Chủ nhật 15/11/2026 22:26
Email: danchuphapluat@moj.gov.vn
Hotline: 024.627.397.37 - 024.62.739.735

Xác định người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong thi hành án dân sự - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn

Trong giai đoạn tố tụng và giai đoạn thi hành án dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều là những chủ thể đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, các quy định của pháp luật và việc xác định tư cách pháp lý của chủ thể này trong thực tiễn vẫn còn có những bất cập, cách hiểu khác nhau. Bài viết này phân tích làm rõ tư cách pháp lý của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện, bổ sung các quy định của pháp luật nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự trong thời gian tới, bao gồm những nội dung cụ thể về: (i) Khái niệm và tư cách pháp lý của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; (ii) Quy định quyền và nghĩa vụ của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, (iii) Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.


1. Khái niệm và tư cách pháp lý của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Khái niệm người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan (NCQLNVLQ) đã được quy định tại khoản 4 Điều 3 Luật Thi hành án dân sự năm 2008, sau đó tiếp tục giữ nguyên tại khoản 4 Điều 3 Luật Thi hành án dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2014 (sau đây gọi tắt là Luật Thi hành án dân sự). Theo đó, NCQLNVLQ được xác định là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ thi hành án của đương sự. Tương tự như phạm vi khái niệm “người được thi hành án” và “người phải thi hành án”, phạm vi chủ thể “người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan” cũng được Luật Thi hành án dân sự quy định gồm cá nhân, cơ quan, tổ chức.

Thứ nhất, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Các quy định về cá nhân được quy định từ Điều 16 đến Điều 73 Chương III Bộ luật Dân sự năm 2015. Khi xác định NCQLNVLQ trong thi hành án dân sự (THADS) cần lưu ý một số vấn đề như năng lực pháp luật dân sự của cá nhân và năng lực hành vi dân sự của cá nhân (quy định tương ứng tại Điều 16, Điều 19 Bộ luật Dân sự năm 2015). Theo đó, năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự. Điều 20 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người thành niên là người từ đủ 18 tuổi trở lên, người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp mất năng lực hành vi dân sự (Điều 22), người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi (Điều 23) và hạn chế năng lực hành vi dân sự (Điều 24). Điều 21 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.

Thứ hai, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là tổ chức

Mặc dù không định nghĩa rõ khái niệm tổ chức, tuy nhiên, Bộ luật Dân sự năm 2015 đã phân biệt nhiều loại tổ chức khác nhau với đặc điểm, cơ cấu, tư cách pháp lý cũng khác nhau (từ Điều 74 đến Điều 96). Tổ chức được hiểu là: “Tập hợp người được tổ chức lại, hoạt động vì những quyền lợi chung, nhằm một mục đích chung”[1]. Tổ chức gồm: Tổ chức có tư cách pháp nhân và tổ chức không có tư cách pháp nhân. Một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi thỏa mãn đầy đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều 74 Bộ luật Dân sự năm 2015[2]. Tùy thuộc vào đặc điểm, tư cách pháp lý của từng loại NCQLNVLQ khác nhau mà trong quá trình tổ chức thi hành án, chấp hành viên phải nghiên cứu các lĩnh vực pháp luật khác nhau bảo đảm thực hiện đúng bản án, quyết định, bảo vệ tối đa quyền lợi, nghĩa vụ của đương sự và NCQLNVLQ.

Thứ ba, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cơ quan

Đến nay, pháp luật THADS cũng chưa có quy định giải thích cụ thể khái niệm “cơ quan” là NCQLNVLQ trong quá trình THADS. Tuy nhiên, thực tiễn công tác THADS cho thấy, khái niệm “cơ quan” ở đây được hiểu theo nghĩa rộng, có thể là cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước (Điều 97, Điều 99, Điều 100 Bộ luật Dân sự năm 2015).

Khác với quy định của Luật Thi hành án dân sự (đương sự chỉ bao gồm người được thi hành án và người phải thi hành án, không bao gồm NCQLNVLQ), Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định đương sự trong vụ án dân sự không những gồm nguyên đơn, bị đơn mà còn bao gồm cả NCQLNVLQ (cơ bản giống với quy định tại Điều 3 Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004)[3]. Đương sự trong việc dân sự bao gồm người yêu cầu giải quyết việc dân sự và NCQLNVLQ[4].

So với quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 ngoài việc kế thừa khái niệm NCQLNVLQ trong vụ án dân sự còn bổ sung thêm khái niệm NCQLNVLQ trong việc dân sự. Theo đó, NCQLNVLQ trong việc dân sự là người tuy không yêu cầu giải quyết việc dân sự nhưng việc giải quyết việc dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ nên họ được tự mình đề nghị hoặc đương sự trong việc dân sự đề nghị và được Tòa án chấp nhận đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là NCQLNVLQ. Trường hợp giải quyết việc dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của một người nào đó mà không có ai đề nghị đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là NCQLNVLQ thì Tòa án phải đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là NCQLNVLQ trong việc dân sự (khoản 6 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015).

Vấn đề pháp lý đặt ra liên quan đến NCQLNVLQ đó là xác định rõ phạm vi chủ thể những cá nhân, tổ chức, cơ quan nào được gọi là NCQLNVLQ trực tiếp đến việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của đương sự. Việc xác định chính xác, đúng đối tượng NCQLNVLQ ngay từ giai đoạn đầu của quá trình thi hành án cũng như trong suốt quá trình thi hành án nhằm mục đích bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án và quyền lợi cơ bản của người phải thi hành án, đồng thời không xâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và lợi ích công cộng. Nếu không xác định đầy đủ các mối quan hệ pháp lý trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thi hành án, không xác định hết người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thì kết quả thi hành án có nguy cơ bị khiếu nại, tố cáo hoặc có thể đối mặt với nhiều hệ quả pháp lý khác, quyền lợi của các bên liên quan có thể sẽ không được bảo đảm theo bản án, quyết định.

Quá trình tổ chức thi hành án được coi là giai đoạn cuối cùng nhằm bảo đảm thực hiện trên thực tế quyền và nghĩa vụ của các bên đương sự và các bên có liên quan trong bản án, quyết định[5]. Tuy nhiên, không phải trong mọi trường hợp Tòa án xác định được hết phạm vi NCQLNVLQ nên vẫn ra bản án, quyết định. Theo quy định của pháp luật THADS thì trong một số trường hợp theo quy định của pháp luật, bản án, quyết định chưa có hiệu lực pháp luật vẫn được tổ chức thi hành[6]. Tuy nhiên, sự phát hiện ra NCQLNVLQ trong giai đoạn thi hành án hoặc sự xuất hiện bất ngờ của họ sẽ dẫn đến những hệ quả pháp lý khác nhau như: Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật đã hoặc đang được thi hành có thể sẽ bị tuyên hủy và đề nghị xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm[7] dẫn đến nhiều vướng mắc, bất cập[8].

2. Quy định quyền và nghĩa vụ của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Một là, quyền được thông báo, tham gia vào việc thực hiện biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế thi hành án mà mình có liên quan. Theo quy định tại Điều 39 Luật Thi hành án dân sự, quyết định về thi hành án, giấy báo, giấy triệu tập và văn bản khác có liên quan đến việc thi hành án phải thông báo cho đương sự, NCQLNVLQ để họ thực hiện quyền, nghĩa vụ theo nội dung của văn bản đó. Theo đó, NCQLNVLQ có quyền được thông báo về THADS theo các hình thức: Trực tiếp, niêm yết công khai hoặc thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng. Việc thông báo phải thực hiện trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày ra văn bản, trừ trường hợp cần ngăn chặn đương sự tẩu tán, hủy hoại tài sản, trốn tránh việc thi hành án[9].

NCQLNVLQ còn có quyền được nhận thông báo về thi hành án bằng điện tín, fax, email hoặc hình thức khác. Việc thông báo trực tiếp có thể được thực hiện theo hình thức đó nếu không gây trở ngại cho cơ quan THADS. Họ cũng có quyền từ chối không nhận thông báo về THADS, khi đó, việc thông báo sẽ được lập thành biên bản, có chữ ký của người chứng kiến và được coi là hợp lệ.

Khắc phục thiếu sót trong quy định tại khoản 2 Điều 40 Luật Thi hành án dân sự (mới chỉ quy định về việc giao thông báo cho người thân thích của đương sự trong trường hợp đương sự vắng mặt mà chưa quy định việc giao thông báo trong trường hợp NCQLNVLQ vắng mặt), Nghị định số 33/2020/NĐ-CP ngày 17/03/2020 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án dân sự đã bổ sung quy định: “Trường hợp người được thông báo là NCQLNVLQ vắng mặt thì việc thông báo cho họ thông qua người thân thích được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 40 Luật Thi hành án dân sự”. Đối với việc thực hiện các biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế thi hành án thì NCQLNVLQ được thông báo về việc cưỡng chế thi hành án#.

Hai là, được yêu cầu Tòa án xác định, phân chia quyền sở hữu, sử dụng tài sản; yêu cầu Tòa án giải thích những điểm chưa rõ, đính chính lỗi chính tả hoặc số liệu sai sót; khởi kiện dân sự để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong trường hợp có tranh chấp về tài sản liên quan đến thi hành án. Tương tự như người phải thi hành án, người được thi hành án, NCQLNVLQ cũng có quyền yêu cầu Tòa án xác định, phân chia quyền sở hữu, sử dụng tài sản; yêu cầu Tòa án giải thích những điểm chưa rõ, đính chính lỗi chính tả hoặc số liệu sai sót; khởi kiện dân sự để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong trường hợp có tranh chấp về tài sản liên quan đến thi hành án.

Ba là, quyền khiếu nại, tố cáo về thi hành án. Quyền khiếu nại, tố cáo của NCQLNVLQ được quy định cụ thể tại Luật Khiếu nại năm 2011, Luật Tố cáo năm 2018, Luật Thi hành án dân sự (Điều 140, Điều 154). Theo đó, NCQLNVLQ có quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Thủ trưởng cơ quan THADS, chấp hành viên nếu có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Bốn là, NCQLNVLQ có nghĩa vụ thực hiện nghiêm chỉnh các quyết định, yêu cầu của chấp hành viên trong thi hành án. NCQLNVLQ có nghĩa vụ thực hiện nghiêm chỉnh các quyết định, yêu cầu của chấp hành viên trong thi hành án. Theo quy định tại khoản 2 Điều 165 Luật Thi hành án dân sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân không thực hiện các quyết định về thi hành án thì tuỳ theo tính chất và mức độ vi phạm mà bị xử phạt vi phạm hành chính, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường; nếu là cá nhân thì còn có thể bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Năm là, NCQLNVLQ có nghĩa vụ thông báo cho cơ quan THADS khi có thay đổi về địa chỉ, nơi cư trú. Khoản 3 Điều 40 Luật Thi hành án dân sự quy định trường hợp người được thông báo đã chuyển đến địa chỉ mới thì phải thông báo theo địa chỉ mới của người được thông báo. Do đó, khi thay đổi địa chỉ, NCQLNVLQ phải có nghĩa vụ thông báo kịp thời cho cơ quan THADS.

3. Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về NCQLNVLQ trong giai đoạn THADS vẫn còn một số bất cập, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, cụ thể:

Thứ nhất, cần có sự phân định rõ về người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong giai đoạn xét xử của Tòa án với giai đoạn thi hành án

Ví dụ 1: Bản án của Tòa án nhân dân huyện X tuyên: Ông A, bà B phải thanh toán trả Ngân hàng TMCP Z số tiền nợ là 1.000.000.000 đồng (một tỷ đồng). Trong trường hợp ông A bà B không có khả năng thanh toán trả nợ, Ngân hàng có quyền đề nghị cơ quan THADS kê biên phát mại tài sản thế chấp là thửa đất số 25, tờ bản đố số 01, tại thôn X, huyện Y đứng tên chủ sử dụng là ông A, bà B. Trong giai đoạn xét xử, do có nhiều người liên quan đến hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ông A, bà B nên Tòa án xác định rất nhiều NCQLNVLQ trong bản án. Bản án xác định: Nguyên đơn là Ngân hàng TMCP Z; bị đơn là ông A, bà B; những NCQLNVLQ bao gồm: Ông K là người chuyển nhượng thửa đất nói trên cho ông X, ông X lại chuyển nhượng tiếp cho ông T, ông T lại chuyển nhượng tiếp cho ông A, bà B mảnh đất này; bên cạnh đó, NCQLNVLQ còn được xác định bao gồm cả ông C, bà D (bố mẹ ông A), cháu Nguyễn Văn E, cháu Nguyễn Ngọc T (cháu E và cháu T đều còn nhỏ, là con của ông A, bà B). Vậy tới giai đoạn thi hành án, cần xác định “NCQLNVLQ” ở đây gồm những ai? Về vấn đề này hiện nay vẫn còn có những quan điểm khác nhau:

(i) Quan điểm thứ nhất cho rằng: Trong trường hợp bản án, quyết định của Tòa án có ghi tên những NCQLNVLQ thì quyết định thi hành án cũng phải ghi đầy đủ tên những người này, đồng nghĩa với việc những người này cũng chính là NCQLNVLQ trong giai đoạn thi hành án;

(ii) Quan điểm thứ hai cho rằng: Ở đây, cơ quan THADS chỉ cần xác định người phải thi hành án là ông A, bà B, còn đối với những NCQLNVLQ trong giai đoạn xét xử của Tòa án, không phải trường hợp nào cũng là những NCQLNV liên quan trong giai đoạn thi hành án, nên không cần đưa vào quyết định thi hành án.

Ví dụ 2[10]: A cho B mượn giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; B dùng nó để thế chấp vay vốn tại ngân hàng C, sau đó A khởi kiện yêu cầu Tòa án hủy hợp đồng thế chấp giữa B và ngân hàng C do những sai phạm trong ký kết hợp đồng thế chấp. Tòa án xác định A là bên khởi kiện, ngân hàng C là bên bị kiện; B là NCQLNVLQ. Bản án có hiệu lực của Tòa án tuyên hủy hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất giữa B và ngân hàng C, buộc ngân hàng trả lại cho A giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Như vậy, với nội dung bản án trên thì ở giai đoạn thi hành án chỉ xuất hiện hai chủ thể là người được thi hành án là A, người phải thi hành án là ngân hàng C; còn B không xuất hiện với tư cách gì cả. B không thể là chủ thể có quyền yêu cầu cơ quan THADS ra quyết định thi hành án buộc ngân hàng C trả giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mình (không phải vì B là NCQLNVLQ mà do B không được hưởng quyền và phải thực hiện nghĩa vụ gì như trong bản án có hiệu lực đã tuyên hoặc có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ thi hành án của đương sự).

Từ những ví dụ và phân tích nêu trên có thể thấy rằng: Người xuất hiện với tư cách NCQLNVLQ trong giai đoạn xét xử vụ án dân sự nhưng không hẳn là sẽ có quyền xuất hiện với tư cách đó trong giai đoạn thi hành án mà còn phụ thuộc vào quyền và nghĩa vụ của các bên phải thực hiện trong nội dung bản án. Mặt khác, người xuất hiện với tư cách là NCQLNVLQ trong giai đoạn thi hành án thì chưa chắc trước đó đã xuất hiện với tư cách NCQLNVLQ trong bản án dân sự[11]. Do đó, NCQLNVLQ được xác định trong bản án có hiệu lực của Tòa án không đồng nhất NCQLNVLQ trong giai đoạn thi hành chính bản án đó nên không thể mặc nhiên coi NCQLNVLQ trong giai đoạn xét xử của Tòa án thành NCQLNVLQ trong giai đoạn thi hành án.

Việc xác định có nên đưa những NCQLNVLQ trong bản án vào quyết định thi hành án hay không là một vấn đề rất quan trọng, bởi điều này liên quan trực tiếp đến quá trình tổ chức thi hành án. Trong quá trình tổ chức thi hành án, chấp hành viên phải thực hiện rất nhiều tác nghiệp. Việc xác định phạm vi đối tượng NCQLNVLQ quá rộng dẫn đến tạo thêm các thủ tục và gây kéo dài thời gian tổ chức thi hành án. Ví dụ, về việc thông báo thi hành án, trong trường hợp có quá nhiều NCQLNVLQ, chấp hành viên phải thực hiện rất nhiều thủ tục thông báo thi hành án (trong đó có cả những đối tượng không liên quan đến việc thi hành án của đương sự). Việc này làm ảnh hưởng rất nhiều đến tiến trình giải quyết công việc của chấp hành viên. Mặt khác, việc đưa quá nhiều người liên quan vào quá trình thi hành án, cũng có thể dẫn đến những hệ quả nhất định, khi có những người lợi dụng các quyền của những NCQLNVLQ do pháp luật quy định để gây khó khăn cho quá trình giải quyết việc thi hành án. Do đó, cần thiết sửa đổi, bổ sung bảo đảm sự thống nhất giữa Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Thi hành án dân sự liên quan đến tư cách pháp lý của NCQLNVLQ trong giai đoạn xét xử và giai đoạn THADS.

Thứ hai, cần có sự phân biệt “người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan” và “người thứ ba” trong thi hành án dân sự

Luật Thi hành án dân sự cũng có nhiều quy định đề cập đến nhiệm vụ, quyền hạn của người thứ ba, ví dụ, khoản 4 Điều 54, khoản 2 Điều 66, khoản 3 Điều 71, khoản 6 Điều 73, Điều 81, Điều 91, Điều 105, khoản 1 Điều 107, khoản 1 Điều 116, khoản 3 Điều 135 và Điều 6 Thông tư số 200/2016/TT-BTC ngày 09/11/2016 của Bộ Tài chính quy định việc lập, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm hoạt động của cơ quan THADS, kinh phí cưỡng chế THADS.

Khái niệm “người thứ ba” chưa được giải thích cụ thể trong Luật Thi hành án dân sự, tuy nhiên, có thể được hiểu đó là bất kỳ tổ chức, cá nhân, cơ quan nào mà quyền lợi, nghĩa vụ của họ có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc tổ chức thi hành án, xuất hiện trước hoặc phát sinh trong quá trình tổ chức thi hành án. Trong khi đó, NCQLNVLQ là những chủ thể (cá nhân, cơ quan, tổ chức) có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đương sự trong quá trình tổ chức thi hành án, và thông thường thì NCQLNVLQ là những chủ thể có thể dễ dàng xác định trên cơ sở bản án, quyết định của Tòa án hoặc có thể xác định rõ ràng, cụ thể các đặc điểm pháp lý của họ (tên, địa chỉ, nghề nghiệp hoặc lĩnh vực hoạt động) và những mối quan hệ ràng buộc giữa quyền lợi, nghĩa vụ của họ với quyền lợi, nghĩa vụ của người được thi hành án, người phải thi hành án.

Có thể kể đến một số trường hợp liên quan đến “người thứ ba” trong thi hành án như: (i). Trường hợp xác định người thứ ba đang giữ giấy tờ phải giao, trả (Điều 116 Luật Thi hành án dân sự); (ii). Trường hợp người thứ ba đang giữ tiền của người phải thi hành án (Điều 81 Luật Thi hành án dân sự); (iii). Trường hợp “người thứ ba” phải chịu chi phí về thi hành án (Điều 6 Thông tư số 200/2016/TT-BTC ngày 09/11/2016 của Bộ Tài chính quy định việc lập, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm hoạt động của cơ quan THADS, kinh phí cưỡng chế thi hành án).

Có thể thấy, việc xác định rõ ràng, đầy đủ NCQLNVLQ trong giai đoạn THADS là vô cùng quan trọng và cần thiết, nó có tác động qua lại và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thi hành án. Tuy nhiên, trong thực tiễn, việc xác định tư cách pháp lý của NCQLNVLQ trong giai đoạn THADS vẫn còn nhiều bất cập, cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác THADS trong thời gian tới.

ThS. Hoàng Thị Thanh Hoa
Chi cục Thi hành án dân sự huyện Phú Xuyên, Hà Nội
TS. Nguyễn Văn Nghĩa
Tổng cục Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp



[1]. Hoàng Phê, Từ điển Tiếng Việt, Nxb. Đà Nẵng, năm 2008, tr.1.249.

[2]. Xem: Khoản 1 Điều 74 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[3]. ThS. Hoàng Thị Thanh Hoa, Hồ Quân Chính, ThS. Nguyễn Văn Nghĩa; Bình luận Luật Thi hành án dân sự, Nxb. Tư pháp, năm 2019; tr. 83.

[4]. Khoản 1 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[5]. Nguyễn Thị Tuyết, “Không đưa đầy đủ người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng, bản án sơ thẩm bị Tòa án cấp phúc thẩm xử hủy”; http://vksbacgiang.gov.vn/chuyendephapluat/59/7001; ngày đăng: 22/9/2017; ngày truy cập: 09/2/2021.

[6]. Khoản 2 Điều 2 Luật Thi hành án dân sự.

[7]. Nguyễn Thị Tuyết, “Không đưa đầy đủ người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng, bản án sơ thẩm bị Tòa án cấp phúc thẩm xử hủy”; http://vksbacgiang.gov.vn/chuyendephapluat/59/7001; ngày đăng: 22/9/2017; ngày truy cập: 09/2/2021.

[8]. ThS. Hoàng Thị Thanh Hoa, Hồ Quân Chính, ThS. Nguyễn Văn Nghĩa; Bình luận Luật Thi hành án dân sự, Nxb. Tư pháp, năm 2019, tr. 617 - 627.

[9]. Điều 38 Luật Thi hành án dân sự.

[10]. Huy Hùng, Một số ý kiến trao đổi về “người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong thi hành án dân sự”: Những vướng mắc, bất cập và đề xuất hướng giải quyết; https://thads.moj.gov.vn/noidung/tintuc/lists/nghiencuutraodoi/view_ detail.aspx?itemid=940; ngày đăng: 16/3/2020; ngày truy cập: 21/01/2021.

[11]. Huy Hùng, Một số ý kiến trao đổi về “người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong thi hành án dân sự”: Những vướng mắc, bất cập và đề xuất hướng giải quyết; https://thads.moj.gov.vn/noidung/tintuc/lists/nghiencuutraodoi/view_ detail.aspx?itemid=940; ngày đăng: 16/3/2020; ngày truy cập: 21/01/2021.

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Tóm tắt: Pháp luật về ban hành quyết định hành chính đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm các quyết định hành chính được ban hành, thực hiện theo đúng quy định, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm quyền và lợi ích của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Nghiên cứu phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc hoàn thiện pháp luật về ban hành quyết định hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng, nghiên cứu chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành, yêu cầu đặt ra từ phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, từ đó, đề xuất định hướng hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, hướng tới xây dựng cơ chế thủ tục thống nhất và từng bước hình thành luật chuyên biệt về ban hành quyết định hành chính.
Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Tóm tắt: Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính là một trong những nội dung quan trọng của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012[I] và các văn bản quy định chi tiết. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy, các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính còn một số bất cập, gồm: thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh chưa thống nhất trong hệ thống pháp luật; thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính của người chỉ huy tàu bay chưa được quy định đầy đủ; quy định về giao quyền xử phạt còn nhiều hạn chế. Vì vậy, nghiên cứu phân tích những bất cập này, từ đó, đề xuất kiến nghị hoàn thiện pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính.
Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Tóm tắt: Tình trạng người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thường gọi là “bỏ cọc”, đang được xử lý chủ yếu bằng cách tăng mức tiền đặt trước và áp dụng chế tài cấm tham gia đấu giá. Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp tại Tòa án, nghiên cứu phân tích bản chất pháp lý của khoản tiền đặt trước; tiêu chí phân định tranh chấp dân sự và hành chính; căn cứ xem xét quyết định hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá; yêu cầu kiểm soát tư pháp đối với quyết định cấm tham gia đấu giá và trách nhiệm tài sản của các bên. Trên cơ sở đánh giá dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) (dự thảo Luật), nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án theo hướng chế tài được áp dụng thống nhất và chịu sự kiểm soát của Tòa án.
Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Tóm tắt: Luật Đất đai năm 2024 lần đầu định danh hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất nhưng chưa thiết lập cơ chế điều chỉnh tương ứng. Nghiên cứu làm rõ bản chất pháp lý của quan hệ này; từ đó, chỉ ra 04 hạn chế của pháp luật hiện hành: (i) quyền hợp tác chưa rõ ràng, minh bạch cho cá nhân sử dụng đất; (ii) chưa xác định rõ phạm vi quyền sử dụng đất được đưa vào hợp tác; (iii) chưa có điều kiện thực hiện riêng; (iv) chưa xác định đầy đủ hệ quả pháp lý. Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) (dự thảo Luật) đã có một số điều chỉnh, nhưng chưa khắc phục triệt để những bất cập này. Nghiên cứu đề xuất ghi nhận hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất thành quyền độc lập kèm theo tiêu chí xác định quan hệ theo bản chất, xác định rõ nhóm người sử dụng đất được thực hiện quyền, bổ sung điều kiện thực hiện phù hợp với đặc điểm không làm chuyển dịch quyền sử dụng đất, thiết lập cơ chế đăng ký, công khai quan hệ hợp tác gắn với việc xác định hiệu lực đối với người thứ ba và nguyên tắc bảo vệ các quyền có liên quan.
Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác

Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác

Tóm tắt: Quyền bề mặt được Bộ luật Dân sự năm 2015 ghi nhận là quyền khác đối với tài sản, cho phép chủ thể khai thác mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất thuộc quyền sử dụng đất của chủ thể khác. Đây là thiết chế có tiềm năng phân tách quyền khai thác không gian khỏi quyền sử dụng đất, huy động vốn đầu tư và phát triển bất động sản theo chiều cao, chiều sâu và đa công năng. Tuy nhiên, hiện, các quy định pháp luật chủ yếu dừng ở mức khái quát, chưa hình thành cơ chế pháp lý đồng bộ về xác lập, đăng ký, công khai hóa, hiệu lực đối kháng, giao dịch, thế chấp, định giá, bảo vệ quyền và xử lý tài sản khi quyền bề mặt chấm dứt. Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn đã tạo nền tảng mới về đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất và hệ thống thông tin đất đai, nhưng chưa trực tiếp thiết lập thủ tục đăng ký quyền bề mặt. Nghiên cứu phân tích bản chất và vai trò của quyền bề mặt, đánh giá những khoảng trống của pháp luật Việt Nam, tham chiếu kinh nghiệm của một số quốc gia và đề xuất mô hình hoàn thiện theo hướng: thừa nhận đầy đủ tính chất vật quyền; kiến nghị sửa đổi Điều 269 Bộ luật Dân sự năm 2015 theo hướng lấy đăng ký làm điều kiện đối kháng, kèm theo quy định chuyển tiếp; mô tả đối tượng theo không gian ba chiều; bảo đảm khả năng chuyển giao, thế chấp và tài trợ dự án; đồng thời, cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất, chủ thể quyền bề mặt, nhà đầu tư và người thứ ba.
Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Tóm tắt: Tha tù trước thời hạn có điều kiện là chế định thể hiện chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam, tạo cơ hội tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành án. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành còn một số bất cập, chồng chéo giữa các đạo luật về thẩm quyền, thủ tục, khiếu nại và kỹ thuật lập pháp. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng phân định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi của pháp luật. Nghiên cứu phân tích các quy định pháp luật hiện hành về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện; chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quá trình áp dụng; từ đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành chế định này trong thực tiễn.
Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Tóm tắt: Dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật[1] (dự thảo Luật) tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng chính sách, trong đó, chú trọng xác định vấn đề, mục tiêu, giải pháp, đánh giá tác động chính sách và bổ sung cơ chế đánh giá kết quả thực hiện sau khi văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Trên cơ sở đó, nghiên cứu phân tích Chính sách 3 về đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật[2], đánh giá khả năng điều chỉnh kịp thời các quy định pháp luật trước những thay đổi của thực tiễn và việc sử dụng kết quả thi hành pháp luật để tiếp tục hoàn thiện chính sách. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù dự thảo Luật đã bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao tính linh hoạt và hiệu quả của quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tuy nhiên, cơ chế theo dõi, đánh giá và tiếp nhận phản hồi từ thực tiễn thi hành chưa được quy định đầy đủ; bên cạnh đó, một số quy định còn thiếu thống nhất về phạm vi điều chỉnh, thuật ngữ và thẩm quyền. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát chất lượng và đánh giá hiệu quả thi hành văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm việc sửa đổi, bổ sung pháp luật được thực hiện kịp thời, phù hợp với yêu cầu thực tiễn mà không làm gia tăng thủ tục.
Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Trước yêu cầu phòng, chống tham nhũng hiện nay, việc nghiên cứu di sản lập pháp truyền thống mang ý nghĩa thiết thực. Nghiên cứu phân tích Điều luật[I] “Quan lại nhận tiền của” thuộc Chương IX (Nhận hối lộ) trong Hoàng Việt luật lệ[II] nhằm làm rõ tư duy lập pháp và giá trị lịch sử của Điều luật. Phạm vi nghiên cứu tập trung phân tích Điều luật “Quan lại nhận tiền của”, đồng thời, so sánh với Quốc triều Hình luật, Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC) và Bộ luật Hình sự năm 2015[III]. Nghiên cứu sử dụng phương pháp sử liệu học để thu thập tư liệu cổ luật; các phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp để làm rõ các yếu tố cấu thành, giá trị, giới hạn lịch sử, đồng thời, so sánh Điều luật này với các quy định có liên quan. Từ đó, nghiên cứu đưa ra một số kiến nghị, đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam.
Sử dụng đất kết hợp đa mục đích cho phát triển điện mặt trời tại Việt Nam - Bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Sử dụng đất kết hợp đa mục đích cho phát triển điện mặt trời tại Việt Nam - Bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Tóm tắt: Nghị quyết số 70-NQ/TW[1] xác định năng lượng tái tạo là ưu tiên chiến lược trong chuyển dịch cơ cấu năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh điện mặt trời cần diện tích đất hoặc mặt nước lớn, cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích tại Điều 218 Luật Đất đai năm 2024 được kỳ vọng góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất. Nghiên cứu đánh giá mức độ đồng bộ, tính khả thi và khả năng dự báo của khung pháp lý đất đai hiện hành, trong mối liên hệ với pháp luật về xây dựng, môi trường và điện lực đối với mô hình này. Bằng phương pháp phân tích quy phạm kết hợp phân tích thể chế liên ngành, nghiên cứu làm rõ việc cụ thể hóa hai yêu cầu tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 218 Luật Đất đai năm 2024 đối với dự án phát điện thương mại có vòng đời kéo dài hàng chục năm, nhận diện bốn nhóm bất cập về quy định pháp luật và tổ chức thi hành, đồng thời, đề xuất định hướng hoàn thiện theo ba giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Hoàn thiện pháp luật về xử lý trường hợp trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng vi phạm nghĩa vụ tài chính

Hoàn thiện pháp luật về xử lý trường hợp trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng vi phạm nghĩa vụ tài chính

Tóm tắt: Tình trạng người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ tài chính và hành vi thao túng đấu giá gây thất thu ngân sách, làm sai lệch giá đất, ảnh hưởng đến tính minh bạch của thị trường bất động sản. Nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam về xử lý các hành vi này trên cơ sở phân tích quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng. Bằng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh quy phạm pháp luật và nghiên cứu tình huống, kết quả nghiên cứu cho thấy, pháp luật còn những bất cập về xử lý tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá, xác định thời hạn cấm tham gia đấu giá, kiểm soát hành vi né tránh chế tài thông qua pháp nhân trung gian và giải quyết hậu quả sau khi hủy kết quả đấu giá. Từ đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện quy định về căn cứ, điều kiện và hậu quả pháp lý của các biện pháp xử lý; tăng cường kiểm soát lịch sử vi phạm, bảo đảm tính minh bạch và cạnh tranh trong đấu giá quyền sử dụng đất.
Hoàn thiện quy định về đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Hoàn thiện quy định về đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Tóm tắt: Đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật là hoạt động đo lường mức độ đạt được mục tiêu chính sách và tác động thực tế của quy định pháp luật sau khi tổ chức thi hành. Nghiên cứu khái quát các tiêu chí đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật, phân tích những quy định tương ứng trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật1 (dự thảo Luật). Nghiên cứu cho thấy, mặc dù dự thảo Luật bước đầu xác lập cơ sở pháp lý cho hoạt động này, nhưng một số quy định còn hạn chế, bất cập. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện tiêu chí, phương thức đánh giá, xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các chủ thể và cơ chế sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh, hoàn thiện pháp luật.
Hoàn thiện cơ chế công nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Hoàn thiện cơ chế công nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Tóm tắt: Trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, việc xử lý đất có nguồn gốc nông, lâm trường đặt ra yêu cầu hoàn thiện điều kiện công nhận quyền sử dụng đất và cơ chế bảo đảm thực hiện quyền này trên thực tế. Nghiên cứu phân tích các quy phạm pháp luật hiện hành, đối chiếu với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)1 (dự thảo Luật). Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc công nhận quyền sử dụng đất còn phụ thuộc đáng kể vào công tác rà soát, lập phương án sử dụng đất và xử lý quỹ đất có nguồn gốc nông, lâm nghiệp. Những vướng mắc tập trung ở tiến độ thực hiện, điều kiện công nhận, mối quan hệ với các trường hợp không cấp Giấy chứng nhận và cơ chế xử lý khi công ty không thực hiện trách nhiệm. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật về điều kiện công nhận quyền, sự tham gia của người đang sử dụng đất và cơ chế tiếp tục xử lý quỹ đất, nhằm bảo đảm khả năng thực hiện quyền của người đang sử dụng đất.
Hoàn thiện cơ chế xử lý vật chứng trong tố tụng hình sự Việt Nam

Hoàn thiện cơ chế xử lý vật chứng trong tố tụng hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Xử lý vật chứng là hoạt động xác định địa vị pháp lý của vật chứng, đồng thời, tác động trực tiếp đến giá trị chứng minh và quyền tài sản. Nghiên cứu phân tích Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2021, 2025 (BLTTHS năm 2015) trong mối liên hệ với Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025 (BLHS năm 2015) và pháp luật dân sự, tập trung làm rõ căn cứ tịch thu, thẩm quyền, hình thức và thủ tục xử lý; tiêu chí xác định công cụ, phương tiện phạm tội và lỗi của chủ sở hữu; cơ chế xử lý tài sản chung, tài sản thế chấp; phạm vi, trình tự giao vật chứng đặc thù cho cơ quan chuyên ngành và việc bảo đảm quyền của người thứ ba. Trên cơ sở nhận diện các bất cập, nghiên cứu đề xuất sửa đổi Điều 85, Điều 106 BLTTHS năm 2015, hoàn thiện thủ tục đối với tài sản bảo đảm và ban hành hướng dẫn liên ngành nhằm thống nhất hoạt động giao, tiếp nhận, bảo quản và xử lý vật chứng.
Hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam - Từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới

Hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam - Từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới

Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý đất đai, việc hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai cần được đặt trong mối quan hệ với hoạt động công chứng, cơ sở dữ liệu đất đai và cơ chế xác lập quyền đối với bất động sản (BĐS). Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận, phân tích các mô hình đăng ký đất đai và tham khảo kinh nghiệm pháp luật của Pháp, Đức, Trung Quốc…, nghiên cứu làm rõ vai trò của hoạt động công chứng trong giao dịch về quyền sử dụng đất (QSDĐ), từ đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xây dựng pháp luật tại Việt Nam hiện nay

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xây dựng pháp luật tại Việt Nam hiện nay

Tóm tắt: Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng đóng vai trò quan trọng, được ứng dụng rộng rãi trong quản trị công và hoạt động lập pháp tại nhiều quốc gia trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu phân tích, làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý, nguyên tắc và phạm vi ứng dụng AI trong hoạt động xây dựng pháp luật ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy, AI có thể hỗ trợ hiệu quả nhiều công đoạn như xử lý dữ liệu, phân tích chính sách, rà soát văn bản, tổng hợp ý kiến và hỗ trợ kỹ thuật lập pháp. Tuy nhiên, AI chỉ nên được sử dụng như công cụ hỗ trợ dưới sự kiểm soát của con người, không thay thế thẩm quyền, trách nhiệm chính trị, pháp lý và trách nhiệm giải trình của cơ quan, người có thẩm quyền trong hoạt động lập pháp. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả ứng dụng AI trong hoạt động xây dựng pháp luật tại Việt Nam.

Theo dõi chúng tôi trên: