Sáng ngày 26/3, Bộ Tư pháp tổ chức phiên họp Hội đồng thẩm định hồ sơ chính sách Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Nguyễn Quốc Hoàn chủ trì phiên họp.
Bộ Tư pháp tổ chức phiên họp Hội đồng thẩm định hồ sơ chính sách Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)
Báo cáo tại phiên họp thẩm định, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên cho biết, sau hơn 13 năm thi hành, Luật phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 đã bộc lộ những nội dung không còn phù hợp với các luật mới được ban hành, cũng như chưa tương thích với chủ trương phân cấp, phân quyền và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.
Bên cạnh đó, thực tiễn triển khai cho thấy nhiều bất cập, vướng mắc cần được khắc phục. Việc phân định trách nhiệm giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật chưa rõ ràng; trách nhiệm của cơ quan xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức chưa được xác định cụ thể.
Một số nhóm đối tượng gặp khó khăn trong tiếp cận pháp luật chưa được xác định đầy đủ là đối tượng đặc thù để có cơ chế hỗ trợ phù hợp. Chất lượng đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật còn hạn chế; hoạt động của báo cáo viên pháp luật chưa thực sự hiệu quả; cơ chế phát huy vai trò của các chủ thể có chuyên môn pháp lý chưa được quy định rõ. Công tác giáo dục pháp luật trong nhà trường cũng còn tình trạng giao thoa trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý.
Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên báo cáo tại phiên họp
Trên cơ sở đó, dự thảo Luật phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) đề xuất 06 nhóm chính sách trọng tâm:
Nhóm thứ nhất tập trung phân định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý và thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật, gắn trách nhiệm này với quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Nhóm thứ hai hướng tới hoàn thiện cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, theo hướng thành lập ở Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời quy định linh hoạt tại các bộ, cơ quan trung ương.
Nhóm thứ ba đề xuất mở rộng và hoàn thiện chính sách đối với các đối tượng đặc thù, đặc biệt là nhóm yếu thế và người vi phạm hành chính, gắn với cơ chế ưu tiên nguồn lực phù hợp.
Nhóm thứ tư xác định rõ nội dung bồi dưỡng pháp luật trong chương trình đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức; đồng thời đổi mới công tác giáo dục pháp luật trong nhà trường và phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý.
Nhóm thứ năm tập trung gắn kết truyền thông chính sách với phổ biến, giáo dục pháp luật; quy định hoạt động truyền thông trong toàn bộ vòng đời của pháp luật; phân cấp trách nhiệm xây dựng thông cáo báo chí; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và phát triển Cổng pháp luật quốc gia.
Nhóm chính sách thứ sáu hướng tới hoàn thiện quy định về nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, trong đó chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ, phát huy vai trò của các chủ thể có chuyên môn pháp lý, bảo đảm kinh phí tương xứng, có cơ chế xã hội hóa và quy định rõ trách nhiệm của các cấp, các ngành trong bố trí nguồn lực.
Các đại biểu tham dự phát biểu tại phiên họp
Trao đổi tại phiên họp thẩm định hồ sơ chính sách dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại diện Bộ Công an bày tỏ nhất trí cao với nội dung hồ sơ, khẳng định các yêu cầu về bảo đảm an ninh đã được đáp ứng đầy đủ, đồng thời đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng nhằm nâng cao tính thực tiễn của dự án Luật.
Cụ thể, đại biểu đề xuất bổ sung “vùng tôn giáo” vào nhóm đối tượng đặc thù để có các hình thức phổ biến pháp luật phù hợp với đặc điểm tín ngưỡng, đồng thời đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát kỹ lưỡng nhằm tránh chồng chéo với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 trong mảng truyền thông chính sách.
Đáng chú ý, đại diện Bộ Công an kiến nghị cần đa dạng hóa kênh thông tin, không chỉ giới hạn trên Cổng pháp luật quốc gia mà phải đăng tải rộng rãi trên cổng thông tin điện tử của các bộ, ngành chủ trì soạn thảo để tăng tính chủ động và tiếp cận sâu rộng đến Nhân dân.
Đặc biệt, liên quan đến nguồn lực thực hiện, Bộ Công an nhấn mạnh cần có cơ chế đột phá để thu hút chuyên gia, nhà khoa học có kỹ năng truyền đạt tốt tham gia đội ngũ báo cáo viên, đồng thời đề xuất cập nhật định mức chi theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 để thay thế các quy định cũ, từ đó tăng mức kinh phí và cụ thể hóa các danh mục hoạt động, tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn cho các đề án phổ biến pháp luật trên thực tế.
Tại phiên họp, đại diện Bộ Quốc phòng cơ bản nhất trí với các chủ trương và quy định liên quan trong hồ sơ chính sách. Tuy nhiên, từ thực tiễn hoạt động của lực lượng vũ trang, đại biểu cho rằng cần có những quy định mang tính đặc thù hơn đối với một số bộ, ngành có mô hình tổ chức và đối tượng thụ hưởng chuyên biệt.
Nhấn mạnh việc phổ biến, giáo dục pháp luật là nhiệm vụ thường xuyên, gắn liền với công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân vùng biên giới, hải đảo, đại diện Bộ Quốc Phòng kiến nghị tại Chính sách số 2 cần đẩy mạnh phân cấp rõ ràng, giao quyền cho các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Quốc phòng và Bộ Công an có thể tự quyết định các mô hình tổ chức Hội đồng phối hợp trong nội bộ để phù hợp với thực tiễn phân cấp hiện nay.
Ngoài ra, đại biểu từ Bộ Quốc phòng cũng đề xuất cơ quan soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý Báo cáo đánh giá tác động liên quan đến chi ngân sách quốc phòng, an ninh nhằm bảo đảm phù hợp với đặc thù quản lý ngân sách và làm nổi bật các tác động tích cực của chính sách trong tình hình mới.
Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý cảm ơn Hội đồng thẩm định đã đóng góp ý kiến để hoàn thiện hồ sơ chính sách Luật
Đại diện cho đơn vị được giao chủ trì xây dựng hồ sơ chính sách Luật, đồng chí Cù Thu Anh, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý ghi nhận và cảm ơn Hội đồng thẩm định đã đóng góp ý kiến đối với hồ sơ chính sách Luật. Cục trưởng khẳng định các ý kiến sẽ được nghiên cứu, tiếp thu tối đa để hoàn thiện hồ sơ chính sách bảo đảm chất lượng, khả thi, đặc biệt là đáp ứng yêu cầu thể chế hóa Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ XIV về thực hiện nhiệm vụ “Phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân, thượng tôn pháp luật”, “giáo dục, nâng cao ý thức chấp hành quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước” và “ tập trung xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật”.
Phát biểu kết luận phiên họp thẩm định, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Nguyễn Quốc Hoàn nhận định, trên cơ sở ý kiến các thành viên Hội đồng thẩm định và căn cứ quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, hồ sơ chính sách xây dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) đã bước đầu làm rõ sự cần thiết sửa đổi, cơ sở pháp lý và cơ sở chính trị, cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và không trái với Hiến pháp, pháp luật hiện hành.
Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Nguyễn Quốc Hoàn phát biểu kết luận phiên họp
Tuy nhiên, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục làm rõ hơn một số nội dung, đặc biệt là phân tích tác động của sự thay đổi hệ thống pháp luật; các yêu cầu mới về phân cấp, phân quyền, tiếp cận thông tin, chuyển đổi số; đồng thời đánh giá đầy đủ, có hệ thống thực tiễn thi hành, những bất cập, chồng chéo của quy định hiện hành để làm cơ sở xác đáng cho việc đề xuất chính sách.
Đối với các chính sách cụ thể, Hội đồng thẩm định đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện theo hướng: làm rõ hơn việc phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan trực tiếp thực hiện; cân nhắc việc quy định Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật trong Luật, bảo đảm đúng thẩm quyền giữa Quốc hội và Chính phủ; đánh giá kỹ tác động khi mở rộng đối tượng, nhất là nhóm yếu thế; làm rõ nội dung, bảo đảm tính khả thi của giáo dục pháp luật trong hệ thống giáo dục; phân định rõ giữa truyền thông chính sách và phổ biến, giáo dục pháp luật để tránh trùng lặp.
Tóm tắt: Luật Đất đai năm 2024 xác lập địa vị pháp lý riêng đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài không có quốc tịch Việt Nam trong quan hệ sử dụng đất. Nghiên cứu phân tích quyền và nghĩa vụ của chủ thể này trong sử dụng đất để đầu tư, kinh doanh và sở hữu nhà ở tại Việt Nam; đồng thời, chỉ ra một số tồn tại, hạn chế, bất cập trong quyền tiếp cận, nhận chuyển nhượng và thừa kế quyền sử dụng đất. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật, bảo đảm tính thống nhất của pháp luật đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản và quyền, lợi ích hợp pháp của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.
Tóm tắt: Hồ sơ điện tử vụ án hình sự là một bước chuyển từ phương thức quản lý hồ sơ truyền thống sang quản lý và quản trị dữ liệu tố tụng trên môi trường số. Nghiên cứu phân tích sự hình thành hồ sơ điện tử vụ án hình sự trong bối cảnh chuyển đổi số trong tố tụng hình sự, trên cơ sở Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự và văn bản chỉ đạo của Chính phủ1, thông tư quy định chi tiết2. Từ góc độ quản trị dữ liệu tố tụng, nghiên cứu làm rõ sự chuyển dịch từ quản lý hồ sơ giấy sang quản trị dữ liệu tố tụng số; phân tích các chức năng pháp lý của hồ sơ điện tử vụ án hình sự và những vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai, gồm chuẩn hóa dữ liệu, liên thông dữ liệu và xây dựng khung kiến trúc dữ liệu tố tụng hình sự. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện khung pháp luật và cơ chế quản trị dữ liệu nhằm triển khai thống nhất hồ sơ điện tử vụ án trong hoạt động tố tụng hình sự.
Tóm tắt: Việt Nam là quốc gia có đường bờ biển dài và có nhiều lợi thế về lấn biển. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh để làm rõ khái niệm lấn biển; lịch sử quy định về lấn biển trong các Luật Đất đai; khoảng trống pháp lý về lấn biển trước khi Luật Đất đai năm 2024 được ban hành. Đồng thời, nghiên cứu phân tích những hạn chế của pháp luật đất đai hiện hành và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về lấn biển trong thời gian tới như nguyên tắc, điều kiện lấn biển, tọa độ khu vực lấn biển, quản lý, sử dụng đất lấn biển, quỹ đất xây dựng công trình hạ tầng công cộng, sử dụng khu vực biển để tạo quỹ đất thanh toán cho dự án BT.
Tóm tắt: Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)[1] (dự thảo Luật) đang xem xét bỏ công chứng bắt buộc đối với một số giao dịch về quyền sử dụng đất, đặt ra yêu cầu hài hòa giữa cải cách thủ tục hành chính với bảo vệ quyền tài sản, phòng ngừa tranh chấp và bảo đảm an toàn pháp lý cho thị trường quyền sử dụng đất. Trên cơ sở phương pháp phân tích pháp lý, kinh tế học pháp luật, pháp luật so sánh và thực tiễn xét xử, nghiên cứu làm rõ sự cần thiết phải công chứng đối với quyền sử dụng đất - một loại tài sản và hàng hóa đặc biệt, có giá trị lớn, cần được nhìn nhận như chi phí phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ là chi phí thủ tục. Từ đó, nghiên cứu đề xuất duy trì công chứng bắt buộc đối với các giao dịch có rủi ro pháp lý cao hoặc liên quan đến chủ thể cần được bảo vệ đặc biệt; đối với giao dịch có rủi ro thấp hơn, có thể mở rộng quyền lựa chọn công chứng hoặc cơ chế xác thực khác khi hạ tầng dữ liệu, hệ thống đăng ký và cơ chế trách nhiệm thay thế bảo đảm đáp ứng yêu cầu an toàn pháp lý.
Ngày 18/9, ông Nguyễn Duy Thắng, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp chủ trì Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP về cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Tham dự cuộc họp có đại diện các đơn vị có liên quan và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.
Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 được ban hành với nhiều điểm mới nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc của Luật hiện hành; đổi mới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật, quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo; đồng thời góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Chủ trương khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam được Đảng và Nhà nước nhận thức, định hướng trong sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư khi nền sản xuất toàn cầu có sự kết hợp của các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, Internet of Things (IoT), robot tự động, dữ liệu lớn và nhiều công nghệ tiên tiến khác. Để thúc đẩy, tạo động lực cho cá nhân, tổ chức phát huy đam mê khởi nghiệp sáng tạo, tối đa hóa năng lực, nguồn lực, cống hiến trí tuệ cho sự phát triển chung của đất nước, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã từng bước đề ra chủ trương, chính sách pháp luật, chiến lược lâu dài nhằm kiến tạo hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Từ định hướng chiến lược tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, đến việc thể chế hóa chủ trương của Đảng trong Luật Khoa học, Công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 và Chính phủ cụ thể hóa thông qua Nghị quyết số 86/NQ-CP ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo. Những chủ trương, chính sách đã góp phần thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong hệ thống kinh tế tư nhân trở thành một động lực phát triển quan trọng của đất nước trong kỷ nguyên số.
Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ theo vị trí việc làm cho công chức thực hiện nhiệm vụ tư pháp xã, phường, đặc khu (Chương trình) tập trung vào tập huấn kỹ năng, đặc biệt các kỹ năng liên quan đến chuyển đổi số, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu và xử lý tình huống gắn với những khó khăn, vướng mắc trong thực tế triển khai thực hiện công việc.
Ngày 15/9/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1788/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Thủ đô số 39/2024/QH15. Với 09 chương, 36 điều, Luật Thủ đô năm 2026 tiếp tục thể chế hóa chủ trương xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, đào tạo và đổi mới sáng tạo; đồng thời tạo dựng một không gian pháp lý mới với mức độ phân quyền, phân cấp và trao quyền mạnh mẽ hơn cho Thành phố.
Sáng ngày 16/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở (dự thảo Nghị định). Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Tổ trưởng Tổ soạn thảo chủ trì Hội thảo. Đồng chủ trì Hội thảo có Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa.
Tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/10/2026. Luật được kết cấu gồm 05 chương, 66 điều quy định các cơ chế, chính sách nhằm tạo lập hành lang pháp lý ổn định, đồng bộ, đột phá và khả thi để thúc đẩy phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, phát triển đô thị đặc biệt khác, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt; bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội phù hợp với điều kiện, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng địa phương; qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, tạo không gian phát triển mới, thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao và hình thành các động lực tăng trưởng mới.
Trên cơ sở kế thừa những quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã được thực tiễn chứng minh là phù hợp, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 đồng thời bổ sung nhiều quy định để tháo gỡ những vướng mắc, bất cập, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, đồng bộ cho công tác hòa giải ở cơ sở.
Chiều ngày 15/9, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc làm việc với các đơn vị có liên quan về việc triển khai Trang Thông tin điện tử Hiến kế xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới trên Cổng Pháp luật quốc gia (Trang Hiến kế).
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu vừa ký Quyết định số 1774/QĐ-TTg ngày 14/9/2026 ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở (Kế hoạch). Việc ban hành Kế hoạch nhằm bảo đảm Luật được triển khai kịp thời, toàn diện, thống nhất và hiệu quả; qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả và tính thực chất trong tổ chức thi hành pháp luật.
