Thứ sáu 20/11/2026 16:46
Email: danchuphapluat@moj.gov.vn
Hotline: 024.627.397.37 - 024.62.739.735

Bất cập trong nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức và đề xuất, kiến nghị

Bài viết chỉ ra những bất cập về nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức và từ đó, đề xuất kiến nghị giúp khắc phục bất cập trong công tác xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức.

Đặt vấn đề

Pháp luật về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức quy định hệ thống nguyên tắc xử lý kỷ luật làm cơ sở định hướng cho hoạt động thực thi. Các nguyên tắc này giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm tính thống nhất, khách quan và đúng định hướng chính trị trong công tác cán bộ. Các nguyên tắc về xử lý cán bộ, công chức, viên chức không những tạo khung pháp lý điều chỉnh chung mà còn góp phần định hướng tư duy lập pháp, hạn chế sự tùy nghi, cảm tính khi áp dụng chế tài kỷ luật. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn tồn tại những điểm bất cập trong nội dung và cấu trúc các nguyên tắc hiện hành gây khó khăn cho công tác áp dụng. Do đó, việc rà soát, phân tích và hoàn thiện hệ thống nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức là một yêu cầu cần thiết nhằm tăng cường hiệu quả quản lý công vụ, đồng thời thể hiện rõ tinh thần kỷ cương, minh bạch trong bộ máy nhà nước.

1. Khái quát về nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức

Trong khoa học pháp lý, nguyên tắc được hiểu là những tư tưởng, quan điểm chỉ đạo mang tính định hướng[1], làm cơ sở cho việc xây dựng và áp dụng pháp luật thống nhất. Nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức đóng vai trò định hình phương pháp tiếp cận, bảo đảm việc xử lý được thực hiện theo tinh thần khách quan, công bằng, nghiêm minh và hiệu quả. Do đó, khác với các quy định cụ thể về xử lý kỷ luật, nguyên tắc xử lý kỷ luật được sử dụng như một quy định dẫn đường, vừa có ý nghĩa trong việc định hướng cho các quy định cụ thể, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, vừa có vai trò đặc biệt trong việc hiểu đủ, hiểu đúng việc áp dụng các quy định cụ thể.

Nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức có tính ứng dụng cao trong quá trình xem xét xử lý kỷ luật vì có khả năng bù đắp những khoảng trống của quy định pháp luật. Trong trường hợp các quy định pháp luật chưa đáp ứng được nhu cầu hoặc tính kịp thời thì các nguyên tắc với những tư tưởng sẵn có sẽ hóa giải và giúp cho việc xử lý kỷ luật được thông suốt, khách quan. Đây là nhóm quy định song hành và bắt buộc đối với chế định pháp luật về trách nhiệm pháp lý nói chung và trách nhiệm kỷ luật nói riêng. So với các quy định xử lý kỷ luật chi tiết, các nguyên tắc có tính bao quát hơn và luôn được vận dụng trong mọi trường hợp xử lý kỷ luật ở các mức độ khác nhau. Bất kể hoạt động xử lý kỷ luật nào không được “dẫn đường” từ các nguyên tắc đều có nguy cơ không bảo đảm khách quan, công bằng và nghiêm minh.

Nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức thuộc nhóm quy phạm có tính ổn định cao so với các quy định chi tiết nhưng dù việc xử lý kỷ luật có thể thay đổi như thế nào thì mục tiêu cuối cùng vẫn phải bảo đảm là tính khách quan, công bằng và nghiêm minh. Đó là tinh thần cốt lõi mà nguyên tắc xử lý kỷ luật hướng tới. Vì vậy, sự thay đổi của nguyên tắc xử lý kỷ luật chỉ có thể đặt ra khi có những thay đổi lớn trong chính sách xử lý kỷ luật, nhằm thực hiện một nhiệm vụ chính trị nhất định. Tuy nhiên, tinh thần khách quan, công bằng, nghiêm minh của nguyên tắc luôn phải được bảo đảm xuyên suốt. Do đó, sự cẩn trọng trong xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức bằng việc am hiểu và vận dụng đúng, kịp thời các nguyên tắc là một yêu cầu mang tính thực tiễn và thiết yếu.

2. Nội dung nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức trong pháp luật hiện hành

Nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức được quy định tại Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP ngày 18/9/2020 của Chính phủ về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 71/2023/NĐ-CP ngày 20/9/2023 của Chính phủ (Nghị định số 112/2020/NĐ-CP). Bao gồm 11 nguyên tắc, có thể chia thành các nhóm theo tính chất và mục đích áp dụng như sau:

Thứ nhất, nhóm các nguyên tắc chung áp dụng xuyên suốt quá trình xử lý kỷ luật.

Đây là những nguyên tắc mang tính dẫn đường, đưa ra những quan điểm chung cần được quán triệt và bảo đảm trong suốt quá trình xử lý kỷ luật. Nhóm này được áp dụng xuyên suốt trong quá trình xử lý, trong mọi giai đoạn, mọi phương diện của cơ chế xử lý kỷ luật gồm các nguyên tắc sau: (i) bảo đảm khách quan, công bằng, công khai, nghiêm minh, chính xác, kịp thời; đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục; (ii) xử lý kỷ luật phải căn cứ vào nội dung, động cơ, tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân vi phạm, hoàn cảnh cụ thể; các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, thái độ tiếp thu và sửa chữa; việc khắc phục khuyết điểm, vi phạm, hậu quả; các trường hợp khác; (iii) nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm thân thể, tinh thần, danh dự, nhân phẩm trong quá trình xử lý kỷ luật.

Thứ hai, nhóm các nguyên tắc về xác định hình thức kỷ luật.

Đây là nhóm các nguyên tắc có tính ứng dụng cao, được vận dụng trực tiếp trong việc xác định hình thức kỷ luật cụ thể trong từng trường hợp cụ thể các nguyên tắc sau: (i) mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần bằng một hình thức kỷ luật. Trong cùng một thời điểm xem xét xử lý kỷ luật, nếu cán bộ, công chức, viên chức có từ 02 hành vi vi phạm trở lên thì xem xét, kết luận về từng hành vi vi phạm và quyết định chung bằng một hình thức cao nhất tương ứng với hành vi vi phạm. Đây là một trong những nguyên tắc có tính mới đặc trưng, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 71/2023/NĐ-CP. Điểm mới của nguyên tắc này tác động lớn đến kết quả xử lý kỷ luật so với quy định cũ. Cụ thể, cùng thuộc trường hợp “Trong cùng một thời điểm xem xét xử lý kỷ luật, nếu cán bộ, công chức, viên chức có từ 02 hành vi vi phạm trở lên” thì việc xử lý kỷ luật sẽ được thực hiện với từng hành vi, trong đó khi tổng hợp hình thức kỷ luật cuối cùng thì với quy định hiện hành, hình thức kỷ luật được tổng hợp là “hình thức kỷ luật cao nhất tương ứng với hành vi vi phạm”. Trong khi đó, theo quy định cũ thì hình thức kỷ luật được tổng hợp sẽ là hình thức kỷ luật cao hơn một mức so với hình thức kỷ luật áp dụng với vi phạm nặng nhất; (ii) áp dụng hình thức kỷ luật nặng nhất trong số các hình thức kỷ luật nếu trong thời gian thi hành quyết định kỷ luật tiếp tục có hành vi vi phạm mới; (iii) không áp dụng hình thức xử phạt hành chính hoặc hình thức kỷ luật Đảng thay cho hình thức kỷ luật hành chính; xử lý kỷ luật hành chính không thay cho truy cứu trách nhiệm hình sự nếu vi phạm đến mức bị xử lý hình sự; (iv) hình thức kỷ luật hành chính phải bảo đảm tương xứng với kỷ luật về Đảng. Hình thức kỷ luật Đảng thay đổi thì hình thức kỷ luật hành chính cũng phải thay đổi tương ứng; (v) áp dụng tình tiết tái phạm nếu người vi phạm có cùng hành vi vi phạm trong khoản thời gian 24 tháng kể từ ngày có quyết định xử lý kỷ luật lần đầu.

Thứ ba, nhóm các nguyên tắc xác định thẩm quyền xử lý kỷ luật, thành viên hội đồng xử lý kỷ luật.

Nhóm nguyên tắc này mang tính kỹ thuật tổ chức, ứng dụng trong việc xác định chủ thể và thành phần Hội đồng kỷ luật bảo đảm hợp lý, khách quan gồm các nguyên tắc sau: (i) cơ quan, đơn vị mới xử lý kỷ luật trong trường hợp cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm trong thời gian công tác tại cơ quan, tổ chức, đơn vị cũ khi chuyển sang cơ quan, tổ chức, đơn vị mới mới phát hiện hành vi vi phạm; (ii) thành viên hội đồng kỷ luật hoặc người chủ trì cuộc họp kiểm điểm không được là vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ; cha, mẹ (vợ hoặc chồng), cha nuôi, mẹ nuôi; con đẻ, con nuôi; anh, chị, em ruột; cô, dì, chú, bác, cậu ruột; anh, chị, em ruột của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng của anh, chị, em ruột hoặc người có quyền, nghĩa vụ liên quan đến hành vi vi phạm bị xem xét xử lý kỷ luật.

Thứ tư, nhóm các nguyên tắc về xác định hiệu lực, giá trị hiệu lực của quyết định xử lý kỷ luật riêng lẻ và trong mối quan hệ với quyết định xử lý kỷ luật Đảng.

Đây là nhóm nguyên tắc quan trọng, có giá trị đặc biệt trong việc bảo đảm hiệu lực pháp lý và hiệu lực thi hành của quyết định kỷ luật, đồng thời bảo đảm tương thích với nguyên tắc “kỷ luật hành chính phải tương xứng với kỷ luật Đảng” gồm các nguyên tắc sau: (i) quyết định xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức có hiệu lực 12 tháng kể từ ngày có hiệu lực thi hành; (ii) hiệu lực của quyết định xử lý kỷ luật hành chính được tính từ ngày quyết định kỷ luật Đảng có hiệu lực trong trường hợp đã có quyết định kỷ luật về Đảng; (iii) hủy bỏ quyết định kỷ luật hành chính khi cấp có thẩm quyền xóa bỏ quyết định xử lý kỷ luật về Đảng.

3. Một số vướng mắc, bất cập của nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức trong pháp luật hiện hành

Các nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức đã thể hiện vị trí, vai trò trong công tác xử lý kỷ luật, bảo đảm việc xử lý đúng quan điểm, định hướng của Đảng và Nhà nước. Các nội dung của nguyên tắc có sự tương thích, đồng bộ với các quy định pháp luật cụ thể, được triển khai áp dụng trong quá trình xử lý kỷ luật. Với các nhóm nguyên tắc trên, việc xử lý kỷ luật sẽ nhanh chóng, hiệu lực, hiệu quả. Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học pháp lý thì nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức vẫn còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình nhận thức và áp dụng. Những hạn chế này có thể dẫn đến việc các nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức chưa phát huy được tối đa vai trò là tư tưởng chỉ đạo trong công tác xử lý kỷ luật, thậm chí có thể tạo nên những “điểm nghẽn” trong quá trình xử lý nếu việc hiểu và vận dụng mang tính cơ học, máy móc. Cụ thể:

Thứ nhất, một số nguyên tắc được quy định không đúng tính chất của nguyên tắc. Nguyên tắc vốn là những quy định mang tính định hướng, dẫn đường, hàm chứa quan điểm chung, để việc vận dụng được linh hoạt trong quá trình xử lý kỷ luật. Tuy nhiên, các nguyên tắc xử lý kỷ luật hiện hành lại mang tính cụ thể, chi tiết như một quy định điều chỉnh trực tiếp và ứng dụng cụ thể. Ví dụ: nguyên tắc được quy định tại các khoản 6, 9, 10, 11 Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP là những quy định mang tính cụ thể phù hợp với vai trò là quy định triển khai hơn vai trò nguyên tắc. Có những nguyên tắc được quy định như là sự giải thích từ ngữ như nguyên tắc xác định tái phạm tại khoản 8 Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP. Xét về hệ quả thực tiễn, việc quy định về nguyên tắc nhưng không có tính nguyên tắc mà hàm chứa hành vi xử sự cụ thể có thể không làm cho việc xử lý kỷ luật kém hiệu quả, nhưng về kỹ thuật lập pháp và tính lâu dài, sự chồng chéo giữa nguyên tắc và quy định cụ thể sẽ làm "lu mờ" vai trò của nguyên tắc.

Thứ hai, một số quy định về nguyên tắc tuy phù hợp nhưng còn gặp vướng mắc khi triển khai. Các quy định pháp luật xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức bị chi phối sâu sắc bởi nguyên tắc chung “kỷ luật nhà nước phải tương xứng với kỷ luật Đảng”. Có thể thấy, để bảo đảm sự “tương xứng” này, các nguyên tắc về xử lý kỷ luật nhà nước trong mối liên hệ với kỷ luật Đảng đã có những thay đổi lớn, phụ thuộc và bị chi phối trực tiếp bởi kỷ luật Đảng. Theo đó, từ phía cơ quan nhà nước, sự đồng bộ này được lý giải là vì: “Sự khác nhau giữa trách nhiệm kỷ luật nhà nước và kỷ luật Đảng dẫn tới thực tế phát sinh một số trường hợp đã bị kỷ luật Đảng nhưng khi xem xét kỷ luật hành chính thì các cơ quan kiến nghị không xử lý do đã hết thời hiệu theo quy định của luật. Điều này làm ảnh hưởng đến việc thực hiện Quy định số 69-QĐ/TW ngày 06/7/2022 của Bộ Chính trị về kỷ luật tổ chức Đảng, đảng viên vi phạm”[2].

Sự “tương xứng” được đặt ra ở đây với mục đích là xử lý triệt để đối với các cán bộ, công chức, viên chức đồng thời là đảng viên nhằm đề cao sự gương mẫu của các đảng viên trong việc thực thi đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Xem xét toàn diện thì quy định này hàm chứa sự hợp lý nhất định trong bối cảnh tăng cường trách nhiệm kỷ luật nhằm nâng cao năng lực, hiệu quả công việc từ các đối tượng cán bộ, công chức, viên chức đồng thời là đảng viên. Điều này đồng thời cũng làm tăng uy tín của Đảng đối với Nhân dân thông qua việc xử lý nghiêm minh các đảng viên, đề cao tính kỷ luật, tinh thần chiến đấu của Đảng[3].

Liên quan đến sự đồng bộ trách nhiệm kỷ luật nhà nước với trách nhiệm chính trị, đoàn thể, bản thân nguyên tắc này còn hàm chứa những vấn đề bất cập trong thực tiễn áp dụng. Cụ thể:

Một là, khó xác định thời hạn xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức khi đã có quyết định về kỷ luật Đảng. Khoản 6 Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP quy định: “cán bộ, công chức, viên chức bị xử lý kỷ luật về Đảng thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày công bố quyết định kỷ luật về Đảng, cơ quan, tổ chức, đơn vị phải thực hiện quy trình xử lý kỷ luật hành chính”. Xét trong tương quan với thủ tục xử lý kỷ luật thông thường thì đã vô hiệu hóa các quy định về thời hạn xử lý kỷ luật và cũng phát sinh nhiều vấn đề gây lúng lúng. Ví dụ: một cán bộ, công chức, viên chức đã bị xử lý kỷ luật Đảng, nhưng quá 30 ngày từ ngày kỷ luật Đảng mà quy trình xử lý kỷ luật hành chính vẫn chưa tiến hành thì có được xử lý kỷ luật hành chính tiếp tục không? Đây là vấn đề cần được dự liệu trong thực tiễn triển khai. Do đó, mặc dù pháp luật có quy định thời hạn phải tiến hành xem xét xử lý kỷ luật nhà nước nhưng quy định không rõ ràng cũng là một bất cập, gây khó khăn trong vận dụng pháp luật để xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức.

Hai là, nguyên tắc xác định hình thức kỷ luật nhà nước trường hợp bị xử lý kỷ luật về Đảng bằng hình thức cao nhất có khả năng mâu thuẫn với nguyên tắc tương xứng trong xử lý kỷ luật nhà nước với kỷ luật đảng. Khoản 6 Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP quy định trường hợp bị kỷ luật về Đảng bằng hình thức cao nhất (khai trừ Đảng) thì xem xét áp dụng hình thức kỷ luật hành chính cao nhất. Tuy nhiên, phải thuộc một trong các trường hợp được pháp luật quy định. Nếu pháp luật không quy định thì báo cáo cấp có thẩm quyền áp dụng các hình thức liền kề với hình thức kỷ luật nhà nước cao nhất (là hình thức cách chức đối với cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý; hạ bậc lương đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc cảnh cáo đối với viên chức không có chức vụ lãnh đạo, quản lý). Quy định này chưa thống nhất với tính tương xứng, đồng bộ được phân tích phía trên vì nếu cán bộ, công chức, viên chức vi phạm kỷ luật hành chính không thuộc trường hợp ở mức cao nhất theo quy định pháp luật thì cũng không thể áp dụng hình thức kỷ luật hành chính cao nhất. Pháp luật còn dự liệu một khả năng có thể lựa chọn các hình thức kỷ luật khác mà không phải các hình thức kỷ luật có mức độ nặng liền kề với hình thức cao nhất. Điều này khiến cho quy định trở nên "lòng vòng", thiếu nhất quán và khó áp dụng. Bên cạnh đó, tạo nên tình huống áp dụng khác nhau ở các cơ quan, đơn vị xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức khác nhau, khiến cho việc áp dụng pháp luật không đồng bộ, không công bằng, thống nhất giữa các cơ quan, đơn vị trong phạm vi cả nước.

Ba là, một số nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức được quy định nhưng không được triển khai nội dung khiến nguyên tắc bị vô hiệu hóa, mang tính hình thức mà không có tính ứng dụng. Điển hình như nguyên tắc xem xét các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ để cá biệt hóa từng hành vi trong từng hoàn cảnh khác nhau là quy định bắt buộc phải có và phải cụ thể để áp dụng cho từng trường hợp. Thực chất, trách nhiệm kỷ luật khác với các loại trách nhiệm pháp lý khác, mỗi hành vi đều được cá biệt hóa bởi một hình thức xử lý kỷ luật mà không quy định theo khung chế tài, không có khoảng giao động để cộng vào hoặc trừ ra những tình tiết có thể làm giảm hoặc tăng hình thức kỷ luật. Vì vậy, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trong xử lý kỷ luật nếu có thì chỉ có thể áp dụng trong việc xác định mức độ nghiêm trọng của hành vi, từ đó gián tiếp tác động đến việc xác định hình thức kỷ luật mà không có tác dụng thay đổi trực tiếp. Mặc dù vậy, việc quy định cụ thể các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ vẫn là điều cần thiết để đánh giá công bằng tính chất, mức độ, thái độ của chủ thể vi phạm.

Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa có quy định cụ thể về tình tiết nào là tăng nặng, tình tiết nào là giảm nhẹ[4] ngoài quy định tại khoản 8 Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP: “cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm lần đầu đã bị xử lý kỷ luật mà trong thời hạn 24 tháng kể từ ngày quyết định xử lý kỷ luật có hiệu lực có cùng hành vi vi phạm thì bị coi là tái phạm; ngoài thời hạn 24 tháng thì hành vi vi phạm đó được coi là vi phạm lần đầu nhưng được tính là tình tiết tăng nặng khi xem xét xử lý kỷ luật”. Mặc dù, quy định này có xác định một tình tiết tăng nặng nhưng lại là sự bất cập lớn trong quá trình áp dụng. Bởi vì, về nguyên tắc một khi được xem là “vi phạm lần đầu” có nghĩa là những hành vi vi phạm hay tình tiết trước đó đã được “xóa”, không xem xét lại, lần vi phạm sau được coi là mới. Do đó, việc vừa xác định là vi phạm lần đầu lại vừa xác định là tình tiết tăng nặng sẽ tạo ra sự mâu thuẫn cả về lý luận và thực tiễn.

Bốn là, tổng thể nguyên tắc có tình trạng “vừa thừa, vừa thiếu”, chưa có sự hài hòa, cân đối trong quá trình vận dụng.

Mặc dù pháp luật quy định 11 nguyên tắc xử lý kỷ luật, tuy nhiên thực trạng pháp luật cho thấy có tình trạng "vừa thừa vừa thiếu" trong quá trình xem xét xử lý kỷ luật. Thực trạng hiện nay, một người có thể giữ nhiều vai trò, chức vụ, chức danh khác nhau trong các cơ quan, đơn vị nhà nước nhưng chưa có nguyên tắc nào giải quyết rõ ràng khi họ vi phạm kỷ luật thì xử lý như thế nào, theo chức vụ, chức danh nào. Ví dụ: Chủ tịch Ủy ban nhân dân đồng thời là đại biểu Hội đồng nhân dân, Ủy viên Ủy ban nhân dân đồng thời là người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân (Giám đốc Sở đồng thời là Ủy viên Ủy ban nhân dân cấp tỉnh)…

4. Đề xuất, kiến nghị hoàn thiện pháp luật về nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức

Một là, đối với các nguyên tắc không chứa quan điểm, tư tưởng mang tính chất chỉ đạo tại các khoản 6, 9, 10, 11 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP, nên chuyển thành các quy định về nội dung thẩm quyền, trình tự, thủ tục, hiệu lực quyết định xử lý kỷ luật… Đồng thời, cần bổ sung một điều khoản về giải thích từ ngữ và chuyển nguyên tắc xác định tái phạm tại khoản 8 Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP thành một khoản giải thích về từ ngữ “tái phạm”.

Hai là, nguyên tắc đồng bộ trong kỷ luật Đảng với kỷ luật nhà nước cần được sửa đổi, bổ sung theo hướng: (i) cần có sự quy định thống nhất các hành vi vi phạm kỷ luật Đảng với hành vi vi phạm kỷ luật nhà nước nhằm tạo căn cứ pháp lý cho việc áp dụng hình thức kỷ luật nhà nước; (ii) bổ sung quy định về trường hợp quá thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định kỷ luật về Đảng mà chưa tiến hành quy trình kỷ luật nhà nước thì cơ quan, tổ chức, đơn vị, người có thẩm quyền xử lý kỷ luật tiếp tục tiến hành kỷ luật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi chậm trễ trong việc xem xét, xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức.

Ba là, Nghị định số 112/2020/NĐ-CP cần bổ sung thêm quy định tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ cụ thể và quy định rõ về giá trị sử dụng của tình tiết trong việc xác định mức độ nghiêm trọng của hành vi, khác với việc tác động trực tiếp đến hình thức trách nhiệm như các loại trách nhiệm pháp lý khác. Các tình tiết tăng nặng cụ thể cần được quy định thành điều khoản riêng và "bóc tách" khỏi nguyên tắc xử lý kỷ luật tại Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP. Đồng thời bỏ tình tiết tăng nặng tại khoản 8 Điều 2 Nghị định số 112/2020/NĐ-CP. Có thể quy định những tình tiết giảm nhẹ như: có thái độ thành khẩn trong quá trình xem xét xử lý kỷ luật; chủ động chấm dứt hành vi vi phạm, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả; tích cực tham gia ngăn chặn hành vi vi phạm kỷ luật… Những tình tiết có thể quy định là tình tiết tăng nặng như: có hành vi cản trở, gây khó khăn trong quá trình xem xét, đánh giá chứng cứ vi phạm; không thành khẩn trong quá trình xử lý kỷ luật; tái phạm; biết mà không ngăn chặn hành vi vi phạm để xảy ra hậu quả nghiêm trọng… Các tình tiết này được xem xét khi đánh giá về mức độ nghiêm trọng của hành vi để xác định hình thức xử lý kỷ luật tương ứng.

Bốn là, cần bổ sung nguyên tắc xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức kiêm nhiệm theo hướng cán bộ, công chức, viên chức lãnh đạo, quản lý bị xử lý kỷ luật với hình thức cách chức thì đương nhiên thôi giữ các chức vụ, chức danh khác do bầu cử, bổ nhiệm, kiêm nhiệm. Việc chấm dứt các chức vụ, chức danh khác không được xem là một hình thức kỷ luật.

Kết luận

Các nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức có lịch sử tồn tại lâu dài song song với quy định nội dung về xử lý kỷ luật. Việc quy định các nguyên tắc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức là nội dung cần thiết trong cơ chế điều chỉnh của pháp luật về xử lý kỷ luật. Ở mức độ nhất định, các nguyên tắc này đã phát huy vai trò là quy định “dẫn đường”, định hướng cho sự thống nhất trong hoạt động xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức. Tuy nhiên, thực trạng pháp luật hiện hành và triển khai quy định còn tồn tại một số vướng mắc làm giảm hiệu quả của việc áp dụng nguyên tắc đối với hoạt động xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật về nguyên tắc xử lý kỷ luật nhằm khắc phục những khiếm khuyết hiện hành, tăng tính hiệu quả trong việc vận dụng nguyên tắc. Qua đó, tăng hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với cán bộ, công chức, viên chức và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các đối tượng này./.

TS. Nguyễn Thị Thiện Trí & ThS. Mai Thị Lâm

Khoa Luật Hành chính - Nhà nước,

Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2019).

2. Luật Viên chức năm 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2019).

3. Nghị định số 112/2020/NĐ-CP ngày 18/9/2020 của Chính phủ về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 71/2023/NĐ-CP).

4. Thái Thị Tuyết Dung, Nguyên tắc xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức, Tạp chí Khoa học pháp lý Việt Nam số 03 (142)/2021.

5. Nguyễn Cảnh Hợp (chủ biên), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nxb. Hồng Đức.

6. Nguyễn Nhật Khanh, Các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trong xử lý kỷ luật công chức, Tạp chí Khoa học pháp lý Việt Nam số 02 (141)/2021.

7. Hoàng Thị Lan, Một số vướng mắc khi áp dụng xử lý kỷ luật đối với người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân bầu, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 19/2020.

8. Trần Anh Tuấn, Những vướng mắc, bất cập và giải pháp tiếp tục hoàn thiện luật cán bộ, công chức, Tạp chí Tổ chức nhà nước số 3/2019.


[1] Nguyễn Cảnh Hợp, Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam, Nxb. Công an nhân dân, tr.89.

[2] VM, Xử lý kỷ luật hành chính đồng bộ với kỷ luật đảng, https://tapchitoaan.vn/xu-ly-ky-luat-hanh-chinh-dong-bo-voi-ky-luat-dang7357.html, truy cập ngày 10/6/2024.

[3] Trí Đức, Xử lý nghiêm minh, đồng bộ giữa kỷ luật đảng với xử lý kỷ luật hành chính và xử lý hình sự đối với các hành vi tham nhũng, tiêu cực, https://tcnn.vn/news/detail/57927/Xu-ly-nghiem-minh-dong-bo-giua-ky-luat-dang-voi-xu-ly-ky-luat-hanh-chinh-va-xu-ly-hinh-su-doi-voi-cac-hanh-vi-tham-nhung-tieu-cuc.html, truy cập ngày 20/9/2024.

[4] Nguyễn Nhật Khanh, Các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trong xử lý kỷ luật công chức, Tạp chí Khoa học pháp lý Việt Nam số 02 (141)/2021, tr.19.

Tin bài có thể bạn quan tâm

Hoàn thiện pháp luật về các phương thức tiếp cận, khai thác di sản văn hóa để phát triển du lịch theo Nghị quyết số 80-NQ/TW

Hoàn thiện pháp luật về các phương thức tiếp cận, khai thác di sản văn hóa để phát triển du lịch theo Nghị quyết số 80-NQ/TW

Tóm tắt: Nghị quyết số 80-NQ/TW định hướng huy động nguồn lực xã hội nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa phục vụ phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, khung pháp luật điều chỉnh các phương thức tiếp cận và khai thác di sản văn hóa còn một số bất cập, hạn chế. Trên cơ sở phân tích thực trạng pháp luật, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện đối với bốn phương thức tiếp cận, khai thác di sản văn hóa, gồm: (i) đầu tư dự án độc lập gắn với không gian di sản; (ii) thuê, liên doanh, liên kết khai thác tài sản công; (iii) đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP); (iv) xã hội hóa gắn với quyền khai thác thương mại. Các kiến nghị hướng tới hoàn thiện cơ chế pháp lý, xác lập rõ quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư để thu hút nguồn lực xã hội, bảo đảm tính hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và nghĩa vụ bảo tồn di sản.
Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Tóm tắt: Pháp luật về ban hành quyết định hành chính đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm các quyết định hành chính được ban hành, thực hiện theo đúng quy định, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm quyền và lợi ích của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Nghiên cứu phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc hoàn thiện pháp luật về ban hành quyết định hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng, nghiên cứu chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành, yêu cầu đặt ra từ phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, từ đó, đề xuất định hướng hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, hướng tới xây dựng cơ chế thủ tục thống nhất và từng bước hình thành luật chuyên biệt về ban hành quyết định hành chính.
Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Tóm tắt: Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính là một trong những nội dung quan trọng của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012[I] và các văn bản quy định chi tiết. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy, các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính còn một số bất cập, gồm: thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh chưa thống nhất trong hệ thống pháp luật; thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính của người chỉ huy tàu bay chưa được quy định đầy đủ; quy định về giao quyền xử phạt còn nhiều hạn chế. Vì vậy, nghiên cứu phân tích những bất cập này, từ đó, đề xuất kiến nghị hoàn thiện pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính.
Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Tóm tắt: Tình trạng người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thường gọi là “bỏ cọc”, đang được xử lý chủ yếu bằng cách tăng mức tiền đặt trước và áp dụng chế tài cấm tham gia đấu giá. Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp tại Tòa án, nghiên cứu phân tích bản chất pháp lý của khoản tiền đặt trước; tiêu chí phân định tranh chấp dân sự và hành chính; căn cứ xem xét quyết định hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá; yêu cầu kiểm soát tư pháp đối với quyết định cấm tham gia đấu giá và trách nhiệm tài sản của các bên. Trên cơ sở đánh giá dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) (dự thảo Luật), nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án theo hướng chế tài được áp dụng thống nhất và chịu sự kiểm soát của Tòa án.
Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Tóm tắt: Luật Đất đai năm 2024 lần đầu định danh hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất nhưng chưa thiết lập cơ chế điều chỉnh tương ứng. Nghiên cứu làm rõ bản chất pháp lý của quan hệ này; từ đó, chỉ ra 04 hạn chế của pháp luật hiện hành: (i) quyền hợp tác chưa rõ ràng, minh bạch cho cá nhân sử dụng đất; (ii) chưa xác định rõ phạm vi quyền sử dụng đất được đưa vào hợp tác; (iii) chưa có điều kiện thực hiện riêng; (iv) chưa xác định đầy đủ hệ quả pháp lý. Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) (dự thảo Luật) đã có một số điều chỉnh, nhưng chưa khắc phục triệt để những bất cập này. Nghiên cứu đề xuất ghi nhận hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất thành quyền độc lập kèm theo tiêu chí xác định quan hệ theo bản chất, xác định rõ nhóm người sử dụng đất được thực hiện quyền, bổ sung điều kiện thực hiện phù hợp với đặc điểm không làm chuyển dịch quyền sử dụng đất, thiết lập cơ chế đăng ký, công khai quan hệ hợp tác gắn với việc xác định hiệu lực đối với người thứ ba và nguyên tắc bảo vệ các quyền có liên quan.
Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác và phát triển bất động sản tại Việt Nam

Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác và phát triển bất động sản tại Việt Nam

Tóm tắt: Quyền bề mặt được Bộ luật Dân sự năm 2015 ghi nhận là quyền khác đối với tài sản, cho phép chủ thể khai thác mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất thuộc quyền sử dụng đất của chủ thể khác. Đây là thiết chế có tiềm năng phân tách quyền khai thác không gian khỏi quyền sử dụng đất, huy động vốn đầu tư và phát triển bất động sản theo chiều cao, chiều sâu và đa công năng. Tuy nhiên, hiện, các quy định pháp luật chủ yếu dừng ở mức khái quát, chưa hình thành cơ chế pháp lý đồng bộ về xác lập, đăng ký, công khai hóa, hiệu lực đối kháng, giao dịch, thế chấp, định giá, bảo vệ quyền và xử lý tài sản khi quyền bề mặt chấm dứt. Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn đã tạo nền tảng mới về đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất và hệ thống thông tin đất đai, nhưng chưa trực tiếp thiết lập thủ tục đăng ký quyền bề mặt. Nghiên cứu phân tích bản chất và vai trò của quyền bề mặt, đánh giá những khoảng trống của pháp luật Việt Nam, tham chiếu kinh nghiệm của một số quốc gia và đề xuất mô hình hoàn thiện theo hướng: thừa nhận đầy đủ tính chất vật quyền; kiến nghị sửa đổi Điều 269 Bộ luật Dân sự năm 2015 theo hướng lấy đăng ký làm điều kiện đối kháng, kèm theo quy định chuyển tiếp; mô tả đối tượng theo không gian ba chiều; bảo đảm khả năng chuyển giao, thế chấp và tài trợ dự án; đồng thời, cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất, chủ thể quyền bề mặt, nhà đầu tư và người thứ ba.
Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Tóm tắt: Tha tù trước thời hạn có điều kiện là chế định thể hiện chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam, tạo cơ hội tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành án. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành còn một số bất cập, chồng chéo giữa các đạo luật về thẩm quyền, thủ tục, khiếu nại và kỹ thuật lập pháp. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng phân định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi của pháp luật. Nghiên cứu phân tích các quy định pháp luật hiện hành về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện; chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quá trình áp dụng; từ đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành chế định này trong thực tiễn.
Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Tóm tắt: Dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật[1] (dự thảo Luật) tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng chính sách, trong đó, chú trọng xác định vấn đề, mục tiêu, giải pháp, đánh giá tác động chính sách và bổ sung cơ chế đánh giá kết quả thực hiện sau khi văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Trên cơ sở đó, nghiên cứu phân tích Chính sách 3 về đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật[2], đánh giá khả năng điều chỉnh kịp thời các quy định pháp luật trước những thay đổi của thực tiễn và việc sử dụng kết quả thi hành pháp luật để tiếp tục hoàn thiện chính sách. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù dự thảo Luật đã bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao tính linh hoạt và hiệu quả của quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tuy nhiên, cơ chế theo dõi, đánh giá và tiếp nhận phản hồi từ thực tiễn thi hành chưa được quy định đầy đủ; bên cạnh đó, một số quy định còn thiếu thống nhất về phạm vi điều chỉnh, thuật ngữ và thẩm quyền. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát chất lượng và đánh giá hiệu quả thi hành văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm việc sửa đổi, bổ sung pháp luật được thực hiện kịp thời, phù hợp với yêu cầu thực tiễn mà không làm gia tăng thủ tục.
Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Trước yêu cầu phòng, chống tham nhũng hiện nay, việc nghiên cứu di sản lập pháp truyền thống mang ý nghĩa thiết thực. Nghiên cứu phân tích Điều luật[I] “Quan lại nhận tiền của” thuộc Chương IX (Nhận hối lộ) trong Hoàng Việt luật lệ[II] nhằm làm rõ tư duy lập pháp và giá trị lịch sử của Điều luật. Phạm vi nghiên cứu tập trung phân tích Điều luật “Quan lại nhận tiền của”, đồng thời, so sánh với Quốc triều Hình luật, Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC) và Bộ luật Hình sự năm 2015[III]. Nghiên cứu sử dụng phương pháp sử liệu học để thu thập tư liệu cổ luật; các phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp để làm rõ các yếu tố cấu thành, giá trị, giới hạn lịch sử, đồng thời, so sánh Điều luật này với các quy định có liên quan. Từ đó, nghiên cứu đưa ra một số kiến nghị, đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam.
Sử dụng đất kết hợp đa mục đích cho phát triển điện mặt trời tại Việt Nam - Bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Sử dụng đất kết hợp đa mục đích cho phát triển điện mặt trời tại Việt Nam - Bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Tóm tắt: Nghị quyết số 70-NQ/TW[1] xác định năng lượng tái tạo là ưu tiên chiến lược trong chuyển dịch cơ cấu năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh điện mặt trời cần diện tích đất hoặc mặt nước lớn, cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích tại Điều 218 Luật Đất đai năm 2024 được kỳ vọng góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất. Nghiên cứu đánh giá mức độ đồng bộ, tính khả thi và khả năng dự báo của khung pháp lý đất đai hiện hành, trong mối liên hệ với pháp luật về xây dựng, môi trường và điện lực đối với mô hình này. Bằng phương pháp phân tích quy phạm kết hợp phân tích thể chế liên ngành, nghiên cứu làm rõ việc cụ thể hóa hai yêu cầu tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 218 Luật Đất đai năm 2024 đối với dự án phát điện thương mại có vòng đời kéo dài hàng chục năm, nhận diện bốn nhóm bất cập về quy định pháp luật và tổ chức thi hành, đồng thời, đề xuất định hướng hoàn thiện theo ba giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Hoàn thiện pháp luật về xử lý trường hợp trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng vi phạm nghĩa vụ tài chính

Hoàn thiện pháp luật về xử lý trường hợp trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng vi phạm nghĩa vụ tài chính

Tóm tắt: Tình trạng người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ tài chính và hành vi thao túng đấu giá gây thất thu ngân sách, làm sai lệch giá đất, ảnh hưởng đến tính minh bạch của thị trường bất động sản. Nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam về xử lý các hành vi này trên cơ sở phân tích quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng. Bằng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh quy phạm pháp luật và nghiên cứu tình huống, kết quả nghiên cứu cho thấy, pháp luật còn những bất cập về xử lý tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá, xác định thời hạn cấm tham gia đấu giá, kiểm soát hành vi né tránh chế tài thông qua pháp nhân trung gian và giải quyết hậu quả sau khi hủy kết quả đấu giá. Từ đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện quy định về căn cứ, điều kiện và hậu quả pháp lý của các biện pháp xử lý; tăng cường kiểm soát lịch sử vi phạm, bảo đảm tính minh bạch và cạnh tranh trong đấu giá quyền sử dụng đất.
Hoàn thiện quy định về đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Hoàn thiện quy định về đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Tóm tắt: Đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật là hoạt động đo lường mức độ đạt được mục tiêu chính sách và tác động thực tế của quy định pháp luật sau khi tổ chức thi hành. Nghiên cứu khái quát các tiêu chí đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật, phân tích những quy định tương ứng trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật1 (dự thảo Luật). Nghiên cứu cho thấy, mặc dù dự thảo Luật bước đầu xác lập cơ sở pháp lý cho hoạt động này, nhưng một số quy định còn hạn chế, bất cập. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện tiêu chí, phương thức đánh giá, xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các chủ thể và cơ chế sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh, hoàn thiện pháp luật.
Hoàn thiện cơ chế công nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Hoàn thiện cơ chế công nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Tóm tắt: Trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, việc xử lý đất có nguồn gốc nông, lâm trường đặt ra yêu cầu hoàn thiện điều kiện công nhận quyền sử dụng đất và cơ chế bảo đảm thực hiện quyền này trên thực tế. Nghiên cứu phân tích các quy phạm pháp luật hiện hành, đối chiếu với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)1 (dự thảo Luật). Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc công nhận quyền sử dụng đất còn phụ thuộc đáng kể vào công tác rà soát, lập phương án sử dụng đất và xử lý quỹ đất có nguồn gốc nông, lâm nghiệp. Những vướng mắc tập trung ở tiến độ thực hiện, điều kiện công nhận, mối quan hệ với các trường hợp không cấp Giấy chứng nhận và cơ chế xử lý khi công ty không thực hiện trách nhiệm. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật về điều kiện công nhận quyền, sự tham gia của người đang sử dụng đất và cơ chế tiếp tục xử lý quỹ đất, nhằm bảo đảm khả năng thực hiện quyền của người đang sử dụng đất.
Hoàn thiện cơ chế xử lý vật chứng trong tố tụng hình sự Việt Nam

Hoàn thiện cơ chế xử lý vật chứng trong tố tụng hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Xử lý vật chứng là hoạt động xác định địa vị pháp lý của vật chứng, đồng thời, tác động trực tiếp đến giá trị chứng minh và quyền tài sản. Nghiên cứu phân tích Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2021, 2025 (BLTTHS năm 2015) trong mối liên hệ với Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025 (BLHS năm 2015) và pháp luật dân sự, tập trung làm rõ căn cứ tịch thu, thẩm quyền, hình thức và thủ tục xử lý; tiêu chí xác định công cụ, phương tiện phạm tội và lỗi của chủ sở hữu; cơ chế xử lý tài sản chung, tài sản thế chấp; phạm vi, trình tự giao vật chứng đặc thù cho cơ quan chuyên ngành và việc bảo đảm quyền của người thứ ba. Trên cơ sở nhận diện các bất cập, nghiên cứu đề xuất sửa đổi Điều 85, Điều 106 BLTTHS năm 2015, hoàn thiện thủ tục đối với tài sản bảo đảm và ban hành hướng dẫn liên ngành nhằm thống nhất hoạt động giao, tiếp nhận, bảo quản và xử lý vật chứng.
Hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam - Từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới

Hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam - Từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới

Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý đất đai, việc hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai cần được đặt trong mối quan hệ với hoạt động công chứng, cơ sở dữ liệu đất đai và cơ chế xác lập quyền đối với bất động sản (BĐS). Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận, phân tích các mô hình đăng ký đất đai và tham khảo kinh nghiệm pháp luật của Pháp, Đức, Trung Quốc…, nghiên cứu làm rõ vai trò của hoạt động công chứng trong giao dịch về quyền sử dụng đất (QSDĐ), từ đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai.

Theo dõi chúng tôi trên: