MEI được VCCI thực hiện theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công văn số 2353/VPCP- PL ngày 18/4/2011 về thực hiện đánh giá thường niên hiệu quả hoạt động pháp luật về kinh doanh của các Bộ và triển khai Nghị quyết số 19/NQ-CP ngày 18/3/2014 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, trong đó nhiệm vụ Nghiên cứu xếp hạng tín nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp đối với các Bộ, ngành và các địa phương.

MEI 2014 đánh giá hiệu quả hoạt động pháp luật của 14 Bộ có liên quan chặt chẽ nhất tới doanh nghiệp dựa trên phản hồi điều tra của 228 Hiệp hội doanh nghiệp cấp trung ương và cấp tỉnh, đại diện cho trên 409.000 doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân kinh doanh trong toàn quốc.

MEI 2014 là một bộ gồm 05 Chỉ số độc lập với 05 bảng xếp hạng riêng cho các Bộ ở mỗi Chỉ số, bao gồm: Soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật; Chất lượng văn bản quy phạm pháp luật; Công khai thông tin, tuyên truyền và phổ biến pháp luật; Tổ chức thi hành pháp luật; Rà soát, kiểm tra, tổng kết thi hành pháp luật.

Kết quả tổng thể MEI 2014 cho thấy một bức tranh nhiều hy vọng hơn, nhiều mảng sáng hơn trước. Cụ thể, 04 trong 05 Chỉ số của MEI 2014 đã tăng điểm so với MEI 2012, với mức tăng trung bình là 10%. 03 trong số 05 Chỉ số có điểm trung bình khá, đặc biệt có 01 Chỉ số (Chỉ số về Hệ quả tổ chức thi hành pháp luật) đã đạt mức điểm khá, 70,46 điểm/100 điểm. Đối với riêng từng Bộ, trong MEI 2014, chỉ còn một Chỉ số (Chỉ số Hiệu quả soạn thảo VBQPPL) ghi nhận điểm số dưới trung bình của một số Bộ, tất cả các Chỉ số còn lại đều không có Bộ nào có điểm dưới 50/100 điểm.

MEI 2014 đã không còn tình trạng “dàn hàng ngang” và “trung bình đều” về điểm số giữa các Bộ và giữa các Chỉ số trong một Bộ. Từ góc độ Chỉ số, Chỉ số về hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật đã vượt lên trên các Chỉ số khác để đứng đầu MEI 2014 cả từ góc độ điểm số tuyệt đối (70,46/100 điểm) lẫn trong mức độ cải thiện (điểm số tăng gần 26% so với MEI 2012). Từ góc độ các Bộ, sự tăng điểm ấn tượng nhất trong MEI 2014 thuộc về Bộ Giao thông vận tải. Bộ Giao thông vận tải đứng đầu ở bảng xếp hạng Chỉ số hiệu quả rà soát, kiểm tra, tổng kết thi hành pháp luật và dẫn đầu về mức độ cải thiện điểm số so với chính mình ở MEI 2012.

MEI 2014 cũng phát hiện hai xu hướng trái chiều trong cùng một vấn đề - minh bạch trong hoạt động pháp luật của các Bộ. Cụ thể, minh bạch đang được cải thiện ở hoạt động công khai thông tin, tuyên truyền và phổ biến pháp luật nhưng lại đang kém đi trong soạn thảo pháp luật. Chỉ số hiệu quả hoạt đọng soạn thảo VBQPPL là Chỉ số duy nhất có điểm số bình quân của các Bộ giảm so với MEI 2012 (giảm 4,16%). Bối cảnh bức tranh MEI trong tổng thể đang sáng dần lên, trong khi góc tối soạn thảo VBQPPL lại tối hơn thì rất đang quan ngại.

Xét về tổng thể, kết quả MEI 2014 là một sự khích lệ đầy ý nghĩa để các Bộ tiếp tục các nỗ lực cải cách của mình thời gian tới trong các hoạt động pháp luật của mình với những phương thức đã được thử nghiệm và chứng minh hiệu quả bước đầu. MEI 2014 đồng thời cũng là cảnh báo quan trọng để các Bộ tập trung nỗ lực đặc biệt vào việc cải thiện hiệu quả hoạt động soạn thảo VBQPPL, một hoạt động quan trọng và làm tiền đề cho hiệu quả các hoạt động pháp luật khác của Bộ.

TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, cho rằng: “Dựa vào kết quả MEI, Chính phủ, các Bộ, ngành và các tổ chức, cá nhân có thể tham khảo ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp một cách đầy đủ, hệ thống hơn thực trạng về hiệu quả hoạt động pháp luật về kinh doanh (từ soạn thảo đến thi hành) của các Bộ. Qua đó, hy vọng MEI sẽ là công cụ hữu hiệu góp phần xây dựng một môi trường chính sách, pháp luật hiệu quả hơn, thuận lợi hơn cho cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực của pháp luật, hiệu quả quản lý của Nhà nước, từ đó góp phần cải thiện khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế”.

Quỳnh Vũ (tổng hợp)