối” của mình trong công tác trợ giúp pháp lý. Các Hội nghị tập huấn tại thành phố Cần Thơ khẳng định quyết tâm của ngành Tư pháp trong việc đưa pháp luật đến gần dân, phục vụ Nhân dân, vì sự công bằng và phát triển bền vững.
Đức Khiêm
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý
Cuối phiên thảo luận tại hội trường sáng ngày 11/4, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình trước Quốc hội một số nội dung các đại biểu quan tâm về 03 dự án luật do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo, gồm: Luật Hộ tịch (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Bộ trưởng khẳng định, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu nghiêm túc các ý kiến đóng góp để hoàn thiện các dự án luật với chất lượng tốt nhất trước khi trình Quốc hội thông qua.
Nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào DTTS, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách toàn diện, trong đó có trợ giúp pháp lý, thể hiện tính nhân văn và định hướng xã hội chủ nghĩa của hệ thống pháp luật Việt Nam, đặc biệt, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới. Từ khi Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 được ban hành và có hiệu lực, đồng bào DTTS tại tỉnh Lạng Sơn có điều kiện tiếp cận và thụ hưởng ngày càng hiệu quả hơn dịch vụ pháp lý quan trọng này.
Trên thực tế, hệ thống tư pháp người chưa thành niên ở Liên minh châu Âu nói chung và ở Đức nói riêng đã phát triển mạng lưới dịch vụ xã hội chuyên trách, với sự tham gia của các nhà tâm lý học, bác sĩ tâm thần, trung gian hòa giải, nhân viên xã hội hoặc cán bộ quản chế. Tại Cộng hòa Liên bang Đức, nhiệm vụ này gọi là trợ giúp thanh thiếu niên trong tố tụng hình sự, do các chuyên gia thực hiện bằng cách cung cấp thông tin cho thẩm phán Tòa án thanh thiếu niên và hỗ trợ người chưa thành niên và gia đình họ trước, trong và sau quá trình tố tụng hình sự.
Trong bối cảnh nhiều thách thức, đội ngũ luật sư với kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp của mình, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả trợ giúp pháp lý.
Trong giai đoạn đất nước bước vào kỷ nguyên mới, việc tăng cường nguồn lực thực hiện trợ giúp pháp lý, đặc biệt, cho đồng bào dân tộc thiểu số là nhiệm vụ quan trọng.
Những năm qua, công tác trợ giúp pháp lý trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Nhiều vụ việc được trợ giúp pháp lý kịp thời, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người nghèo, người có công với cách mạng và các nhóm yếu thế khác.
Những nỗ lực số hóa hồ sơ, vận hành Hệ thống quản lý trợ giúp pháp lý, kết nối dữ liệu dân cư, phát triển tư vấn trực tuyến… đã mở ra hướng tiếp cận mới, góp phần nâng cao chất lượng và tính minh bạch của dịch vụ trợ giúp pháp lý.
Phiên tòa giả định được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho công tác tuyên truyền pháp luật về trợ giúp pháp lý cho trẻ em nói riêng và chính sách của Đảng, Nhà nước nói chung, góp phần xây dựng đất nước công bằng, xã hội văn minh trong kỷ nguyên mới.
Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2017/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 20/6/2017 với tỷ lệ 100% đại biểu có mặt tán thành. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018, tạo cơ sở pháp lý cho công tác trợ giúp pháp lý phát triển theo hướng chuyên nghiệp, sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước và xã hội để cung cấp kịp thời dịch vụ pháp lý chất lượng cho người nghèo, người thuộc diện chính sách, góp phần thực hiện chính sách “xóa đói, giảm nghèo”, “đền ơn đáp nghĩa” và bảo đảm an sinh xã hội cho người dân, đặc biệt là nhóm “dễ bị tổn thương”.
Việc nghiên cứu, định hướng sửa đổi, bổ sung Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, trong đó có vấn đề chủ thể thực hiện trợ giúp pháp lý, lĩnh vực thực hiện trợ giúp pháp lý và người được trợ giúp pháp lý được xây dựng trên nền tảng pháp lý vững chắc, đồng thời, chịu sự tác động mạnh mẽ từ yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu, rộng của Việt Nam.
Người thuộc đối tượng được trợ giúp pháp lý miễn phí như người nghèo, trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi… khi tham gia tố tụng với tư cách là đương sự (nguyên đơn, bị đơn, người có quyền và lợi ích liên quan) có thể tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp hoặc nhờ trợ giúp pháp lý tham gia bảo vệ theo quy định pháp luật.
Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và thúc đẩy phát triển bền vững, hoạt động trợ giúp pháp lý đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm công bằng xã hội và tiếp cận công lý cho người dân, đặc biệt là người nghèo thuộc nhóm đối tượng yếu thế.
Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả trợ giúp pháp lý cho nạn nhân bị bạo lực gia đình, góp phần bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân.
Tóm tắt: Hoạt động trợ giúp pháp lý giữ vai trò quan trọng trong hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, đặc biệt, thông qua việc bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình tiếp cận công lý. Vì vậy, Việt Nam luôn quan tâm tới chất lượng và hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý. Tuy nhiên, để đánh giá khách quan, toàn diện chất lượng, hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý đòi hỏi phải xây dựng hệ thống tiêu chí và chỉ số đánh giá phù hợp. Bài viết phân tích một số vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến xây dựng các chỉ số đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý, từ đó, đề xuất một số tiêu chí, chỉ số cần được áp dụng.
Căn cứ Báo cáo tổng kết việc thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 và những yêu cầu, đòi hỏi mới của Đảng và Nhà nước đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), qua nghiên cứu, tổng hợp ý kiến của một số đối tượng liên quan, Bộ Tư pháp dự kiến 06nhóm chính sách cơ bản đưa vào dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).
