Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi): Mở rộng phạm vi, cơ chế quản lý dịch vụ bưu chính công ích

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện phạm vi điều chỉnh, bảo đảm không chồng lấn với các luật có liên quan và đồng bộ, thống nhất với các luật hiện hành

Trao đổi tại cuộc họp, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) (dự thảo Luật) gồm 09 chương với 62 điều, được xây dựng trên cơ sở 04 nhóm chính sách, cụ thể:

Chính sách 1: Điều chỉnh, mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính là dịch vụ chấp nhận, vận chuyển, phát bưu gửi và các công đoạn liên quan trực tiếp đến bưu gửi như: Lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, hoàn trả, phát hàng thu tiền (COD), được tổ chức trên mạng bưu chính.

Chính sách 2: Điều chỉnh, mở rộng phạm vi, cơ chế quản lý dịch vụ bưu chính công ích: Mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính phổ cập gồm thư và gói, kiện hàng hóa, bảo đảm người dân được tiếp cận thương mại điện tử; bổ sung dịch vụ bưu chính phục vụ cơ quan Đảng, Nhà nước; hỗ trợ cung cấp dịch vụ công cho người dân.

Chính sách 3: Phát triển bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số, đặc biệt là của thương mại điện tử.

Chính sách 4: Đổi mới bưu chính thành bưu chính số an toàn dựa trên dữ liệu bưu chính và định danh người gửi.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật chuyển sang quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro dựa trên cơ sở thông tin người gửi, đặc điểm bưu gửi, hành trình vận chuyển và các dấu hiệu rủi ro phát sinh trong quá trình cung cấp dịch vụ. Doanh nghiệp bưu chính áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp với mức độ rủi ro của bưu gửi, tập trung nguồn lực đối với các trường hợp có nguy cơ cao, đồng thời giảm thiểu các biện pháp kiểm tra, xác minh không cần thiết đối với các bưu gửi thông thường. Đây là cách tiếp cận hiện đại, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu an toàn, an ninh bưu chính, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và tạo thuận lợi cho sự phát triển của thị trường bưu chính…

Góp ý tại cuộc họp, một số đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết phải sửa đổi Luật Bưu chính; đồng thời đề nghị bổ sung nghĩa vụ của người sử dụng dịch vụ bưu chính trong việc mở, cung cấp thông tin gói, kiện hàng khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phục vụ công tác bảo vệ an ninh quốc gia và đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Liên quan đến nội dung bảo đảm an ninh trong cung cấp dịch vụ bưu chính, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 53 dự thảo Luật theo hướng quy định cụ thể, rõ ràng hơn về yêu cầu trang bị và sử dụng máy soi chiếu cũng như các “biện pháp phù hợp” nhằm bảo đảm tính khả thi và thuận lợi trong quá trình thực hiện.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro, thông tin người gửi và các nội dung về quản lý nhà nước trong lĩnh vực bưu chính, qua đó tăng cường hiệu quả công tác bảo đảm an ninh, an toàn bưu chính và đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh hiện nay.

Đáng chú ý, có đại biểu cho rằng, cơ quan chủ trì soạn thảo xây dựng các điều luật tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, một số điều khoản cần xây dựng cụ thể hơn. Theo đó, quy định “doanh nghiệp bưu chính không phải bồi thường nếu bưu gửi đã được phát và người nhận không có ý kiến khi nhận bưu gửi” nên sửa đổi theo hướng cho phép người nhận có một khoảng thời gian hợp lý, ví dụ như: 24 - 48 giờ để phản hồi nếu bưu gửi có hư hỏng bên trong mà không thể phát hiện bằng mắt thường lúc nhận. Bởi, thực tế, nhiều bưu gửi không cho phép ”đồng kiểm" hoặc người tiêu dùng nhận qua tủ khóa (điểm phục vụ không có người trực tiếp).

Về giới hạn bồi thường, có ý kiến đề xuất bổ sung điều khoản ngoại lệ quy định giới hạn trách nhiệm bồi thường sẽ không được áp dụng nếu thiệt hại xảy ra do lỗi cố ý hoặc gian lận của doanh nghiệp bưu chính, ví dụ: Nhân viên cố tình chiếm đoạt, trộm cắp bưu gửi. Khi có yếu tố lỗi cố ý, người tiêu dùng phải được bồi thường 100% giá trị thiệt hại thực tế.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, trên cơ sở ý kiến trao đổi của các thành viên, Hội đồng thẩm định nhất trí về sự cần thiết phải sửa đổi Luật Bưu chính. Theo Thứ trưởng, dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật; tương thích với các điều ước quốc tế; đồng thời phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương …

Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện phạm vi điều chỉnh, bảo đảm không chồng lấn với các luật có liên quan và đồng bộ, thống nhất với các luật hiện hành. Ngoài ra, Bộ Khoa học và Công nghệ cần nghiên cứu kỹ lưỡng các vấn đề liên quan đến việc thu thập thông tin, sử dụng thông tin có thể gây ảnh hưởng tới an ninh, quốc phòng để có hướng xử lý phù hợp.