Kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai thực hiện Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024

Toàn cảnh phiên họp.

Tại phiên họp, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, mặc dù Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 đã giải quyết cơ bản những vướng mắc, bất cập của Luật Khoáng sản năm 2010, tuy nhiên vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc chưa được giải quyết triệt để như: Chưa có đầy đủ các cơ chế đặc thù để giải quyết triệt để tình trạng khó khăn, khan hiếm về khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, vật liệu san lấp phục vụ xây dựng các dự án, công trình quan trọng quốc gia, dự án đầu tư khẩn cấp, cấp bách do cấp có thẩm quyền quyết định, dự án đầu tư công, dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư; quy định về tiêu chí khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới; cơ chế thăm dò xuống sâu và mở rộng đối với các mỏ khoáng sản đang hoạt động hợp pháp chưa thông thoáng, thuận lợi… Do đó, cần thiết phải ban hành Nghị quyết của Chính phủ về các cơ chế chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 để góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đạt mục tiêu tăng trưởng 08% của đất nước trong năm 2025.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường trao đổi tại phiên họp.

Để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai thực hiện Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng dự thảo Nghị quyết gồm 05 điều với các nội dung như: Cho phép thực hiện việc cấp giấy phép thăm dò xuống sâu và mở rộng quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 4 Luật Địa chất và Khoáng sản không phải căn cứ vào quy hoạch khoáng sản hoặc phương án quản lý về địa chất, khoáng sản; bổ sung các trường hợp được áp dụng theo nguyên tắc cấp giấy phép khai thác khoáng sản nhóm IV bao gồm: Các công trình, dự án quan trọng quốc gia; dự án trọng điểm; công trình xây dựng khẩn cấp, nhiệm vụ cấp bách theo quy định của pháp luật về xây dựng; dự án đầu tư công theo quy định của pháp luật về đầu tư công; dự án đầu tư thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP) theo quy định của pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư; bổ sung các trường hợp được thực hiện theo nguyên tắc cấp phép khai thác khoáng sản nhóm IV quy định tại điểm d khoản 2 Điều 73 Luật Địa chất và Khoáng sản bao gồm nhà đầu tư đối với các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư; các tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện theo quy định tại Điều 53 Luật Địa chất và Khoáng sản; cho phép không phải thực hiện thủ tục về giấy phép thăm dò khoáng sản, công nhận kết quả thăm dò khoáng sản, giấy phép khai thác khoáng sản đối với khoáng sản nhóm III, khoáng sản nhóm IV, cấp giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản khi ứng phó với tình huống khẩn cấp về thiên tai, dịch bệnh, an ninh, quốc phòng; cho phép các trường hợp giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường đã cấp trước ngày Luật Địa chất và khoáng sản có hiệu lực phù hợp với quy hoạch khoáng sản được phép tiếp tục thực hiện để cung cấp cho các công trình, dự án các công trình, dự án quan trọng quốc gia; dự án trọng điểm; công trình xây dựng khẩn cấp, nhiệm vụ cấp bách theo quy định của pháp luật về xây dựng; dự án đầu tư công theo quy định của pháp luật về đầu tư công; dự án đầu tư thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP)…

Trao đổi về hồ sơ dự thảo Luật, các đại biểu cơ bản nhất trí về sự cần thiết ban hành Nghị quyết, thống nhất với các nội dung của dự thảo Nghị quyết. Ngoài ra, các đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, cân nhắc một số nội dung sau:

(i) Cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc phân loại và bổ sung thêm các vấn đề khó khăn, vướng mắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội khi triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 tại dự thảo Tờ trình trên cơ sở bám sát các tiêu chí quy định tại Điều 2 Nghị quyết số 206/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật (Nghị quyết số 206/2025/QH15).

Đại biểu trao đổi tại phiên họp.

(ii) Đối với nội dung Điều 1 dự thảo Nghị quyết:

Tại khoản 2 quy định cho phép khai thác khoáng sản nhóm 4 để phục vụ công trình dự án đường bộ, các công trình dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm. Tuy nhiên, đối với các dự án trọng điểm quốc gia, đặc biệt là những dự án trong lĩnh vực giao thông, cụ thể là giao thông đường sắt, một số nghị quyết đặc thù của Quốc hội cũng đã có quy định riêng cho việc khai thác và sử dụng khoáng sản đối với một số dự án như Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam hay Nghị quyết số 187/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ Nghị quyết này của Chính phủ có được áp dụng song song, đồng thời với các nghị quyết mà Quốc hội đã ban hành hay không để tránh vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành.

Tại khoản 9 quy định: “Các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường khai thác theo cơ chế đặc thù quy định tại Điều 4 của Nghị quyết số 106/2023/QH15 ngày 28/11/2023”, tuy nhiên, Nghị quyết số 106/2023/QH15 ngày 28/11/2023 của Quốc hội thí điểm một số chính sách đặc thù về đầu tư xây dựng công trình đường bộ chỉ có hiệu lực đến ngày 30/6/2025 và đã hết hiệu lực kể từ ngày 01/7/2025. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát lại nội dung này.

(iii) Dự thảo Nghị quyết cần bảo đảm thống nhất và đồng bộ với các luật chuyên ngành. Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung nội dung về “đất chế biến khoáng sản” tại khoản 1 Điều 205 Luật Đất đai năm 2024 vào dự thảo Nghị quyết.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu kết luận phiên họp.

Phát biểu kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, trên cơ sở ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định, dự thảo Nghị quyết đủ điều kiện trình Chính phủ nhưng cần tiếp thu, hoàn thiện theo ý kiến thẩm định, trong đó tập trung vào 05 vấn đề, cụ thể: (i) Thu hẹp phạm vi điều chỉnh, bảo đảm đúng tiêu chí theo Điều 2 Nghị quyết số 206/2025/QH15; (ii) Chỉ xử lý các vấn đề vướng mắc, cấp bách, các vấn đề còn lại nghiên cứu đưa vào Luật Địa chất và Khoáng sản sẽ được sửa đổi vào tháng 10/2025; (iii) Bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước; (iv) Rà soát hoàn thiện Điều 1 và Điều 3 dự thảo Nghị quyết theo ý kiến của Hội đồng thẩm định, đặc biệt, cần bổ sung thêm cơ chế hậu kiểm để phòng ngừa sai phạm phát sinh (nếu có)…; (v) Hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, hồ sơ, phụ lục, tờ trình, bản so sánh và lý do đề xuất điều chỉnh.