Làm rõ mối quan hệ của chấp hành viên với thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự cấp tỉnh

Toàn cảnh phiên họp thẩm định

Báo cáo tại phiên họp thẩm định, đồng chí Nguyễn Thắng Lợi, Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết, Luật Thi hành án dân sự được Quốc hội thông qua năm 2008. Sau 15 năm thi hành, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, Luật Thi hành án dân sự đã bộc lộ những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc như: (i) tổng số việc phải thi hành chuyển kỳ sau vẫn còn cao. Kết quả thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án tham nhũng, kinh tế đạt được vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; (ii) việc thực hiện yêu cầu phối hợp của cơ quan Thi hành án dân sự với các cơ quan chức năng chưa hiệu quả; (iii) quy trình tổ chức thi hành án còn dài, để bảo đảm quyền, lợi ích của các bên, cơ quan Thi hành án dân sự phải thực hiện rất nhiều thủ tục, mất rất nhiều thời gian, chi phí, dẫn đến nhiều sai phạm, thiếu sót đã được phát hiện qua kiểm tra, thanh tra; (iv) số lượng các vụ việc tranh chấp kinh tế, dân sự có xu hướng ngày càng tăng, tính chất của vụ việc ngày càng phức tạp, nhất là những vụ việc phải kê biên, xử lý tài sản bảo đảm là bất động sản, nhà đất có giá trị lớn; (v) chưa có cơ chế hiện quả để xác định, xử lý nghiêm hành vi vi phạm hành chính, hình sự với trường hợp cố tình trốn tránh nghĩa vụ thi hành án, che giấu, cản trở, chống đối người thi hành công vụ trong thi hành án dân sự; cơ chế miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án, hoãn hoặc đình chỉ thi hành còn bất cập; (vi) chưa có cơ chế phù hợp để bảo vệ chấp hành viên, người làm công tác thi hành án dân sự; đảm bảo nguồn lực cho hệ thống trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự.

Đồng chí Nguyễn Thắng Lợi, Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự báo cáo tại phiên họp

Bên cạnh đó, thực hiện chủ trương xã hội hóa một số hoạt động thi hành án dân sự, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 24/2008/QH12 ngày 14/11/2008 của Quốc hội về việc thi hành Luật Thi hành án dân sự, Nghị quyết số 36/2012/QH13 ngày 23/11/2012 của Quốc hội về việc tiếp tục thực hiện thí điểm chế định thừa phát lại và Nghị quyết số 107/2015/QH13 ngày 26/11/2015 của Quốc hội về thực hiện chế định Thừa phát lại, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 08/2020/NĐ-CP ngày 08/01/2020 quy định về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại. Theo đó, Thừa phát lại đã hoạt động từ năm 2008, từng bước đi vào đời sống xã hội. Tuy nhiên, kết quả về hoạt động thi hành án dân sự của Thừa phát lại còn rất hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra.

Vì vậy, việc xây dựng dự án Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) là cần thiết nhằm tiếp tục thể chế hóa đầu đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án dân sự, khắc phục những hạn chế, bất cập về thể chế, bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án, cơ quan có thẩm quyền được thực thi hiệu quả, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và Nhà nước.

Dự thảo Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) gồm 5 chương, 83 điều, sửa đổi, bổ sung bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng đối với công tác tư pháp, hoạt động thi hành án dân sự và các chính sách trong hồ sơ Đề nghị xây dựng Luật Thi hành án dân sự đã được Chính phủ thông qua, đồng thời, khắc phục những vướng mắc, bất cập từ thực tiễn tổng kết 15 năm thi hành Luật, cụ thể:

Thể chế hóa chủ trương của Đảng về rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí tổ chức thi hành án

Dự thảo Luật bổ sung quy định cơ quan Thi hành án dân sự chủ động ra quyết định thi hành án đối với khoản bồi thường cho tổ chức, cá nhân được tuyên trong bản án, quyết định hình sự trong trường hợp cơ quan Thi hành án dân sự đã thu được tiền ở giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử; bổ sung phương thức thông báo thi hành án trực tiếp bằng phương tiện điện tử; bổ sung quy định trong trường hợp xác định được địa chỉ của đương sự ở nước ngoài thì chấp hành viên thực hiện thông báo qua doanh nghiệp bưu chính; sửa đổi quy định về xác định, phân chia tài sản của người phải thi hành án trong khối tài sản chung để thi hành án theo hướng rút ngắn thời hạn từ 45 ngày xuống còn 15 ngày; sửa đổi các quy định về trường hợp xử lý tài sản của người khác có trên quyền sử dụng đất phải thi hành án; sửa đổi quy định về chủ sở hữu chung được ưu tiên mua phần tài sản của người phải thi hành án; sửa đổi quy định giảm giá trong trường hợp tài sản bán đấu giá không thành…

Bổ sung quy định về hoạt động thi hành án dân sự của Thừa phát lại

Nhằm thể chế hóa chủ trương xã hội hóa một số hoạt động thi hành án dân sự theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII và các nghị quyết của Quốc hội, khắc phục những tồn tại, hạn chế, vướng mắc, bất cập từ thực tiễn hoạt động thi hành án dân sự của Thừa phát lại, dự thảo đã bổ sung 01 chương mới (Chương III) quy định về hoạt động thi hành án dân sự của Thừa phát lại.

Lược bỏ những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ và một số nội dung đã được quy định tại các luật khác

Thực hiện yêu cầu đổi mới của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với công tác xây dựng pháp luật, căn cứ quy định về thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, dự thảo Luật đã lược bỏ những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ và một số nội dung đã được quy định tại các luật khác, cụ thể: nhóm quy định về tổ chức, bộ máy thi hành án dân sự; nhóm quy định về thủ tục thi hành án; nhóm quy định cụ thể về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong thi hành án dân sự.

Ngoài ra, nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về “đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt bỏ các thủ tục không cần thiết” theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII, dự thảo Luật đã lược bỏ 11 thủ tục thi hành án, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Rút ngắn thủ tục thi hành nhưng phải bảo đảm quyền giám sát, khiếu nại

Các đại biểu góp ý tại phiên họp thẩm định

Tại phiên họp thẩm định, nhiều đại biểu đánh giá cao, cơ bản nhất trí đối với dự thảo Luật. Tuy nhiên, các đại biểu cũng đưa ra một số góp ý để hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính phù hợp, khả thi hơn như: (i) cần áp dụng chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ vào xây dựng cơ sở dữ liệu, liên thông khi giải quyết các vấn để có liên quan nhằm xử lý công việc nhanh và chính xác hơn; (ii) cần bổ sung những quy định mang tính nguyên tắc, tính khung về mô hình hoạt động của Thừa phát lại; (iii) bổ sung quy định về số lượng, tiêu chuẩn, tiêu chí thành lập văn phòng Thừa phát lại; (iv) việc rút ngắn thủ tục thi hành án là cần thiết nhưng phải bảo đảm quyền giám sát, khiếu nại, không làm giảm trách nhiệm giải trình của cơ quan thi hành án; (v) về vấn đề xử lý tài sản đấu giá, cần quy định rõ hơn về trách nhiệm minh bạch, phòng ngừa tiêu cực, đề nghị bổ sung cơ chế để cơ quan thanh tra, giám sát khi có dấu hiệu vi phạm; (vi) về vấn đề phối hợp liên ngành, đề xuất tăng cường chia sẻ thông tin giữa cơ quan thi hành án và cơ quan thanh tra trong xử lý vụ việc có tính chất phức tạp, có dấu hiệu vi phạm pháp luật; (vii) về vấn đề chế tài xử lý vi phạm, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo hoàn thiện các quy định xử lý hành vi gây cản trở kéo dài hoặc lợi dụng thi hành án để trục lợi...

Chỉnh lý lại phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống pháp luật

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu kết luận phiên họp

Phát biểu kết luận phiên họp thẩm định, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đánh giá cao nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc xây dựng dự thảo Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi). Dự thảo Luật cơ bản phù hợp với đường lối chủ trương, chính sách của Đảng. Nhà nước. Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, chỉnh lý lại phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống pháp luật. Về Thừa phát lại cần làm rõ hơn nội dung liên quan đến đánh giá tác động, bổ sung hoàn thiện hồ sơ.

Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung thêm nội dung đánh giá sự phù hợp của dự thảo Luật với Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 Hội nghị lần thứ 11 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII liên quan đến sắp xếp bộ máy, Kết luận số số 155-KL/TW ngày 17/5/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về một số nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện về sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính từ nay đến ngày 30/6/2025. Về tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của dự thảo Luật, Thứ trưởng đề nghị rà soát đầy đủ các nhóm chính sách trong hồ sơ Đề nghị xây dựng Luật đã được Chính phủ thông qua. Ngoài ra, cần lưu ý vấn đề phát sinh khi thực hiện biện pháp cưỡng chế thi hành án, cần có đánh giá thêm về vấn đề đảm bảo an ninh. Liên quan đến nội dung về phân cấp, phân quyền, Thứ trưởng đề nghị làm rõ trách nhiệm và gia tăng thẩm quyền của chấp hành viên, làm rõ mối quan hệ của chấp hành viên với thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự cấp tỉnh./.

Song An