Sửa đổi, bổ sung toàn diện Luật Tiếp cận thông tin nhằm bảo đảm phù hợp yêu cầu thực tiễn trong tình hình mới

Toàn cảnh phiên họp.

Thay mặt cơ quan lập đề xuất chính sách, đồng chí Nguyễn Thị Hạnh, Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính, Bộ Tư pháp cho biết, thực hiện quy định của Luật Tiếp cận thông tin, thời gian qua, công tác cung cấp thông tin đã được các cơ quan triển khai thường xuyên, kịp thời, đáp ứng cơ bản nhu cầu của người dân, tổ chức, doanh nghiệp và từng bước đi vào nền nếp. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai thi hành Luật còn gặp một số hạn chế, khó khăn như: Chưa có quy định hoặc hướng dẫn về cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin đối với các thông tin do các cơ quan nhà nước ở cấp huyện trước đây tạo ra; các cơ quan còn lúng túng và vận dụng chưa thống nhất phạm vi thông tin được tiếp cận, không được tiếp cận và được tiếp cận có điều kiện; việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế, chưa phát huy tối đa hiệu quả của môi trường mạng...

Vì vậy, cần thiết phải nghiên cứu các chính sách sửa đổi, bổ sung toàn diện các quy định của Luật Tiếp cận thông tin nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn.Theo đó, 06 nhóm chính sách được đề xuất gồm: (i) Chính sách 1: Mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin; (ii) Chính sách 2: Điều chỉnh phạm vi thông tin mà Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp; (iii) Chính sách 3: Mở rộng phạm vi thông tin phải công khai; (iv) Chính sách 4: Điều chỉnh phạm vi thông tin công dân không được tiếp cận và tiếp cận có điều kiện; (v) Chính sách 5: Đa dạng hóa phương thức cung cấp thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân; (vi) Chính sách 6: Điều chỉnh quy định về chi phí cung cấp thông tin theo yêu cầu. Các chính sách Luật được xây dựng nhằm mục đích giải quyết các hạn chế, khó khăn, vướng mắc có nguyên nhân từ quy định của Luật Tiếp cận thông tin đã được các cơ quan, bộ, ngành, địa phương phản ánh trong quá trình sơ kết, tổng kết việc thi hành Luật, đồng thời, sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật để bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam hiện nay và yêu cầu thực tiễn trong tình hình mới.

Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính Nguyễn Thị Hạnh trao đổi tại phiên họp.

Trao đổi tại phiên họp, đa số thành viên Hội đồng thẩm định nhất trí về sự cần thiết phải xây dựng các chính sách. Ngoài ra, các đại biểu đề nghị cơ quan lập hồ sơ làm rõ hơn nội dung mục VII dự thảo Tờ trình về dự kiến nguồn lực, điều kiện bảo đảm để tạo thuận lợi cho các cơ quan có liên quan trong việc thực hiện chính sách.

Một số góp ý cụ thể đối với các chính sách như: Chính sách 1 là nội dung mới, được đề xuất theo hướng bổ sung trách nhiệm của các cơ quan trong việc cung cấp thông tin, do đó, cơ quan lập đề xuất cần phải đánh giá chi tiết hơn sự tác động của Chính sách này đến kinh tế, xã hội; Chính sách 4 xem xét bổ sung danh mục các thông tin công dân không được tiếp cận và tiếp cận có điều kiện để bảo đảm tính minh bạch hơn; Chính sách 5 nghiên cứu cụ thể hóa các cổng dữ liệu mở, kênh truyền thông xã hội, nền tảng số phục vụ cho việc công khai, cung cấp thông tin nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận.

Ngoài ra, một số đại biểu đề nghị cơ quan lập đề xuất cân nhắc lược bỏ nội dung liên quan đến Công ước Liên hợp quốc về Luật biển, bởi, đây là nghĩa vụ cung cấp thông tin của quốc gia và tổ chức quốc tế khi tiến hành nghiên cứu khoa học ở những vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của một quốc gia ven biển và không thuộc trách nhiệm cung cấp thông tin của nội dung chính sách; đồng thời bổ sung nội dung rà soát đối với Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ (CEDAW), do nội dung của Luật có quy định về quyền tiếp cận thông tin của phụ nữ liên quan đến giáo dục, sức khỏe.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu kết luận phiên họp.

Phát biểu kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, dự thảo Nghị quyết đủ điều kiện trình Chính phủ sau khi tiếp thu, hoàn thiện theo ý kiến thẩm định. Theo đó, cơ quan lập đề xuất chính sách cần tiếp tục làm rõ hơn sự cần thiết sửa đổi Luật trên cơ sở những thay đổi quan trọng của hệ thống pháp luật hiện nay, đặc biệt sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các luật có liên quan đến tiếp cận thông tin như: Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022, Luật Giao dịch điện tử năm 2023, Luật Dữ liệu năm 2024, Luật Lưu trữ năm 2024, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025...; nghiên cứu thể hiện rõ hơn trong tờ trình Chính phủ nội dung sửa đổi bảo đảm đã thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước về sắp xếp tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, đồng thời rà soát với các chủ trương trong Quy định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật, Nghị quyết số 126/NQ-CP ngày 14/8/2023 của Chính phủ về một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật nhằm ngăn ngừa tình trạng tham nhũng, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ. Bên cạnh đó, cơ quan lập hồ sơ cần rà soát lại các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến trách nhiệm công khai hóa thông tin, quyền được yêu cầu cung cấp thông tin để bảo đảm không có mâu thuẫn chồng chéo giữa quy định của Luật này với các luật khác.