Thứ sáu 20/11/2026 16:35
Email: danchuphapluat@moj.gov.vn
Hotline: 024.627.397.37 - 024.62.739.735

Xung đột pháp lý giữa quyền tự do báo chí với quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh

Tóm tắt: Quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh là hai phạm trù pháp lý quan trọng, phản ánh sự phát triển của xã hội. Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, việc sử dụng hình ảnh trẻ em trong hoạt động báo chí ngày càng phổ biến, làm tăng nguy cơ xâm phạm đời sống riêng tư của trẻ em và phát sinh xung đột pháp lý giữa quyền tự do báo chí với quyền được bảo vệ đời sống riêng tư của trẻ em. Trên cơ sở phân tích thực trạng pháp luật và nhận diện các dạng xung đột pháp lý giữa hai quyền, nghiên cứu chỉ ra những hạn chế của pháp luật trong giải quyết xung đột và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm bảo đảm hài hòa giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh.

Từ khóa: quyền tự do báo chí; quyền đời sống riêng tư của trẻ em; hình ảnh; xung đột quyền; cân bằng quyền.

Nhận bài: 10/6/2026 Hoàn thành biên tập: 17/6/2026 Duyệt đăng: 18/6/2026

Legal conflict between freedom of the press and the right to privacy of children regarding their images

Abstract: The right to freedom of the press and the right to privacy of children's images are two important legal categories, reflecting the development of a democratic and progressive society. In the context of the rapid development of digital media, the use of children's images in journalistic activities is increasingly common, raising the risk of violating children's privacy and creating legal conflicts between the right to freedom of the press and the right to protection of children's privacy. Based on an analysis of the current legal situation and the identification of legal conflicts between these two rights, this study points out the limitations of the law in resolving these conflicts and proposes solutions to improve the law towards a balanced approach to ensure harmony between the right to freedom of the press and the right to privacy of children's images.

Keywords: Freedom of the press; right to privacy of children; images; conflict of rights; balance of rights.

Article received: 10/6/2026 Editing completed: 17/6/2026 Approved for publication: 18/6/2026

Đặt vấn đề

Quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đều là các quyền cơ bản của con người, giữ vai trò nền tảng trong Nhà nước pháp quyền hiện đại. Tự do báo chí là biểu hiện sự tiến bộ và là yếu tố thúc đẩy sự phát triển của xã hội[1]. Quyền tự do báo chí góp phần bảo đảm tính minh bạch thông tin, là công cụ quan trọng giám sát quyền lực, phản biện xã hội và kết nối người dân với các cơ quan quản lý nhà nước, trong khi quyền đời sống riêng tư giúp bảo vệ nhân phẩm, sự tự chủ và lợi ích tốt nhất của trẻ em. Trong kỷ nguyên số, hình ảnh là yếu tố then chốt giúp báo chí truyền tải thông tin trực quan, sinh động và gia tăng sức lan tỏa. Tuy nhiên, yêu cầu bảo đảm tính xác thực và hiệu quả thông tin của báo chí dẫn đến nguy cơ xâm phạm quyền đời sống riêng tư của trẻ em khi hình ảnh trẻ em được đăng tải, đặc biệt, trong các vụ việc tiêu cực, xâm hại hoặc có khả năng nhận diện danh tính. Một hình ảnh được công bố trong môi trường số có thể tồn tại vĩnh viễn, vượt ra ngoài khả năng kiểm soát của trẻ em - nhóm chủ thể chưa đủ năng lực nhận thức và khả năng tự bảo vệ. Điều này cho thấy, trong nhiều trường hợp, việc sử dụng hình ảnh trẻ em trong hoạt động báo chí xung đột với quyền đời sống riêng tư của trẻ em.

Tuy nhiên, hiện, pháp luật chưa có quy định giải quyết xung đột nhằm tạo sự cân bằng giữa các quyền. Vì vậy, việc phân tích các quy định pháp luật của từng quyền, nhận diện xung đột pháp lý giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em, đồng thời, đưa ra quan điểm tiếp cận và giải pháp để giải quyết những xung đột có ý nghĩa quan trọng cả về phương diện lý luận và thực tiễn.

1. Quy định pháp luật về quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh

Việc nghiên cứu xung đột pháp lý giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh đòi hỏi phải làm rõ cơ sở pháp lý cũng như giới hạn của từng quyền trong hệ thống pháp luật hiện hành.

1.1. Quy định pháp luật về quyền tự do báo chí và giới hạn quyền

Điều 25 Hiến pháp năm 2013, được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 203/2025/QH15 (Hiến pháp năm 2013) quy định: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”. Trên cơ sở hiến định, quyền tự do báo chí được Việt Nam cụ thể hóa trong Luật Báo chí và các văn bản hướng dẫn. Đặc biệt, Việt Nam đã nội luật hóa quyền tự do báo chí theo Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR 1948), Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR 1996). Theo đó, Việt Nam tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí giúp báo chí phát huy đúng vai trò của mình; báo chí không bị kiểm duyệt trước khi in, truyền dẫn và phát sóng, xuất bản trên không gian mạng[2]. Tuy nhiên, quyền tự do báo chí không phải là quyền tuyệt đối, mà được đặt trong giới hạn không được xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân[3].

Mặc dù quy định về giới hạn quyền tự do báo chí của pháp luật Việt Nam phù hợp với quy định tại Điều 19 ICCPR 1996 nhưng việc cụ thể hóa giới hạn quyền tự do báo chí chủ yếu xác định những hành vi bị cấm hoặc những nghĩa vụ mang tính nguyên tắc của quyền tự do báo chí[4] nên với tính chất đặc thù của nghề nghiệp là tự do và minh bạch thông tin dẫn đến không ít trường hợp quyền tự do báo chí xung đột với quyền đời sống riêng tư của cá nhân. Có nghiên cứu cho rằng, báo chí là lĩnh vực mà việc xâm phạm quyền riêng tư của cá nhân xảy ra thường xuyên nhất, đôi khi được coi như một việc hiển nhiên trong ngành, thậm chí việc xâm phạm sự riêng tư của cá nhân là một phần không thể thiếu để có bài viết thu hút sự chú ý của dư luận[5]. Chủ thể bị xâm phạm quyền riêng tư nhiều nhất là người nổi tiếng, người của công chúng, đặc biệt là trẻ em - nhóm yếu thế trong xã hội, chưa đủ khả năng tự bảo vệ mình.

1.2. Quy định pháp luật về quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh

Quyền đời sống riêng tư cá nhân là một trong các quyền nhân thân cơ bản của con người. Tại Việt Nam, quyền đời sống riêng tư lần đầu tiên được quy định tại Điều 11 Hiến pháp năm 1946: “Nhà ở và thư tín của công dân Việt Nam không ai được xâm phạm một cách trái pháp luật” và tiếp tục được kế thừa, mở rộng, bổ sung trong Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992 và Hiến pháp năm 2013. Khoản 1 Điều 21 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình”. Trên cơ sở hiến định, quyền đời sống riêng tư được cụ thể hóa trong nhiều văn bản luật như Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025), Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2021, 2025), Bộ luật Dân sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Luật Báo chí năm 2025, Luật Trẻ em năm 2016, Luật An ninh mạng năm 2025, Luật Luật sư năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2012),… và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. Theo đó, quyền đời sống riêng tư là quyền bất khả xâm phạm, gồm quyền kiểm soát thông tin cá nhân và việc sử dụng hình ảnh. Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải có sự đồng ý của người đó, trừ một số trường hợp ngoại lệ quy định tại khoản 2 Điều 32. Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ xâm phạm đời sống riêng tư của cá nhân, bởi trong nhiều trường hợp, dù hình ảnh được chụp từ phía sau, làm mờ hoặc che khuất một phần, cá nhân vẫn có thể được nhận diện thông qua các đặc điểm như hình thể, tư thế, kiểu tóc, dáng đi hoặc bối cảnh gắn với hoạt động riêng tư.

Trong một số trường hợp, việc sử dụng hình ảnh mà không được sự đồng ý của cá nhân sẽ vượt qua giới hạn về sự riêng tư của cá nhân và gia đình, đó là những hình ảnh mang tính riêng tư, họ không muốn tiết lộ dẫn đến xâm phạm đời sống riêng tư và gây ra những hậu quả về vật chất, tinh thần cho chủ thể có hình ảnh và người liên quan[6].

Trẻ em là chủ thể của các quyền con người, được thụ hưởng đầy đủ các quyền vốn có, đặc biệt là quyền được sống, được bảo vệ, chăm sóc và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và nhân cách. Hướng tiếp cận này được cộng đồng quốc tế thừa nhận rộng rãi, đặc biệt, được công nhận toàn cầu theo Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em năm 1989 (CRC) - văn kiện pháp lý quốc tế toàn diện nhất về quyền trẻ em mà Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên phê chuẩn[7]. Theo CRC, nguyên tắc “lợi ích tốt nhất của trẻ em” được xác định là tiêu chí trung tâm trong mọi quyết định liên quan đến trẻ em. Bình luận chung số 14 của Ủy ban Quyền trẻ em của Liên hợp quốc khẳng định nguyên tắc này có giá trị như chuẩn mực pháp lý bắt buộc, đòi hỏi phải được cân nhắc thực chất.

Trên cơ sở pháp luật quốc tế, Việt Nam đã hiến định hóa quyền trẻ em, thể hiện cam kết chính trị mạnh mẽ của Nhà nước và tạo cơ sở pháp lý tối cao để nội luật hóa các tiêu chuẩn quốc tế, định hướng toàn bộ hệ thống pháp luật và chính sách quốc gia[8]. Tuy nhiên, quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh chưa được hiến định rõ ràng và trực tiếp. Dù vậy, quyền này đã được quy định trong Luật Trẻ em năm 2016, đặc biệt, nguyên tắc cốt lõi của CRC “lợi ích tốt nhất của trẻ em” đã được nội luật hóa trong Luật Trẻ em năm 2016: “Trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình vì lợi ích tốt nhất của trẻ em”[9]. Đặt trong

mối quan hệ với quyền tự do báo chí, việc sử dụng hình ảnh trẻ em phải thực hiện theo quy định: “Khi thông tin về những vụ việc tiêu cực, vi phạm pháp luật mà trẻ em là nạn nhân hoặc là người liên quan, phải làm mờ hoặc che mặt trẻ em và bảo đảm thông tin bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em theo quy định”[10]. Như vậy, quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh không chỉ là quyền cần được tôn trọng, mà còn là giới hạn pháp lý có tính ưu tiên đối với việc thực hiện các quyền khác, trong đó có quyền tự do báo chí. Trong hoạt động báo chí, nếu không có sự cân nhắc thận trọng nguyên tắc vì lợi ích tốt nhất của trẻ em thì việc xâm phạm đời sống riêng tư của trẻ em là điều không thể tránh khỏi.

2. Xung đột pháp lý giữa quyền tự do báo chí và quyền về đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh

Xung đột giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh xuất phát từ sự khác biệt của hai chế định quyền hướng đến. Nếu quyền tự do báo chí hướng tới bảo đảm quyền tự do tiếp cận thông tin, tri thức ở một phổ rộng cho mọi công dân, thì quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh ưu tiên bảo vệ quyền nhân thân của trẻ em vì lợi ích tốt nhất của trẻ em. Trong nhiều trường hợp, việc sử dụng hình ảnh trẻ em trong hoạt động báo chí xung đột lợi ích với quyền đời sống riêng tư của trẻ em. Xung đột này thể hiện qua các biểu hiện chính sau:

2.1. Xung đột giữa yêu cầu bảo đảm tính trung thực của thông tin và nghĩa vụ bảo vệ hình ảnh trẻ em

Điều 3 Luật Báo chí năm 2025 quy định một trong những chức năng, nhiệm vụ của báo chí là thông tin trung thực. Theo đó, thông tin là điểm khởi đầu, đồng thời, là nguồn cơ bản và quan trọng nhất của mọi hoạt động báo chí[11]. Trong hoạt động nghề nghiệp, báo chí thường sử dụng hình ảnh thực tế để tăng độ tin cậy và sức thuyết phục của thông tin. Việc khai thác hình ảnh cá nhân trên báo chí là yếu tố không thể thiếu để có tác phẩm báo chí chất lượng. Vì vậy, báo chí luôn ưu tiên lựa chọn những hình ảnh thực của nhân vật gắn với sự kiện, vụ việc theo chủ đề tác giả thể hiện để đăng tải, xuất bản hơn là ảnh minh họa[12]. Mục đích của báo chí nhằm phản ánh trung thực sự kiện, cảnh báo xã hội, qua đó, góp phần hỗ trợ cơ quan chức năng kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm quyền trẻ em; đồng thời, tạo sức ép dư luận tích cực, tác động đến quá trình hoạch định chính sách và ban hành các quyết định quản lý có lợi cho xã hội[13]. Từ góc độ nghề nghiệp, việc đăng tải hình ảnh trẻ em được xem là yếu tố trực quan, giúp tăng mức độ thuyết phục và tính xác thực của thông tin. Tuy nhiên, pháp luật về trẻ em đặt ra giới hạn pháp lý rõ ràng đối với việc sử dụng hình ảnh trẻ em. Điều 15 Thông tư số 09/2017/TT-BTTTT[14] quy định, khi thông tin về các vụ việc tiêu cực, vi phạm pháp luật mà trẻ em là nạn nhân hoặc người liên quan, cơ quan báo chí có nghĩa vụ làm mờ hoặc che mặt trẻ em, đồng thời, bảo đảm bí mật đời sống riêng tư và bí mật cá nhân của trẻ em theo quy định pháp luật. Sự tồn tại song song giữa yêu cầu bảo đảm tính trung thực, đầy đủ của thông tin và nghĩa vụ làm mờ, che mặt, bảo vệ hình ảnh trẻ em làm nảy sinh xung đột pháp lý giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em, bởi ranh giới xác định rất khó, giữa sự thật khách quan với việc bảo vệ quyền con người[15], nếu không cẩn trọng, báo chí có thể vi phạm quyền trẻ em ngay khi đang tìm cách bảo vệ trẻ em[16]. Trong trường hợp xảy ra xung đột khi cả hai quyền cùng có cơ sở pháp lý, hạn chế của pháp luật là chưa quy định nguyên tắc ưu tiên quyền. Hệ quả là quá trình áp dụng pháp luật thường chuyển thành sự lựa chọn thiên lệch theo hướng ưu tiên một quyền, thay vì thực hiện cân bằng giữa các quyền. Thực tiễn cho thấy, quyền tự do báo chí thường được ưu tiên hơn thông qua viện dẫn tính trung thực và sức thuyết phục của thông tin.

2.2. Xung đột trong áp dụng ngoại lệ “lợi ích công cộng” và nghĩa vụ bảo vệ lợi tốt nhất của trẻ em

Khoản 2 Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định các trường hợp được sử dụng hình ảnh cá nhân mà không cần sự đồng ý của người có hình ảnh hoặc người đại diện theo pháp luật, gồm sử dụng hình ảnh vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng hoặc hình ảnh được ghi nhận từ các hoạt động công cộng. Quy định này được xây dựng trên nền tảng bảo vệ quyền nhân thân theo cách chủ thể của quyền có đủ khả năng nhận thức, tự đánh giá và tự bảo vệ lợi ích của mình trước việc công bố hình ảnh. Ngược lại, Luật Trẻ em năm 2016 khẳng định quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư và quyền được bảo vệ hình ảnh của trẻ em, đồng thời, xác lập nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em là chuẩn mực chi phối trong mọi quyết định liên quan đến trẻ em. Tuy nhiên, việc thiếu quy định phân hóa chủ thể đối với trẻ em trong các trường hợp ngoại lệ tại khoản 2 Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015 làm phát sinh mâu thuẫn pháp lý: một mặt, pháp luật cho phép báo chí sử dụng hình ảnh không cần sự đồng ý trên cơ sở lợi ích công cộng; mặt khác, pháp luật về trẻ em đòi hỏi bảo vệ quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh phải được đặt dưới sự ưu tiên tuyệt đối của nguyên tắc lợi ích tốt nhất của trẻ em. Khi áp dụng vào hoạt động báo chí, mâu thuẫn này chuyển thành xung đột pháp lý trực tiếp giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh. Việc vận dụng các ngoại lệ về lợi ích công cộng tại Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015 theo hướng trực tiếp dẫn đến sự ưu tiên mặc nhiên cho quyền tự do báo chí và đương nhiên quyền đời sống riêng tư đối với hình ảnh trẻ em bị thu hẹp trong quá trình áp dụng pháp luật. Ngoài ra, khái niệm “lợi ích công cộng” không được kiểm soát bằng các tiêu chí pháp lý khách quan và cụ thể có thể dẫn đến tình trạng báo chí “lạm dụng” viện dẫn ngoại lệ khi đăng tải hình ảnh trẻ em theo hướng chủ quan, mọi thông tin thu hút sự quan tâm của công chúng đều mặc nhiên được xem là lợi ích công cộng. Hậu quả là quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh không được bảo vệ tốt nhất, vì thông tin nào liên quan đến công chúng đều có thể trở thành lợi ích công cộng để báo chí đăng hình ảnh mà không cần xin phép.

2.3. Xung đột giữa thông tin cần thiết và khai thác đời tư

Xung đột giữa thông tin cần thiết và khai thác đời tư thường xuất hiện khi báo chí phản ánh hiện tượng xã hội hoặc chính sách công. Thực tế, nhiều trường hợp nội dung thông tin có thể được truyền tải đầy đủ bằng dữ liệu, số liệu hoặc hình ảnh minh họa nhưng cơ quan báo chí vẫn lựa chọn công bố hình ảnh nhận diện cá nhân kèm theo các chi tiết về hoàn cảnh gia đình, tình trạng sức khỏe, tâm lý hoặc điều kiện sống, vượt quá mức độ cần thiết để phục vụ mục tiêu thông tin, đồng thời, nhằm gia tăng hiệu ứng truyền thông. Ví dụ, vụ xâm hại tình dục bé gái 09 tuổi ở Chương Mỹ - Hà Nội, vụ cha ruột xâm hại con xảy ra ở tỉnh Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh),... nhiều cơ quan báo chí đã đưa tin quá chi tiết những hình ảnh, thông tin bí mật đời tư của nạn nhân là trẻ em[17]. Hậu quả là hình ảnh trẻ em trong các bài viết từ công cụ truyền tải thông tin bị chuyển hóa thành phương tiện khai thác đời sống riêng tư, tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm nghiêm trọng quyền nhân thân của trẻ em.

3. Đề xuất hướng tiếp cận và hoàn thiện pháp luật nhằm giải quyết xung đột giữa quyền tự do báo chí với quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh

Để các giải pháp hoàn thiện pháp luật có cơ sở lý luận và thực tiễn, cần xác định hướng tiếp cận phù hợp trong giải quyết xung đột giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh.

3.1. Hướng tiếp cận

Trong bối cảnh giữa các quyền nảy sinh xung đột pháp lý, lý thuyết cân bằng quyền (balancing of rights) được công nhận rộng rãi trong pháp luật quốc tế như một phương pháp dung hòa cần thiết, hợp lý và công bằng. Theo hệ thống Công ước châu Âu về nhân quyền (ECHR), khi quyền tự do biểu đạt và tự do báo chí (Điều 10) xung đột với quyền tôn trọng đời sống riêng tư (Điều 8), Tòa án Nhân quyền châu Âu (ECtHR) áp dụng bài kiểm tra cân bằng (balancing test) chặt chẽ dựa trên các tiêu chí: tính cần thiết (necessity) trong xã hội dân chủ, tính tương xứng (proportionality test) và việc phải phân biệt rõ giữa “lợi ích công cộng thực sự” (genuine public interest) với “sự tò mò thuần túy của công chúng” (mere public curiosity)[18]. Khi giải quyết xung đột, Tòa án xem xét cân bằng giữa quyền riêng tư (Điều 8 ECHR) và quyền tự do biểu đạt (Điều 10 ECHR) bằng cách đánh giá việc công bố hình ảnh có thực sự đóng góp cho một tranh luận vì lợi ích công cộng hay không, trước khi chấp nhận can thiệp vào quyền riêng tư[19].

Trong khi đó, theo CRC, quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em được đặt trong mối quan hệ cân bằng quy định tại Điều 3 và Điều 16. Việc công bố thông tin hoặc hình ảnh liên quan đến trẻ em trong các vụ việc nhạy cảm chỉ được chấp nhận khi bảo đảm không gây tổn hại đến nhân phẩm, danh dự và sự phát triển toàn diện của trẻ em, trong đó, nguyên tắc “lợi ích tốt nhất của trẻ em” đóng vai trò như tiêu chí ưu tiên khi xung đột quyền phát sinh. Đồng thời, thực tiễn xét xử của ECtHR cho thấy, trong những trường hợp liên quan đến trẻ em, quyền riêng tư và quyền được bảo vệ đặc biệt theo Điều 8 cần được đánh giá thận trọng hơn do tính dễ bị tổn thương của trẻ em[20].

Những kinh nghiệm từ hệ thống ECHR và CRC cho thấy, xung đột giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em không được giải quyết bằng việc ưu tiên tuyệt đối một quyền mà thông qua cơ chế cân bằng quyền dựa trên các tiêu chí cụ thể. Đây là hướng tiếp cận quan trọng để đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm tạo cơ chế pháp lý rõ ràng cho việc giải quyết các xung đột phát sinh trong thực tiễn.

3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật

Để tương thích, phù hợp với pháp luật quốc tế, Việt Nam cần nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của hệ thống ECHR và CRC dưới góc độ cân bằng quyền, phù hợp với điều kiện thực tiễn để giải quyết các xung đột pháp lý giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay.

3.2.1. Quy định nguyên tắc ưu tiên quyền trong trường hợp xung đột giữa yêu cầu bảo đảm thông tin trung thực và nghĩa vụ bảo vệ hình ảnh trẻ em

Hoạt động báo chí là một trong những công cụ kết nối giữa công dân và Nhà nước. Quyền tự do báo chí là quyền cơ bản về chính trị và dân sự của con người cần được mở rộng để báo chí luôn giữ vai trò tiên phong trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Trong khi đó, trẻ em là chủ nhân tương lai của đất nước nên việc bảo đảm và bảo vệ quyền trẻ em là mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng quốc tế cũng như của Việt Nam. Điều này cho thấy, quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đều là những quyền cơ bản quan trọng trong xã hội dân chủ. Tuy nhiên, do cách tiếp cận quyền hướng đến nên hai quyền này tiềm ẩn những xung đột nhất định. Việc giải quyết xung đột quyền theo hướng ưu tiên quyền không đồng nghĩa với việc triệt tiêu quyền còn lại mà tạo sự dung hòa để các quyền được bảo đảm phát triển tốt nhất vì lợi ích chung của xã hội.

Để tạo cơ sở pháp lý cho nguyên tắc ưu tiên quyền, trước hết, cần hiến định nguyên tắc “lợi ích tốt nhất của trẻ em”, khi đó, sẽ tạo cơ sở pháp lý để Tòa án và các cơ quan nhà nước giải thích và áp dụng pháp luật theo cách có lợi nhất đối với trẻ em, đặc biệt, trong những trường hợp có sự xung đột giữa các lợi ích khác nhau[21], đồng thời, tạo cơ sở pháp lý để luật hóa nguyên tắc ưu tiên quyền trẻ em. Trên cơ sở đó, tại các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Báo chí năm 2025 cần làm rõ và bổ sung một số quy định sau:

Một là, quy định điều khoản nghĩa vụ bắt buộc cơ quan báo chí áp dụng các biện pháp bảo vệ hình ảnh trong trường hợp trẻ em là nạn nhân hoặc là người liên quan đến các vụ việc tiêu cực, trừ khi có căn cứ đặc biệt về lợi ích công cộng vượt trội. Quy định này giúp báo chí nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ quyền đời sống riêng tư của trẻ em trong hoạt động nghề nghiệp, tránh tình trạng báo chí coi việc sử dụng hình ảnh trẻ em là điều hiển nhiên để bảo đảm thông tin trung thực. Ngoài ra, quy định còn khẳng định dù định hướng giải quyết xung đột quyền theo hướng ưu tiên quyền nhưng pháp luật không tuyệt đối hóa nguyên tắc ưu tiên quyền trẻ em trong trường hợp quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh đối lập, loại trừ, xâm hại lợi ích của xã hội. Nếu có căn cứ đặc biệt về lợi ích công cộng vượt trội, việc cơ quan báo chí sử dụng hình ảnh trẻ em không bị coi là xâm phạm quyền đời sống riêng tư.

Hai là, quy định cụ thể tiêu chí xác định lợi ích công cộng vượt trội. Nguyên tắc ưu tiên quyền sẽ không phát huy hiệu quả tối ưu nếu không tạo lập căn cứ pháp lý để xác định lợi ích công cộng vượt trội, bởi khoảng trống pháp lý sẽ tạo thêm xung đột lợi ích giữa các quyền này.

3.2.2. Quy định điều kiện áp dụng ngoại lệ “lợi ích công cộng” đối với trẻ em

CRC không phủ nhận vai trò của lợi ích công cộng, nhưng yêu cầu lợi ích này phải được đánh giá dưới các tiêu chí nghiêm ngặt hơn khi liên quan đến trẻ em. Bình luận chung số 14 của Ủy ban Quyền trẻ em của Liên hợp quốc nhấn mạnh, lợi ích tốt nhất của trẻ em không chỉ là khẩu hiệu chính sách, mà còn là chuẩn mực lập luận bắt buộc trong quá trình ra quyết định. Trường hợp ngoại lệ mà kết quả cuối cùng không hoàn toàn phù hợp với lợi ích tốt nhất của trẻ em, cơ quan có thẩm quyền phải chứng minh nguyên tắc này vẫn được xem xét là mối quan tâm hàng đầu thông qua việc xác định rõ từng cân nhắc cụ thể, giải thích lý do các cân nhắc đó được đánh giá có trọng lượng lớn hơn. Việc chỉ viện dẫn chung chung “lợi ích công cộng” hoặc “các lợi ích khác” vượt trội hơn lợi ích của trẻ em bị coi là không đáp ứng yêu cầu của CRC. Quy định đòi hỏi phải chứng minh tính cần thiết, tính tương xứng và tác động lâu dài của biện pháp đó đối với sự phát triển toàn diện của trẻ em, tránh làm suy giảm vị thế pháp lý độc lập của trẻ em với tư cách là chủ thể quyền[22].

Trên cơ sở quy định pháp luật quốc tế, các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Báo chí năm 2025 cần bổ sung các tiêu chí pháp lý cụ thể nhằm kiểm soát việc viện dẫn “lợi ích công cộng” khi đăng tải hình ảnh trẻ em, gồm: (i) mức độ cần thiết của hình ảnh đối với nội dung thông tin; (ii) khả năng thay thế bằng các biện pháp ít xâm phạm hơn; (iii) đánh giá tác động trước và sau khi công bố đối với quyền, lợi ích lâu dài của trẻ em. Việc cụ thể hóa các tiêu chí sẽ góp phần ngăn ngừa xu hướng ưu tiên mặc nhiên quyền tự do báo chí và tạo sự cân bằng giữa các quyền.

3.2.3. Quy định rõ ranh giới giữa thông tin cần thiết cho mục đích xã hội và thông tin mang tính khai thác đời tư khi báo chí đăng hình ảnh trẻ em

Khoảng trống pháp lý về ranh giới này khiến xử lý xung đột trên thực tế phụ thuộc vào nhận định chủ quan của cơ quan báo chí, dẫn đến nguy cơ mở rộng quá mức phạm vi thông tin được công bố và làm suy giảm hiệu quả bảo vệ quyền đời sống riêng tư của trẻ em.

Để giải quyết xung đột quyền, các văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật Báo chí năm 2025 cần quy định rõ các tiêu chí nhằm phân biệt và kiểm soát ranh giới giữa thông tin cần thiết cho mục đích xã hội và thông tin khai thác đời sống riêng tư khi đăng tải hình ảnh trẻ em trên báo chí. Theo đó, việc sử dụng hình ảnh trẻ em chỉ được chấp nhận khi: (i) nội dung phản ánh trực tiếp sự kiện, hiện tượng xã hội mà trẻ em là chủ thể trung tâm không thể thay thế; (ii) hình ảnh được xử lý theo nguyên tắc hạn chế tối đa khả năng nhận dạng; (iii) không tiết lộ các yếu tố gắn với đời sống riêng tư, danh dự, nhân thân của trẻ em ngoài phạm vi thông tin cần truyền tải; (iv) quy định rõ các dấu hiệu của hành vi khai thác đời tư.

Việc xác lập các tiêu chí này không nhằm hạn chế quyền tự do báo chí bất hợp lý mà nhằm tạo cơ sở pháp lý minh bạch để giải quyết xung đột giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh, qua đó, bảo đảm việc thực hiện mỗi quyền không dẫn đến sự xâm phạm đối với quyền còn lại.

Kết luận

Xung đột giữa quyền tự do báo chí và quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh không xuất phát từ việc thiếu các quy định bảo vệ quyền mà chủ yếu do thiếu quy định xử lý xung đột hiệu quả. Khoảng trống pháp lý về nguyên tắc ưu tiên quyền, tiêu chí áp dụng ngoại lệ vì lợi ích công cộng và ranh giới giữa thông tin cần thiết với thông tin khai thác đời tư đã làm gia tăng nguy cơ xâm phạm quyền đời sống riêng tư của trẻ em trong hoạt động báo chí. Trên cơ sở nhận diện các dạng xung đột pháp lý, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp tiếp tục hoàn thiện pháp luật theo hướng tiếp cận cân bằng quyền, tạo cơ sở pháp lý giải quyết các xung đột nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả quyền tự do báo chí, đồng thời, tăng cường bảo vệ quyền đời sống riêng tư của trẻ em đối với hình ảnh trong môi trường truyền thông hiện đại.

TS. Lê Thị Thu Hằng

Khoa Luật - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

Ảnh: Dantri.com

[1]. Tạ Ngọc Tấn (2021), Lại bàn về tự do báo chí (Phần 1), https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/lai-ban-ve-tu-do-bao-chi-phan-1-p24224.html, truy cập ngày 18/5/2026.

[2]. Khoản 3 Điều 7 Luật Báo chí năm 2025.

[3]. Khoản 2 Điều 7 Luật Báo chí năm 2025.

[4]. Điều 8 Luật Báo chí năm 2025.

[5]. Trần Ngọc Tuấn (2024), Quyền về đời sống riêng tư của cá nhân theo quy định pháp luật dân sự Việt Nam, Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, tr.88.

[6]. Trần Ngọc Tuấn (2024), tlđd, tr.78.

[7]. Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng (2011), Giáo trình lý luận và pháp luật về quyền con người, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, tr.253-257.

[8]. Nguyễn Văn Công, Tô Văn Hòa (2026), Bảo đảm, bảo vệ quyền trẻ em qua các bản Hiến pháp Việt Nam và định hướng hoàn thiện trong kỷ nguyên mới, Tạp chí Luật học, số 2/2026, tr.27.

[9]. Khoản 1 Điều 21 Luật Trẻ em năm 2016.

[10]. Điểm a khoản 1 Điều 15 Thông tư số 09/2017/TT-BTTTT ngày 23/6/2017 của Bộ Thông tin và Truyền thông quy định về tỷ lệ nội dung, thời điểm, thời lượng dành cho trẻ em và cảnh báo nội dung không phù hợp với trẻ em trên báo nói, báo hình, báo in, báo điện tử và xuất bản phẩm.

[11]. Nguyễn Thị Quế Anh, Nguyễn Anh Đức (2015), Một số kiến nghị về bảo đảm quyền tiếp cận thông tin qua hoạt động báo chí ở Việt Nam hiện nay, Tạp chí Khoa học - Đại học Quốc gia Hà Nội, Tập 31 Số 3 (2015), tr.4.

[12]. Đoàn Phú (2022), Tôn trọng quyền hình ảnh của cá nhân trên báo chí, https://baodongnai.com.vn/bandoc/202205/ton-trong-quyen-hinh-anh-cua-ca-nhan-tren-bao-chi-3118095/, truy cập ngày 18/5/2026.

[13]. VOV (2017), Đăng công khai thông tin cá nhân trẻ em bị xâm hại là tội ác?, https://vov.vn/xa-hoi/dang-cong-khai-thong-tin-ca-nhan-tre-em-bi-xam-hai-la-toi-ac-630855.vov, truy cập ngày 18/5/2026.

[14]. Thông tư số 09/2017/TT-BTTTT ngày 23/6/2017 của Bộ Thông tin và Truyền thông quy định về tỷ lệ nội dung, thời điểm, thời lượng dành cho trẻ em và cảnh báo nội dung không phù hợp với trẻ em trên báo nói, báo hình, báo in, báo điện tử và xuất bản phẩm.

[15]. Nguyễn Sơn Tùng, Trịnh Nam Anh (2024), Một số vấn đề về quyền riêng tư trong quy định của Luật Báo chí - thực trạng và kiến nghị hoàn thiện, https://diendanbaochi.vn/mot-so-van-de-ve-quyen-rieng-tu-trong-quy-dinh-cua-luat-bao-chi-thuc-trang-va-kien-nghi-hoan-thien-50.html, truy cập ngày 18/5/2026.

[16]. Hồng Minh (2017), Không được phép làm tổn hại trẻ khi đưa tin, sử dụng hình ảnh, https://baophapluat.vn/khong-duoc-phep-lam-ton-hai-tre-khi-dua-tin-su-dung-hinh-anh-post258979.html, truy cập ngày 18/5/2026.

[17]. VOV (2019), Nhiều cơ quan báo chí vi phạm Luật Trẻ em do tiết lộ thông tin đời tư, https://vov.vn/xa-hoi/nhieu-co-quan-bao-chi-vi-pham-luat-tre-em-do-tiet-lo-thong-tin-doi-tu-894845.vov, truy cập ngày 18/5/2026.

[18]. European Court of Human Rights (2012), Jugement of Strasbourg Grand Chamber on 7th February 2012, Case of Axel Springer Ag v. Germany -Application no 39954/08, https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-109034%22], truy cập ngày 18/5/2026.

[19]. European Court of Human Rights (2023), Factsheet - Right to the protection of one’s image, https://www.echr.coe.int/documents/fs_own_image_eng.pdf, truy cập ngày 18/5/2026.

[20]. European Court of Human Rights (2026), Guide on the case-law of the European Convention on Human Rights – Rights of the child, https://ks.echr.coe.int/documents/d/echr-ks/guide_rights_of_the_child_eng, truy cập ngày 18/5/2026.

[21]. Nguyễn Văn Công, Tô Văn Hòa (2026), tlđd, tr.34.

[22]. Committee on the Rights of the Child (2013), General comment No. 14 (2013) on the right of the child to have his or her best interests taken as a primary consideration (art. 3, para. 1), UN Doc. CRC/C/GC/14, 29 May 2013, p.97.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Committee on the Rights of the Child (2013), General comment No. 14 (2013) on the right of the child to have his or her best interests taken as a primary consideration (art. 3, para. 1), UN Doc.CRC/C/GC/14, 29 May 2013.

2. Đoàn Phú (2022), Tôn trọng quyền hình ảnh của cá nhân trên báo chí, https://baodongnai.com.vn/bandoc/202205/ton-trong-quyen-hinh-anh-cua-ca-nhan-tren-bao-chi-3118095/, truy cập ngày 18/5/2026.

3. European Court of Human Rights (2012), Jugement of Strasbourg Grand Chamber on 7th February 2012, Case of Axel Springer Ag v. Germany - Application no 39954/08, https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-109034%22], truy cập ngày 18/5/2026.

4. European Court of Human Rights (2023), Factsheet - Right to the protection of one’s image, https://www.echr.coe.int/documents/fs_ own_image_eng.pdf, truy cập ngày 18/5/2026.

5. European Court of Human Rights (2026), Guide on the case-law of the European Convention on Human Rights - Rights of the child, https://ks.echr.coe.int/documents/d/echr-ks/guide_rights_of_the_child_eng, truy cập ngày 18/5/2026.

6. Hồng Minh (2017), Không được phép làm tổn hại trẻ khi đưa tin, sử dụng hình ảnh, https://baophapluat.vn/khong-duoc-phep-lam-ton-hai-tre-khi-dua-tin-su-dung-hinh-anh-post258979.html, truy cập ngày 18/5/2026.

7. Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng (2011), Giáo trình lý luận và pháp luật về quyền con người, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội.

8. Nguyễn Sơn Tùng, Trịnh Nam Anh (2024), Một số vấn đề về quyền riêng tư trong quy định của Luật Báo chí - thực trạng và kiến nghị hoàn thiện, https://diendanbaochi.vn/mot-so-van-de-ve-quyen-rieng-tu-trong-quy-dinh-cua-luat-bao-chi-thuc-trang-va-kien-nghi-hoan-thien-50.html, truy cập ngày 18/5/2026.

9. Nguyễn Thị Quế Anh, Nguyễn Anh Đức (2015), Một số kiến nghị về bảo đảm quyền tiếp cận thông tin qua hoạt động báo chí ở Việt Nam hiện nay, Tạp chí Khoa học - Đại học Quốc gia Hà Nội, Tập 31 Số 3 (2015).

10. Nguyễn Văn Công, Tô Văn Hòa (2026), Bảo đảm, bảo vệ quyền trẻ em qua các bản Hiến pháp Việt Nam và định hướng hoàn thiện trong kỷ nguyên mới, Tạp chí Luật học, số 2/2026.

11. Tạ Ngọc Tấn (2021), Lại bàn về tự do báo chí (Phần 1), https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/lai-ban-ve-tu-do-bao-chi-phan-1-p24224.html, truy cập ngày 18/5/2026.

12. Trần Ngọc Tuấn (2024), Quyền về đời sống riêng tư của cá nhân theo quy định pháp luật dân sự Việt Nam, Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh.

13. VOV (2017), Đăng công khai thông tin cá nhân trẻ em bị xâm hại là tội ác?, https://vov.vn/xa-hoi/dang-cong-khai-thong-tin-ca-nhan-tre-em-bi-xam-hai-la-toi-ac-630855.vov, truy cập ngày 18/5/2026.

14. VOV (2019), Nhiều cơ quan báo chí vi phạm Luật Trẻ em do tiết lộ thông tin đời tư, https://vov.vn/xa-hoi/nhieu-co-quan-bao-chi-vi-pham-luat-tre-em-do-tiet-lo-thong-tin-doi-tu-894845.vov, truy cập ngày 18/5/2026.

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số Kỳ 2 (455) tháng 6/2026)

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi): Xây dựng hoạt động đấu giá tài sản chuyên nghiệp, công khai, minh bạch

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi): Xây dựng hoạt động đấu giá tài sản chuyên nghiệp, công khai, minh bạch

Hoàn thiện thể chế về đấu giá tài sản, nâng cao chất lượng đội ngũ đấu giá viên, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và tăng cường các biện pháp ngăn chặn hành vi thông đồng, trục lợi là những mục tiêu quan trọng được đặt ra trong quá trình xây dựng dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Với nhiều đề xuất sửa đổi, bổ sung đáng chú ý, dự thảo Luật hướng tới xây dựng hoạt động đấu giá tài sản chuyên nghiệp, công khai, minh bạch và hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.
Hoàn thiện pháp luật về các phương thức tiếp cận, khai thác di sản văn hóa để phát triển du lịch theo Nghị quyết số 80-NQ/TW

Hoàn thiện pháp luật về các phương thức tiếp cận, khai thác di sản văn hóa để phát triển du lịch theo Nghị quyết số 80-NQ/TW

Tóm tắt: Nghị quyết số 80-NQ/TW định hướng huy động nguồn lực xã hội nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa phục vụ phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, khung pháp luật điều chỉnh các phương thức tiếp cận và khai thác di sản văn hóa còn một số bất cập, hạn chế. Trên cơ sở phân tích thực trạng pháp luật, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện đối với bốn phương thức tiếp cận, khai thác di sản văn hóa, gồm: (i) đầu tư dự án độc lập gắn với không gian di sản; (ii) thuê, liên doanh, liên kết khai thác tài sản công; (iii) đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP); (iv) xã hội hóa gắn với quyền khai thác thương mại. Các kiến nghị hướng tới hoàn thiện cơ chế pháp lý, xác lập rõ quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư để thu hút nguồn lực xã hội, bảo đảm tính hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và nghĩa vụ bảo tồn di sản.
Thủ tục ban hành văn bản hành chính trong một số trường hợp đặc biệt - Thực trạng và giải pháp

Thủ tục ban hành văn bản hành chính trong một số trường hợp đặc biệt - Thực trạng và giải pháp

Tóm tắt: Pháp luật về ban hành quyết định hành chính nói chung và ban hành quyết định hành chính trong trường hợp đặc biệt đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm, nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có liên quan. Nghiên cứu phân tích, đánh giá những bất cập, hạn chế của pháp luật hiện hành về thẩm quyền, trình tự, thủ tục ban hành văn bản hành chính trong một số trường hợp đặc biệt. Nghiên cứu cho thấy, pháp luật còn thiếu đồng bộ, chưa quy định đầy đủ nguyên tắc, thẩm quyền, hình thức văn bản và trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp đặc biệt trong những tình huống đặc biệt. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, quản trị quốc gia trong điều kiện phát sinh các tình huống đặc biệt.
Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Tóm tắt: Pháp luật về ban hành quyết định hành chính đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm các quyết định hành chính được ban hành, thực hiện theo đúng quy định, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm quyền và lợi ích của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Nghiên cứu phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc hoàn thiện pháp luật về ban hành quyết định hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng, nghiên cứu chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành, yêu cầu đặt ra từ phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, từ đó, đề xuất định hướng hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, hướng tới xây dựng cơ chế thủ tục thống nhất và từng bước hình thành luật chuyên biệt về ban hành quyết định hành chính.
Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Tóm tắt: Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính là một trong những nội dung quan trọng của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012[I] và các văn bản quy định chi tiết. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy, các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính còn một số bất cập, gồm: thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh chưa thống nhất trong hệ thống pháp luật; thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính của người chỉ huy tàu bay chưa được quy định đầy đủ; quy định về giao quyền xử phạt còn nhiều hạn chế. Vì vậy, nghiên cứu phân tích những bất cập này, từ đó, đề xuất kiến nghị hoàn thiện pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính.
Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Tóm tắt: Tình trạng người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thường gọi là “bỏ cọc”, đang được xử lý chủ yếu bằng cách tăng mức tiền đặt trước và áp dụng chế tài cấm tham gia đấu giá. Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp tại Tòa án, nghiên cứu phân tích bản chất pháp lý của khoản tiền đặt trước; tiêu chí phân định tranh chấp dân sự và hành chính; căn cứ xem xét quyết định hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá; yêu cầu kiểm soát tư pháp đối với quyết định cấm tham gia đấu giá và trách nhiệm tài sản của các bên. Trên cơ sở đánh giá dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) (dự thảo Luật), nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án theo hướng chế tài được áp dụng thống nhất và chịu sự kiểm soát của Tòa án.
Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Tóm tắt: Luật Đất đai năm 2024 lần đầu định danh hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất nhưng chưa thiết lập cơ chế điều chỉnh tương ứng. Nghiên cứu làm rõ bản chất pháp lý của quan hệ này; từ đó, chỉ ra 04 hạn chế của pháp luật hiện hành: (i) quyền hợp tác chưa rõ ràng, minh bạch cho cá nhân sử dụng đất; (ii) chưa xác định rõ phạm vi quyền sử dụng đất được đưa vào hợp tác; (iii) chưa có điều kiện thực hiện riêng; (iv) chưa xác định đầy đủ hệ quả pháp lý. Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) (dự thảo Luật) đã có một số điều chỉnh, nhưng chưa khắc phục triệt để những bất cập này. Nghiên cứu đề xuất ghi nhận hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất thành quyền độc lập kèm theo tiêu chí xác định quan hệ theo bản chất, xác định rõ nhóm người sử dụng đất được thực hiện quyền, bổ sung điều kiện thực hiện phù hợp với đặc điểm không làm chuyển dịch quyền sử dụng đất, thiết lập cơ chế đăng ký, công khai quan hệ hợp tác gắn với việc xác định hiệu lực đối với người thứ ba và nguyên tắc bảo vệ các quyền có liên quan.
Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác và phát triển bất động sản tại Việt Nam

Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác và phát triển bất động sản tại Việt Nam

Tóm tắt: Quyền bề mặt được Bộ luật Dân sự năm 2015 ghi nhận là quyền khác đối với tài sản, cho phép chủ thể khai thác mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất thuộc quyền sử dụng đất của chủ thể khác. Đây là thiết chế có tiềm năng phân tách quyền khai thác không gian khỏi quyền sử dụng đất, huy động vốn đầu tư và phát triển bất động sản theo chiều cao, chiều sâu và đa công năng. Tuy nhiên, hiện, các quy định pháp luật chủ yếu dừng ở mức khái quát, chưa hình thành cơ chế pháp lý đồng bộ về xác lập, đăng ký, công khai hóa, hiệu lực đối kháng, giao dịch, thế chấp, định giá, bảo vệ quyền và xử lý tài sản khi quyền bề mặt chấm dứt. Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn đã tạo nền tảng mới về đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất và hệ thống thông tin đất đai, nhưng chưa trực tiếp thiết lập thủ tục đăng ký quyền bề mặt. Nghiên cứu phân tích bản chất và vai trò của quyền bề mặt, đánh giá những khoảng trống của pháp luật Việt Nam, tham chiếu kinh nghiệm của một số quốc gia và đề xuất mô hình hoàn thiện theo hướng: thừa nhận đầy đủ tính chất vật quyền; kiến nghị sửa đổi Điều 269 Bộ luật Dân sự năm 2015 theo hướng lấy đăng ký làm điều kiện đối kháng, kèm theo quy định chuyển tiếp; mô tả đối tượng theo không gian ba chiều; bảo đảm khả năng chuyển giao, thế chấp và tài trợ dự án; đồng thời, cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất, chủ thể quyền bề mặt, nhà đầu tư và người thứ ba.
Luật sư tập sự: Mở rộng cơ hội thực hành, nâng cao chất lượng hành nghề

Luật sư tập sự: Mở rộng cơ hội thực hành, nâng cao chất lượng hành nghề

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) (dự thảo Luật) đang được trình Quốc hội khóa XVI xem xét, cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 2 với nhiều nội dung đáng chú ý. Trong đó, dự thảo Luật đề xuất thay thế chế định "người tập sự hành nghề luật sư" bằng "luật sư tập sự", đồng thời bổ sung một số quyền nhằm tạo điều kiện cho người tập sự tham gia sâu hơn vào các hoạt động nghề nghiệp thực tiễn. Để làm rõ ý nghĩa của đề xuất này, phóng viên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã có cuộc trao đổi với Luật sư Huỳnh Phương Nam - Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội.
Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Tóm tắt: Tha tù trước thời hạn có điều kiện là chế định thể hiện chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam, tạo cơ hội tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành án. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành còn một số bất cập, chồng chéo giữa các đạo luật về thẩm quyền, thủ tục, khiếu nại và kỹ thuật lập pháp. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng phân định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi của pháp luật. Nghiên cứu phân tích các quy định pháp luật hiện hành về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện; chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quá trình áp dụng; từ đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành chế định này trong thực tiễn.
Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Tóm tắt: Dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật[1] (dự thảo Luật) tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng chính sách, trong đó, chú trọng xác định vấn đề, mục tiêu, giải pháp, đánh giá tác động chính sách và bổ sung cơ chế đánh giá kết quả thực hiện sau khi văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Trên cơ sở đó, nghiên cứu phân tích Chính sách 3 về đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật[2], đánh giá khả năng điều chỉnh kịp thời các quy định pháp luật trước những thay đổi của thực tiễn và việc sử dụng kết quả thi hành pháp luật để tiếp tục hoàn thiện chính sách. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù dự thảo Luật đã bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao tính linh hoạt và hiệu quả của quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tuy nhiên, cơ chế theo dõi, đánh giá và tiếp nhận phản hồi từ thực tiễn thi hành chưa được quy định đầy đủ; bên cạnh đó, một số quy định còn thiếu thống nhất về phạm vi điều chỉnh, thuật ngữ và thẩm quyền. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát chất lượng và đánh giá hiệu quả thi hành văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm việc sửa đổi, bổ sung pháp luật được thực hiện kịp thời, phù hợp với yêu cầu thực tiễn mà không làm gia tăng thủ tục.
Danh sách văn bản mới cập nhật tháng 10/2026

Danh sách văn bản mới cập nhật tháng 10/2026

Trong tháng 10/2026, nhiều văn bản pháp luật mới đã được cập nhật, bao quát các lĩnh vực hành chính, tư pháp, thuế - phí, tài chính - ngân hàng, giao thông, xây dựng, đầu tư, khoa học - công nghệ và thương mại… Đây là những quy định quan trọng, tác động trực tiếp đến cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân.
Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Trước yêu cầu phòng, chống tham nhũng hiện nay, việc nghiên cứu di sản lập pháp truyền thống mang ý nghĩa thiết thực. Nghiên cứu phân tích Điều luật[I] “Quan lại nhận tiền của” thuộc Chương IX (Nhận hối lộ) trong Hoàng Việt luật lệ[II] nhằm làm rõ tư duy lập pháp và giá trị lịch sử của Điều luật. Phạm vi nghiên cứu tập trung phân tích Điều luật “Quan lại nhận tiền của”, đồng thời, so sánh với Quốc triều Hình luật, Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC) và Bộ luật Hình sự năm 2015[III]. Nghiên cứu sử dụng phương pháp sử liệu học để thu thập tư liệu cổ luật; các phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp để làm rõ các yếu tố cấu thành, giá trị, giới hạn lịch sử, đồng thời, so sánh Điều luật này với các quy định có liên quan. Từ đó, nghiên cứu đưa ra một số kiến nghị, đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam.
Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm pháp lý của chủ thể tham gia đấu giá tài sản trực tuyến ở Việt Nam[I]

Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm pháp lý của chủ thể tham gia đấu giá tài sản trực tuyến ở Việt Nam[I]

Tóm tắt: Đấu giá tài sản trực tuyến đặt ra yêu cầu xác định trách nhiệm khi nghiệp vụ đấu giá và vận hành kỹ thuật do các chủ thể khác nhau thực hiện. Bằng phương pháp phân tích và so sánh luật học, nghiên cứu làm rõ quy định của pháp luật Việt Nam về trách nhiệm của các chủ thể trong cuộc đấu giá tài sản trực tuyến do tổ chức hành nghề đấu giá tài sản thực hiện, đồng thời, so sánh tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Các vấn đề trọng tâm gồm phân định trách nhiệm, bảo mật và cung cấp dữ liệu điện tử, xử lý sự cố và bồi thường thiệt hại. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đánh giá các quy định liên quan trong dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)[II] (dự thảo Luật) và dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Đấu giá tài sản (dự thảo Nghị định)[III]. Kết quả nghiên cứu cho thấy, cần cụ thể hóa cơ chế phối hợp, tiếp cận dữ liệu và xác minh sự cố trong văn bản quy định chi tiết để thực hiện trách nhiệm theo đúng căn cứ pháp luật.
Hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Tóm tắt: Đấu giá tài sản là phương thức quan trọng nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong chuyển dịch tài sản, khai thác hiệu quả các nguồn lực và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân. Sau gần 10 năm thi hành, một số nội dung của Luật Đấu giá tài sản năm 2016[I], phát sinh bất cập như không còn phù hợp với thực tiễn, mâu thuẫn, chồng chéo với một số quy định trong các luật mới được ban hành gần đây. Trên cơ sở phân tích chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, nghiên cứu làm rõ sự cần thiết phải hoàn thiện và đề xuất một số định hướng hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi, chi phí tuân thủ thấp, phát huy hiệu quả nguồn lực tài sản và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Theo dõi chúng tôi trên: