Bảo đảm tính khả thi cao trong hoàn thiện chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp giai đoạn 2026 - 2031

Quang cảnh Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Lê Vệ Quốc, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý gợi mở 03 vấn đề cần được góp ý như sau:

Thứ nhất, cần xác định đối tượng của Chương trình: Nghị định số 55/2019/NĐ-CP ngày 24/6/2019 của Chính phủ về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa quy định "Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, các tổ chức đại diện cho doanh nghiệp và tổ chức khác, cá nhân có liên quan xây dựng chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt", đối tượng chính là doanh nghiệp, song đề xuất mở rộng vai trò của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) và bổ sung nhóm đối tượng mới cần được xem xét kỹ về cơ sở pháp lý và tính phù hợp với định hướng đổi mới, phát triển nguồn nhân lực.

Thứ hai, thiết kế cơ chế thực hiện: Các hoạt động liên ngành cần được triển khai thống nhất, trong khi những nội dung thuộc chức năng của bộ, ngành nào thì bộ, ngành đó tự xây dựng chương trình hành động (như thuế, tài chính, hải quan), để doanh nghiệp được hỗ trợ thực chất.

Thứ ba, cơ chế vận hành đội ngũ tư vấn hỗ trợ doanh nghiệp: Hiện, chưa có cơ chế thanh quyết toán nên hoạt động tư vấn gần như không thực hiện được, ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp. Vì vậy, dự thảo đề xuất tăng cường nguồn nhân lực, kết hợp ngân sách nhà nước và huy động lực lượng xã hội, đồng thời thiết kế cơ chế chi trả rõ ràng, hợp lý.

Góp ý dự thảo Chương trình, đồng chí Đỗ Đình Kha, đại diện Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đề xuất các giải pháp cụ thể gồm: Bồi dưỡng pháp luật cho hợp tác xã theo từng ngành nghề và địa bàn, do Liên minh và các cấp Liên minh chủ trì thực hiện; tư vấn chuyên sâu về điều lệ hợp tác xã, quy chế nội bộ, mô hình quản trị, phòng ngừa tranh chấp; thí điểm mô hình hòa giải, giải quyết tranh chấp tại cơ sở; hỗ trợ hợp tác xã trong chuyển đổi số, thương mại điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đăng ký và bảo hộ sở hữu trí tuệ, đặc biệt với sản phẩm OCOP; tư vấn xử lý vướng mắc trong hoạt động, giải thể, chuyển đổi theo quy định mới.

Bên cạnh đó, đại diện Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cũng đề xuất hoàn thiện phụ lục, biểu mẫu riêng cho hợp tác xã, bao gồm điều lệ mẫu, quy chế nội bộ, mẫu chuyển đổi hộ kinh doanh sang hợp tác xã; bổ sung hệ thống số liệu đầy đủ về tổ hợp tác, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã để chứng minh tính cấp thiết của việc mở rộng đối tượng hỗ trợ. Đồng thời, kiến nghị xác định rõ vai trò của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam là cơ quan thường xuyên phối hợp với Bộ Tư pháp trong các hoạt động của Chương trình; đề nghị các bộ, ngành liên quan tự xây dựng chương trình hành động tương ứng với chức năng quản lý nhà nước của mình để bảo đảm hỗ trợ hợp tác xã được triển khai đầy đủ và thực chất.

Các đại biểu góp ý tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, các đại biểu tham dự đã trao đổi, góp ý về những nội dung như: (i) Việc chỉ giới hạn tên gọi Chương trình ở nhóm "doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh" có thể khiến cách hiểu bị thu hẹp như khuôn khổ của Chương trình trước đây, trong khi hiện nay hộ kinh doanh và hợp tác xã đang gặp nhiều khó khăn đặc thù về năng lực, quy mô và điều kiện pháp lý; (ii) Cả nước có khoảng 5 triệu hộ kinh doanh, đa phần quy mô rất nhỏ, không đủ khả năng đáp ứng các yêu cầu về kế toán, thuế và quản trị như doanh nghiệp; tương tự, hợp tác xã cũng có mô hình tổ chức và nhu cầu pháp lý riêng biệt. Vì vậy, cần xem xét nhận diện các nhóm đối tượng độc lập, gắn với đặc điểm và yêu cầu hỗ trợ khác nhau; (iii) Về hình thức văn bản, đại biểu đề nghị tách quyết định và chương trình thành hai văn bản riêng, bảo đảm rõ ràng và linh hoạt trong triển khai; (iv) Về nội dung, dù dự thảo đã tinh gọn hơn nhưng nhiều nhiệm vụ và giải pháp đặt ra sẽ khó triển khai nếu không có kế hoạch thực hiện hằng năm và hướng dẫn cụ thể cho địa phương. Đặc biệt, kinh phí là vướng mắc lớn nhất, trong đó, nguồn lực dành cho hỗ trợ pháp lý tại nhiều địa phương còn hạn chế, cần có cơ chế bố trí ngân sách rõ ràng; (v) Chương trình cần bổ sung các nhiệm vụ như bồi dưỡng pháp luật cho hợp tác xã theo ngành nghề; tư vấn chuyên sâu về điều lệ hợp tác xã, quy chế nội bộ và mô hình quản trị; hỗ trợ giải quyết tranh chấp tại cơ sở; thí điểm mô hình hòa giải và hoàn thiện các thiết chế pháp lý liên quan.

Cục trưởng Lê Vệ Quốc phát biểu kết luận Hội thảo.

Phát biểu kết luận Hội thảo, Cục trưởng Lê Vệ Quốc cảm ơn các ý kiến phát biểu rất tâm huyết, cụ thể của các đại biểu. Những phân tích, đề xuất giúp Ban soạn thảo có thêm góc nhìn thực tiễn, qua đó hoàn thiện hơn nội dung của Chương trình. Đây đều là những ý kiến bám sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và hợp tác xã. Trên cơ sở các nhóm nhiệm vụ và giải pháp đã được xác định, Bộ Tư pháp cùng các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện theo hướng bảo đảm tính khả thi. Đồng chí Lê Vệ Quốc khẳng định, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp không chỉ được thực hiện qua một kênh hay một phương thức, mà cần được triển khai đa dạng, kết hợp nhiều công cụ hỗ trợ như chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, các mô hình tư vấn và cơ chế hỗ trợ thiết thực khác. Chuyển đổi số không phải là mục tiêu tự thân, mà là công cụ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tăng hiệu quả hoạt động và đáp ứng yêu cầu của bối cảnh kinh tế - xã hội hiện đại./.