Cắt giảm nhiều ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và sự góp ý thẳng thắn, sâu sắc của các thành viên Hội đồng thẩm định đối với dự thảo Nghị quyết

Ngày 04/5/2026, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh chủ trì hội đồng thẩm định độc lập dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (dự thảo Nghị quyết). Đồng chủ trì có Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn. Tham dự phiên họp có đại diện Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo… cùng một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.

Tại phiên họp, đại diện Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Nghị quyết gồm 06 điều và 02 phụ lục, dự kiến có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 01/3/2027, với các quy định về việc cắt giảm, sửa đổi phạm vi của một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tại Phụ lục IV Luật Đầu tư và áp dụng đối với nhà đầu tư, cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.

Về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, dự thảo Nghị quyết quy định sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh; bãi bỏ 60 ngành, nghề thuộc 12 nhóm ngành, nghề do bộ, cơ quan ngang bộ quản lý (Bộ Tư pháp; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Tài chính; Bộ Xây dựng; Bộ Công Thương; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Y tế; Bộ Nội vụ; Bộ Quốc phòng; Bộ Công an; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) và 01 nhóm ngành, nghề chưa xác định điều kiện kinh doanh hoặc chưa xác định cơ quan quản lý.

Tại phiên họp, một số đại biểu nhấn mạnh, Bộ Tài chính cần thận trọng trong xác định nội dung bãi bỏ đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong dự thảo Nghị quyết vì việc gộp các thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh. Bản chất mỗi ngành, lĩnh vực vẫn phải tuân thủ điều kiện đầu tư kinh doanh theo quy định pháp luật. Mặt khác, việc gộp thủ tục hành chính chỉ là thay đổi về hình thức thủ tục, không làm mất yêu cầu quản lý nhà nước. Nếu coi việc hợp nhất, gộp thủ tục như một hình thức cắt giảm hoặc bãi bỏ dễ dẫn tới sai lệch trong đánh giá bản chất cải cách. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo phải có cách tiếp cận tổng thể, thực chất hơn, trong đó phân định rõ giữa "bãi bỏ" và "đơn giản hóa, hợp nhất thủ tục"; đồng thời, việc cắt giảm cần hướng đến các ngành, nghề kinh doanh có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào các thủ tục mang tính kỹ thuật.

Đồng thời, có đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ việc sửa tên thủ tục hành chính có được tính là nội dung sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hay không. Bởi, theo quy định pháp luật, ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là những lĩnh vực mà doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các điều kiện nhất định để được hoạt động, vì vậy, việc thay đổi tên gọi thủ tục chưa chắc đã làm thay đổi bản chất điều kiện kinh doanh.

Quang cảnh phiên họp

Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần bổ sung tiêu chí đánh giá kết quả cải cách theo hướng đo lường thực chất tác động đối với doanh nghiệp như: Số lượng, điều kiện cụ thể được bãi bỏ; số lượng hồ sơ giấy phép, chứng chỉ, yêu cầu nhân sự, vốn, cơ sở vật chất được cắt giảm; thời gian xử lý thủ tục được rút ngắn; chi phí tuân thủ dự kiến giảm; mức độ chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Việc thống kê bãi bỏ ngành, nghề cần tách bạch với các trường hợp gộp tên, đổi tên, hợp nhất danh mục.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và sự góp ý thẳng thắn, sâu sắc của các thành viên Hội đồng thẩm định đối với dự thảo Nghị quyết.

Về sự cần thiết phải ban hành Nghị quyết, Thứ trưởng cho biết, hồ sơ dự thảo Nghị quyết mặc dù được trình bày công phu nhưng vẫn chưa làm nổi bật được vấn đề cốt lõi đặt ra từ thực tiễn, chưa chỉ ra được những bất cập mang tính bản chất để làm căn cứ thuyết phục cho việc ban hành chính sách. Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát, chỉnh sửa lại theo hướng ngắn gọn, trực diện và có trọng tâm, trọng điểm hơn.

Về nguyên tắc cắt giảm được quy định tại Điều 2 dự thảo Nghị quyết, Thứ trưởng nhận định, việc đưa ra tới 06 nội dung như trong dự thảo để xác định nguyên tắc cắt giảm là chưa thật sự phù hợp. Nếu quy định quá nhiều nội dung sẽ làm "loãng" và gây khó khăn trong quá trình áp dụng, theo dõi thực hiện. Trên cơ sở đó, Thứ trưởng đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, tinh gọn lại Điều 2 theo hướng khái quát, súc tích, bảo đảm mỗi nguyên tắc phải phản ánh được định hướng cốt lõi của chính sách cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các nội dung mang tính giải thích, triển khai có thể cân nhắc đưa xuống phần quy định cụ thể hoặc thuyết minh, tránh đưa toàn bộ vào nguyên tắc. Thứ trưởng cũng lưu ý việc hoàn thiện quy định cần bảo đảm đơn giản, dễ hiểu, dễ áp dụng, qua đó góp phần nâng cao chất lượng dự thảo Nghị quyết và tính khả thi khi tổ chức thực hiện trên thực tế.