Nâng cao hiệu quả triển khai Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh đề nghị các bộ, ngành, cơ quan liên quan triển khai đầy đủ, đồng bộ và kịp thời Kế hoạch thi hành Luật của Thủ tướng Chính phủ

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh, ngày 26/11/2025, Quốc hội khóa XV thông qua Luật Tương trợ tư pháp về dân sự đã tạo cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ và chuyên sâu cho việc thực hiện các hoạt động tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự, góp phần thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp, đồng thời đáp ứng yêu cầu chủ động, tích cực hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng cho biết, để bảo đảm triển khai hiệu quả Luật, ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 158/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tương trợ tư pháp về dân sự (Nghị định số 158/2026/NĐ-CP) và ngày 16/5/2026, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cũng đã ban hành Thông tư số 07/2026/TT-BTP quy định về trình tự, thủ tục thu, nộp chi phí thực tế thực hiện tống đạt giấy tờ của nước ngoài và các mẫu văn bản trong tương trợ tư pháp về dân sự (Thông tư số 07/2026/TT-BTP).

Cùng với Luật Tương trợ tư pháp về dân sự, các nghị định và thông tư hướng dẫn đã hình thành hệ thống quy định pháp luật tương đối hoàn chỉnh, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự, hỗ trợ hiệu quả hoạt động giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài và trở thành một bộ phận quan trọng của cơ chế bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, bảo đảm quyền tiếp cận công lý, thúc đẩy hợp tác quốc tế về tư pháp và pháp luật.

Toàn cảnh Hội nghị

Nhấn mạnh Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho rằng, để các quy định mới nhanh chóng đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả trên thực tế đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm và phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức có liên quan. Với vai trò là cơ quan trung ương về tương trợ tư pháp về dân sự và cơ quan giúp Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực này, Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, tập huấn chuyên sâu về Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số trong xử lý hồ sơ; tiếp tục đàm phán, ký kết và triển khai thực hiện các điều ước quốc tế song phương, đa phương về tương trợ tư pháp dân sự.

Thứ trưởng cũng đề nghị các bộ, ngành, cơ quan liên quan triển khai đầy đủ, đồng bộ và kịp thời Kế hoạch thi hành Luật của Thủ tướng Chính phủ; tăng cường nghiên cứu, quán triệt và phổ biến các quy định mới đến đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đặc biệt là Tòa án nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự và doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật thống nhất, hiệu quả.

Phó Cục trưởng Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế Phạm Hồ Hương cho biết, Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025 có bố cục gồm 04 chương với 38 điều

Trao đổi về những nội dung cơ bản của Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế (Bộ Tư pháp) Phạm Hồ Hương cho biết, Luật có bố cục gồm 04 chương với 38 điều. Ngoài phạm vi tương trợ tư pháp về dân sự truyền thống là tống đạt giấy tờ; thu thập, cung cấp chứng cứ; triệu tập người làm chứng, người giám định, Luật đã nội luật hóa các quy định của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên với việc bổ sung phạm vi tương trợ tư pháp gồm: (i) Cung cấp giấy tờ hộ tịch; trích lục bản án, quyết định của Tòa án về hộ tịch; (ii) Cung cấp thông tin pháp luật. Bên cạnh đó, để đảm bảo sự thống nhất của hệ thống pháp luật và thực tiễn thực hiện, Luật sửa đổi, bổ sung quy định của Luật Tố tụng hành chính năm 2015 theo hướng xác định rõ các yêu cầu tương trợ tư pháp trong tố tụng hành chính được thực hiện theo quy định của pháp luật tương trợ tư pháp về dân sự.

Luật cũng chỉ định Bộ Tư pháp là cơ quan trung ương trong tương trợ tư pháp về dân sự, có trách nhiệm làm đầu mối trao đổi thông tin, tiếp nhận, chuyển giao, theo dõi, đôn đốc việc thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, đồng thời là cơ quan giúp Chính phủ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trong tương trợ tư pháp về dân sự.

Đặc biệt, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Luật đã quy định ứng dụng công nghệ thông tin để tối ưu hóa thủ tục, cải tiến quy trình, rút ngắn thời gian giải quyết, tiết kiệm chi phí nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự, cụ thể: (i) Quy định về xây dựng, hoàn thiện, vận hành hệ thống thông tin tương trợ tư pháp về dân sự; (ii) Chuyển giao yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam và của nước ngoài trên môi trường điện tử; (iii) Thu thập chứng cứ lấy lời khai trực tuyến đối với đương sự đang cư trú tại nước ngoài và người nước ngoài đang cư trú tại Việt Nam.

Đồng chí Dương Thị Bích Đào, Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế cho biết, Nghị định số 158/2026/NĐ-CP gồm 05 chương, 24 điều, trong đó các quy định trọng tâm tập trung tại Chương II và Chương III

Liên quan đến Nghị định số 158/2026/NĐ-CP, đồng chí Dương Thị Bích Đào, Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế cho biết, Nghị định gồm 05 chương, 24 điều, trong đó các quy định trọng tâm tập trung tại Chương II và Chương III. Đây là những chương quy định trực tiếp về việc thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam gửi ra nước ngoài và việc thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của nước ngoài tại Việt Nam.

Về phạm vi điều chỉnh, Nghị định hướng đến hai nhóm nội dung chính: (i) Quy định chi tiết các nội dung được Luật Tương trợ tư pháp về dân sự giao Chính phủ hướng dẫn nhằm bảo đảm các quy định của Luật có thể được triển khai thống nhất và hiệu quả trên thực tế; (ii) Quy định các biện pháp tổ chức thi hành, tạo cơ sở cho sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan trong quá trình thực hiện hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự.

Đồng chí Dương Thị Bích Đào cho biết, Nghị định đã xác định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước cũng như cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trung ương và địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện với việc quy định cụ thể trách nhiệm của Bộ Ngoại giao, Tòa án nhân dân tối cao, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam cùng các cơ quan có liên quan ở địa phương nhằm bảo đảm việc tiếp nhận, xử lý và thực hiện các yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự được tiến hành kịp thời, hiệu quả và thống nhất.

Đối với các quy định về việc thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam, Nghị định số 158/2026/NĐ-CP cơ bản kế thừa các quy định hiện hành về trình tự, thủ tục thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp. Theo đó, các cơ quan có thẩm quyền trong nước lập hồ sơ yêu cầu, gửi Bộ Tư pháp để xem xét, xử lý trước khi chuyển tới cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài thông qua kênh điều ước quốc tế hoặc kênh ngoại giao phù hợp.

Đại biểu tham dự Hội nghị

Tuy nhiên, Nghị định đã bổ sung một số điểm mới nhằm nâng cao tính chặt chẽ và hiệu quả trong quá trình xử lý hồ sơ. Cụ thể, đối với trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa đáp ứng yêu cầu theo quy định, cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam có trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của Bộ Tư pháp. Hết thời hạn này, nếu hồ sơ vẫn chưa được bổ sung đầy đủ thì Bộ Tư pháp sẽ trả lại hồ sơ.

Đáng chú ý, văn bản yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam phải được lập bằng bản chính và theo đúng mẫu do Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành. So với quy định trước đây, các biểu mẫu đã được điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục, không còn mẫu văn bản riêng để các cơ quan trong nước gửi Bộ Tư pháp mà sử dụng trực tiếp các mẫu văn bản phục vụ việc chuyển yêu cầu ra nước ngoài. Đồng thời, Nghị định bổ sung mẫu văn bản áp dụng đối với yêu cầu lập và gửi các yêu cầu thu thập chứng cứ theo Công ước La Haye 1970.

Tại Hội nghị, đồng chí Ngô Quỳnh Liên, Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế đã trình bày một số điểm mới của Thông tư số 07/2026/TT-BTP. Theo đó, Thông tư gồm 08 điều quy định về 03 nội dung chính: (i) Trình tự, thủ tục thu, nộp chi phí thực tế thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam và của nước ngoài; (ii) Trình tự, thủ tục thực hiện tống đạt giấy tờ của nước ngoài qua dịch vụ bưu chính công ích; (iii) Các mẫu văn bản trong tương trợ tư pháp về dân sự.

Đồng chí Ngô Quỳnh Liên, Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế trình bày một số điểm mới của Thông tư số 07/2026/TT-BTP

Trong đó, 07 mẫu văn bản được sử dụng thống nhất trong hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự gồm: Văn bản yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự theo Hiệp định song phương hoặc không có điều ước quốc tế; văn bản yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự theo Công ước tống đạt; văn bản yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự theo Công ước thu thập chứng cứ; văn bản thông báo kết quả thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của nước ngoài; biên bản tống đạt thành công của nhân viên bưu chính; biên bản tống đạt không thành công của nhân viên bưu chính; biên bản niêm yết của nhân viên bưu chính.

Trong khuôn khổ Hội nghị, các đại biểu được nghe giới thiệu và trao đổi chuyên sâu về các nội dung quan trọng liên quan đến Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành, trong đó tập trung vào việc triển khai các quy định mới về dịch vụ bưu chính công ích trong hoạt động tống đạt giấy tờ của nước ngoài; hướng dẫn quy trình, thủ tục thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam và yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của nước ngoài theo các quy định mới; đồng thời giới thiệu Đề cương Sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự nhằm hỗ trợ các cơ quan, đơn vị nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật trong lĩnh vực này.