Tầm quan trọng của trợ giúp pháp lý đối với đồng bào dân tộc thiểu số trong bối cảnh hội nhập và phát triển
Hoạt động trợ giúp pháp lý đóng góp đáng kể vào việc nâng cao hiểu biết pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng. Trợ giúp pháp lý không chỉ giới hạn ở việc giải quyết các vụ việc pháp lý đơn lẻ mà còn góp phần củng cố công bằng xã hội, khi các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như đồng bào dân tộc thiểu số có khả năng tiếp cận công lý sẽ tăng cường pháp quyền, xây dựng niềm tin vào các thể chế nhà nước. Hơn nữa, trợ giúp pháp lý còn là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại địa phương. Các vấn đề pháp lý không được giải quyết, đặc biệt là liên quan đến đất đai hoặc hôn nhân gia đình có thể "leo thang" thành bất ổn xã hội hoặc gây mất lòng tin. Bằng cách cung cấp các "kênh" giải quyết pháp lý, trợ giúp pháp lý giúp hạn chế các xung đột tiềm ẩn, giảm thiểu tình trạng đơn thư vượt cấp và khiếu kiện đông người, từ đó đóng góp vào sự ổn định xã hội chung, một điều kiện tiên quyết cho sự phát triển bền vững.
Ngoài ra, trợ giúp pháp lý còn được coi là một công cụ hiệu quả để xoá đói giảm nghèo. Việc hỗ trợ pháp lý không chỉ dừng lại ở việc giải quyết các tranh chấp cá nhân mà còn trao quyền cho các cá nhân bằng kiến thức pháp luật và bảo vệ quyền lợi của họ. Tình trạng mất an toàn pháp lý có thể là một rào cản đáng kể đối với việc thoát nghèo, trợ giúp pháp lý trực tiếp giải quyết vấn đề này, trở thành một công cụ toàn diện để giảm nghèo (tiếp cận các chính sách an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo...).
Thực trạng tiếp cận trợ giúp pháp lý của đồng bào dân tộc thiểu số
Hệ thống chính sách và pháp luật về trợ giúp pháp lý tại Việt Nam đã được xây dựng và không ngừng hoàn thiện, Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 có hiệu lực từ ngày 01/01/2018 là văn bản pháp lý quan trọng. Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 đã mở rộng nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý. Đối với đồng bào dân tộc thiểu số, quy định mới cho phép họ được hưởng trợ giúp pháp lý nếu “cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn”, thay vì chỉ “thường trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn “như Luật Trợ giúp pháp lý năm 2006.
Ngoài ra, người dân tộc thiểu số thuộc một trong các diện sau đây cũng được trợ giúp pháp lý mà không phụ thuộc vào nơi cư trú: Người dân tộc thiểu số là người có công với cách mạng; người dân tộc thiểu số là người thuộc hộ nghèo; người dân tộc thiểu số là trẻ em; người dân tộc thiểu số là người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi; người dân tộc thiểu số là người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo; người dân tộc thiểu số là người thuộc 1 trong 08 diện người thuộc nhóm có khó khăn về tài chính gồm cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ, người nhiễm chất độc da cam, người cao tuổi, người khuyết tật, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là bị hại trong vụ án hình sự, nạn nhân trong vụ việc bạo lực gia đình, nạn nhân của hành vi mua bán người theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người, người nhiễm HIV.
Bên cạnh Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác cũng được ban hành để cụ thể hóa và tích hợp trợ giúp pháp lý vào các chương trình phát triển quốc gia. Ngày 14/10/2021, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1719/QĐ-TTg Phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I: Từ năm 2021 đến năm 2025, trong đó trợ giúp pháp lý được quy định là một nội dung quan trọng. Việc lồng ghép trợ giúp pháp lý vào các chương trình mục tiêu quốc gia là một bước đi chiến lược, nâng trợ giúp pháp lý từ một dịch vụ độc lập thành một thành phần không thể thiếu của các nỗ lực phát triển rộng lớn hơn. Ở Trung ương và địa phương tiếp tục triển khai nội dung về trợ giúp pháp lý trong 03 chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, về giảm nghèo bền vững, về xây dựng nông thôn mới và “kết nối, đẩy mạnh các hoạt động trợ giúp pháp lý trong các chương trình, chính sách về an sinh xã hội” theo yêu cầu Nghị quyết số 68/NQ-CP ngày 09/5/2024 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Nhiều tỉnh, thành phố đã ban hành các nghị quyết và kế hoạch cụ thể hóa chính sách trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trên cơ sở chính sách nêu trên, các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tại một số địa phương đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực hướng đến đồng bào dân tộc thiểu số, điển hình như:
Tại Ninh Bình, tính đến tháng 04/2024, Trung tâm Trợ giúp pháp lý tỉnh Ninh Bình phối hợp với Phòng Tư pháp huyện Nho Quan và chính quyền địa phương tổ chức 10 hội nghị tuyên truyền pháp luật và trợ giúp pháp lý cho hơn 900 đại biểu là già làng, trưởng bản, cán bộ xã và người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tại 10 thôn của 9 xã miền núi (Thạch Bình, Phú Sơn, Cúc Phương, Kỳ Phú, Yên Quang, Văn Phương, Phú Long, Quảng Lạc, Xích Thổ). Tại các hội nghị này, báo cáo viên của Trung tâm đã phổ biến những nội dung cơ bản của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, các chính sách ưu đãi đối với đồng bào dân tộc thiểu số, cùng những điểm mới của Luật Đất đai năm 2024. Đồng thời, đội ngũ trợ giúp viên pháp lý tại hiện trường tư vấn pháp luật miễn phí, giải đáp các vướng mắc liên quan đến dân sự, đất đai, chính sách, hôn nhân - gia đình… cho người dân. Hơn 900 bản cẩm nang trợ giúp pháp lý đã được phát miễn phí cho đồng bào tại chỗ, kèm theo tờ gấp, cẩm nang đơn giản hướng dẫn thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý. Hoạt động này giúp nâng cao hiểu biết về pháp luật của đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời tạo “điểm tựa” trợ giúp pháp lý cho người dân địa phương.
Tại tỉnh Hà Giang (nay là tỉnh Tuyên Quang), theo thống kê, trong 06 tháng đầu năm 2025, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Hà Giang đã thực hiện được 491 vụ việc, trong đó số vụ việc hoàn thành trong kỳ là 143 vụ việc, cụ thể: tham gia tố tụng 135 vụ việc; đại diện ngoài tố tụng 08 vụ việc. Thực hiện tư vấn pháp luật 756 vụ việc; Số lượt người được trợ giúp pháp lý tương ứng với số vụ việc kết thúc trong kỳ là 143 người. Hầu hết các vụ việc được đánh giá đạt chất lượng trở lên. Nhiều vụ việc do người thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia được đánh giá là thành công, có nhiều vụ án được tuyên mức án nhẹ hơn, chuyển tội danh hoặc thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân. Hoạt động truyền thông về trợ giúp pháp lý được đẩy mạnh với nhiều hình thức phong phú, đa dạng, phù hợp với từng đối tượng được trợ giúp pháp lý. Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Hà Giang đã tổ chức 10 đoàn truyền thông về trợ giúp pháp lý cho người cao tuổi, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, trong đó: Tổ chức truyền thông trợ giúp pháp lý tại 60 xã trên địa bàn cho 2.251 lượt người tham dự, tư vấn tại chỗ 343 vụ việc. Tổ chức 01 lớp tập huấn nghiệp vụ nâng cao năng lực, kiến thức trợ giúp pháp lý cho thành viên Hội người cao tuổi cho đại biểu các địa phương. Ngoài ra, Trung tâm cử 06 lượt viên chức tham gia các lớp tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp cho người thực hiện trợ giúp pháp lý Bộ Tư pháp và các tổ chức liên quan khác tổ chức thông qua hình thức trực tuyến và trực tiếp.
Khó khăn, rào cản đặc thù đồng bào dân tộc thiểu số gặp phải khi tiếp cận trợ giúp pháp lý
Thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý theo Luật Trợ giúp pháp lý cho người yếu thế nói chung và chính sách trợ giúp pháp lý cho người dân tộc thiểu số nói riêng, các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước trên toàn quốc đã có nhiều nỗ lực để cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí bằng các hình thức: Tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng… qua đó giúp đồng bào dân tộc thiểu số giải quyết các vướng mắc pháp luật trong các lĩnh vực pháp luật: hình sự, dân sự, đất đai, hôn nhân - gia đình, hành chính - khiếu nại, tố cáo…
Thông qua việc thực hiện các vụ việc cụ thể đã giúp đồng bào dân tộc thiểu số bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của mình, nâng cao hiểu biết và ý thức pháp luật, trên cơ sở đó để ứng xử phù hợp với pháp luật, tôn trọng và chấp hành pháp luật, góp phần bảo đảm công lý, thực hiện công bằng xã hội, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, phòng ngừa vi phạm pháp luật.
Mặc dù có khung pháp lý và chính sách hỗ trợ, đồng bào dân tộc thiểu số vẫn đối mặt với nhiều khó khăn và rào cản đặc thù khi tiếp cận trợ giúp pháp lý. Những rào cản này không phải là những vấn đề riêng lẻ mà là một hệ thống các yếu tố liên kết chặt chẽ, đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện để giải quyết. Cụ thể:
Thứ nhất, rào cản về ngôn ngữ, văn hóa, phong tục tập quán. Nhiều đồng bào dân tộc thiểu số không biết chữ hoặc không thông thạo tiếng phổ thông tạo ra một rào cản lớn trong việc tiếp nhận thông tin pháp luật và giao tiếp hiệu quả với trợ giúp viên pháp lý. Sự khác biệt về văn hóa và phong tục tập quán cũng gây khó khăn trong việc hiểu và áp dụng pháp luật, cũng như trong việc trình bày vấn đề của mình theo cách mà hệ thống pháp luật nhà nước có thể nắm bắt. Các phương thức truyền thông pháp luật hiện hành thường cứng nhắc và thiếu các giải pháp phù hợp với khả năng nhận thức, tâm lý và văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, dẫn đến việc nhiều người dân vẫn chưa biết đến quyền được trợ giúp pháp lý của mình. Rào cản ngôn ngữ và văn hóa này là nguyên nhân gốc rễ của tình trạng “nghèo thông tin pháp luật” trong cộng đồng. Nếu thông tin pháp lý không được truyền tải bằng ngôn ngữ và định dạng phù hợp về mặt văn hóa sẽ tạo ra một khoảng cách thông tin sâu sắc về quyền và dịch vụ pháp lý, ngay cả khi các dịch vụ này đã tồn tại.
Thứ hai, rào cản về khoảng cách địa lý và điều kiện kinh tế khó khăn. Đồng bào dân tộc thiểu số thường sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện giao thông đi lại không thuận lợi khiến việc di chuyển đến các Trung tâm Trợ giúp pháp lý trở nên khó khăn, tốn kém về thời gian và chi phí. Hơn nữa, đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn buộc đồng bào vùng dân tộc thiểu số phải ưu tiên các nhu cầu thiết yếu hàng ngày hơn là tìm hiểu hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý.
Thứ ba, trình độ dân trí pháp luật, thiếu thông tin. Trình độ nhận thức pháp luật của đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế, nhiều người chưa biết về các quy định pháp luật cơ bản hoặc không nhận thức được quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí của mình. Các thiết chế hỗ trợ người dân tiếp cận pháp luật ở cơ sở phát triển chậm và chất lượng không đồng đều, làm cho việc phổ biến thông tin pháp luật chưa đồng bộ và hiệu quả.
Thứ tư, tâm lý e ngại, thiếu tin tưởng vào cơ quan công quyền. Việt Nam là quốc gia có nhiều dân tộc, mỗi dân tộc đều có những phong tục, tập quán mang đậm sắc thái văn hóa của dân tộc mình. Một rào cản phi vật chất nhưng rất đáng kể là tâm lý e ngại và ngần ngại khi tìm đến sự hỗ trợ pháp lý hoặc thiếu tin tưởng vào cơ quan công quyền của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số. Yếu tố tâm lý này có thể xuất phát từ văn hóa, truyền thống như ưu tiên giải quyết tranh chấp theo phong tục tập quán hoặc sự thiếu quen thuộc với các cơ chế nhà nước chính thức.
Thách thức và bất cập trong công tác trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số
Mặc dù đã đạt được những thành tựu quan trọng, công tác trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức và bất cập cần được quan tâm tháo gỡ kịp thời.
Thứ nhất, hạn chế về nguồn lực như nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất cho công tác trợ giúp pháp lý ở vùng sâu, vùng xa. Chất lượng nguồn nhân lực làm công tác trợ giúp pháp lý, bao gồm luật gia, trợ giúp viên pháp lý và cộng tác viên, phát triển chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đội ngũ trợ giúp viên pháp lý còn thiếu ổn định, chưa đủ số lượng cần thiết, nhiều người còn trẻ, thiếu kinh nghiệm, chưa thực sự tự tin khi thực hiện trợ giúp pháp lý trong các vụ việc phức tạp hoặc trong tranh tụng tại phiên tòa. Vấn đề nhân lực này là một "nút thắt cổ chai" đối với hiệu quả của trợ giúp pháp lý. Ngay cả với các chính sách và ý định tốt, nếu những người thực hiện trực tiếp thiếu kỹ năng, kinh nghiệm hoặc sự tự tin cần thiết, hiệu quả của trợ giúp pháp lý sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Sự thiếu hụt nhân lực và những khó khăn trong việc triển khai hoạt động ở vùng sâu, vùng xa thường đi kèm với những hạn chế về ngân sách và cơ sở vật chất.
Thứ hai, sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức liên quan đôi khi chưa đồng bộ, hiệu quả. Mặc dù đã có các quy định và chương trình phối hợp liên ngành nhằm tăng cường phối hợp trong hoạt động tố tụng, việc triển khai thực tế đôi khi chưa đồng bộ và hiệu quả. Việc trao đổi thông tin và giới thiệu đối tượng được trợ giúp pháp lý giữa các cơ quan tiến hành tố tụng (Công an, Viện kiểm sát, Tòa án) với các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước vẫn còn những hạn chế, chưa bảo đảm tất cả các đối tượng yếu thế được tiếp cận sớm và kịp thời với dịch vụ pháp lý. Sự tồn tại của khung pháp lý phối hợp không đảm bảo hiệu quả thực thi.
Thứ tư, chất lượng đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên ở một số nơi còn hạn chế về kiến thức chuyên sâu về văn hóa, phong tục của từng dân tộc. Chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý ở một số nơi chưa đạt kỳ vọng. Việc tư vấn còn chung chung, chưa đi sâu vào bản chất vụ việc, và việc tham gia tố tụng đôi khi chưa bảo đảm chất lượng. Nhiều trợ giúp viên pháp lý còn trẻ và thiếu kinh nghiệm, dẫn đến sự thiếu tự tin khi thực hiện trợ giúp pháp lý trong các vụ việc phức tạp hoặc tranh tụng tại phiên tòa. Sự thiếu tự tin này, xuất phát từ kinh nghiệm hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đại diện pháp lý, đặc biệt trong các vụ kiện phức tạp. Đặc biệt, đội ngũ này còn hạn chế về kiến thức chuyên sâu về văn hóa, phong tục tập quán của từng dân tộc thiểu số gây khó khăn nghiêm trọng trong việc giao tiếp hiệu quả, thấu hiểu bối cảnh vụ việc từ góc độ văn hóa, và đưa ra lời khuyên pháp lý phù hợp với đặc thù của cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số.
Giải pháp nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý và truyền thông cho đồng bào dân tộc thiểu số
Một là, hoàn thiện thể chế, chính sách về trợ giúp pháp lý, đặc biệt là các quy định đặc thù cho đồng bào dân tộc thiểu số. Tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về trợ giúp pháp lý để phù hợp hơn với thực tiễn và đặc thù của đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả. Cần xây dựng các quy định đặc thù nhằm đơn giản hóa thủ tục, hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, tiếp tục lồng ghép các mục tiêu trợ giúp pháp lý vào các chương trình, đề án phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Hai là, đa dạng hóa hình thức và phương pháp truyền thông pháp luật phù hợp với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ của từng dân tộc (sử dụng tiếng dân tộc, hình ảnh, kịch bản, truyền thông qua già làng, trưởng bản, người có uy tín). Để khắc phục rào cản về ngôn ngữ và văn hóa đòi hỏi sự đa dạng hóa hình thức và phương pháp truyền thông pháp luật phù hợp với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ của từng dân tộc. Biên soạn, in ấn và cung cấp miễn phí tài liệu pháp luật (tờ gấp, cẩm nang) bằng tiếng dân tộc thiểu số. Soạn thảo tài liệu pháp luật, thu âm và phát trên đài phát thanh, truyền hình, hệ thống loa truyền thanh xã bằng tiếng dân tộc. Phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng làm “cầu nối truyền thông” giữa Nhà nước và người dân. Nhờ già làng, thông tin pháp luật sẽ được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực thông qua các buổi nói chuyện thân mật, gần gũi. Tổ chức các diễn đàn, hội thảo, hội thi tìm hiểu pháp luật và hoạt động tư vấn trợ giúp pháp lý miễn phí tại trung tâm và lưu động, sử dụng hình ảnh, kịch bản, sân khấu hóa để truyền đạt thông tin pháp luật một cách dễ hiểu và hấp dẫn. Phát triển các chuyên trang, chuyên mục về trợ giúp pháp lý trên báo chí, đài phát thanh, truyền hình ở trung ương và địa phương, phù hợp với đặc điểm của từng vùng, miền. Tiếp tục tổ chức các đợt trợ giúp pháp lý lưu động, sinh hoạt câu lạc bộ trợ giúp pháp lý, chuyên đề pháp luật tại các xã, thôn, bản vùng sâu, vùng xa.
Ba là, tăng cường nguồn lực, đầu tư cơ sở vật chất, công nghệ thông tin cho công tác trợ giúp pháp lý ở vùng dân tộc thiểu số. Đầu tư tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị, đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ công tác trợ giúp pháp lý ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số là giải pháp cấp thiết. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin là cầu nối hiệu quả để vượt qua rào cản địa lý và thông tin. Bằng cách tận dụng công nghệ di động và hệ thống thông tin kỹ thuật số, trợ giúp pháp lý có thể vượt qua khoảng cách vật lý, cung cấp thông tin kịp thời và tiếp cận đối tượng rộng hơn, từ đó dân chủ hóa việc tiếp cận kiến thức và dịch vụ pháp lý. Đây là một giải pháp hiện đại và có khả năng mở rộng cho các vấn đề tiếp cận lâu đời.
Bốn là, nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn và kỹ năng mềm cho đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên. Để nâng cao chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý, cần chú trọng nâng cao năng lực cho đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý như: (i) Tăng cường tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu về kiến thức pháp luật, nghiệp vụ trợ giúp pháp lý trong các lĩnh vực dân sự, hình sự, hành chính; (ii) Đặc biệt chú trọng bồi dưỡng kỹ năng thực hiện trợ giúp pháp lý cho các đối tượng đặc thù như đồng bào dân tộc thiểu số, bao gồm kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tiếp xúc, và kiến thức về văn hóa, phong tục tập quán của từng dân tộc. Điều này trực tiếp giải quyết khoảng cách văn hóa đã được xác định là rào cản chất lượng dịch vụ pháp lý; (iii) Tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực, kiến thức trợ giúp pháp lý cho già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng và cán bộ cơ sở để họ có khả năng giải thích về trợ giúp pháp lý và giới thiệu người dân đến các Trung tâm trợ giúp pháp lý; (iv) Có chính sách thu hút nguồn nhân lực có trình độ cử nhân luật trở lên để củng cố đội ngũ trợ giúp pháp lý và khuyến khích họ chủ động học tập, nghiên cứu, trau dồi nghiệp vụ, tu dưỡng đạo đức nghề nghiệp.
Năm là, đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự tham gia của các tổ chức xã hội, luật sư, tình nguyện viên. Tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động trợ giúp pháp lý, huy động mọi nguồn lực của xã hội tham gia thực hiện pháp luật về trợ giúp pháp lý. Khuyến khích các tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật thuộc các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội tham gia trợ giúp pháp lý, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Điều này giúp tận dụng trí tuệ, trình độ, nguồn lực trong xã hội và giảm gánh nặng cho Nhà nước về biên chế, ngân sách. Tạo điều kiện thuận lợi cho các luật sư, tình nguyện viên tham gia trợ giúp pháp lý thông qua cơ chế hợp đồng hoặc đăng ký tự nguyện. Nhà nước cần có chính sách công nhận và tôn vinh các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia và đóng góp vào công tác trợ giúp pháp lý dưới mọi hình thức, nhằm khuyến khích trách nhiệm xã hội và nâng cao uy tín nghề nghiệp./.
