Nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật từ tham khảo kinh nghiệm Nhật Bản

Toàn cảnh Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính cho biết, cơ sở chính trị - pháp lý nhằm đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật đến thời điểm hiện nay đã tương đối đầy đủ, các nghị quyết của Bộ Chính trị, Chính phủ đã đề ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp tạo đột phá trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật. Bên cạnh đó, các nội dung về tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức, người có thẩm quyền trong tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật... cũng đã được quy định rõ nét trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15) và Nghị định số 80/2025/NĐ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ về tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật. Tuy nhiên, công tác tổ chức thi hành pháp luật vẫn còn tồn tại một số bất cập như: Tình trạng nợ ban hành văn bản quy định chi tiết chưa được khắc phục triệt để; công tác phổ biến, giáo dục pháp luật còn dàn trải, chưa có trọng tâm, trọng điểm, có lúc chưa kịp thời phổ biến vấn đề dư luận quan tâm; tổ chức bộ máy, biên chế và kinh phí trong công tác tổ chức thi hành pháp luật còn hạn chế... Mặt khác, chất lượng của hệ thống pháp luật chưa thực sự đồng đều giữa các lĩnh vực, gây khó khăn cho công tác tổ chức, theo dõi thi hành pháp luật.

Trước bối cảnh thế giới đang có những thay đổi mang tính thời đại, để đất nước vững bước vào kỷ nguyên vươn mình phát triển bứt phá, giàu mạnh, hùng cường dưới sự lãnh đạo của Đảng, việc học tập, tham khảo kinh nghiệm quốc tế để thực hiện các quy định pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật nghiêm minh, hiệu quả là cần thiết. Trên cơ sở đó, Cục trưởng bày tỏ mong muốn, Hội thảo sẽ thực sự trở thành diễn đàn cởi mở, thiết thực nhằm trao đổi, thảo luận và đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính phát biểu khai mạc Hội thảo.

Trao đổi tại Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính Nguyễn Thị Minh Phương chỉ ra 05 khó khăn, vướng mắc trong công tác tổ chức thi hành pháp luật như: (i) Tổ chức thi hành pháp luật được đánh giá vẫn là khâu yếu: Nhận thức, ý thức tuân thủ pháp luật của một bộ phận người dân, doanh nghiệp chưa cao, chưa ngang tầm với yêu cầu, đòi hỏi quản lý nhà nước bằng pháp luật; (ii) Tình trạng nợ ban hành văn bản quy định chi tiết, ban hành văn bản quy định chi tiết chậm, hiệu lực thi hành không đồng thời với luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội vẫn chưa được khắc phục triệt để; (iii) Chưa có sự gắn kết giữa xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật; (iv) Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc và hạn chế; (v) Đội ngũ cán bộ, công chức ở một số đơn vị còn thiếu hoặc thừa về số lượng, đặc biệt, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức thi hành pháp luật nhiều ngành, nhiều cấp chưa cao hoặc chưa được chuẩn hóa về chuyên môn nghiệp vụ. Trên cơ sở đó, Phó Cục trưởng đưa ra một số đề xuất, kiến nghị, cụ thể: Quốc hội cần tiếp tục đổi mới quy trình lập pháp theo hướng khoa học, dân chủ, công khai, minh bạch, bảo đảm luật được ban hành có tính ổn định, thống nhất, đồng bộ, khả thi và phù hợp thực tiễn; Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần chú trọng công tác giải thích Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội; Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương cần khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế đã nhận diện được trong thời gian qua, nhất là tình trạng pháp luật còn chồng chéo, xung đột, thiếu tính khả thi, ổn định; đồng thời đẩy nhanh tiến độ soạn thảo, trình, ban hành các văn bản quy định chi tiết, khắc phục triệt để tình trạng nợ văn bản quy định chi tiết, ban hành văn bản quy định chi tiết chậm, hiệu lực thi hành không đồng thời với luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội...

Ông Đặng Bá Bắc, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Quảng Ninh chia sẻ tại Hội thảo.

Chia sẻ về thực trạng và khó khăn, vướng mắc trong công tác tổ chức thi hành pháp luật tại địa phương, ông Đặng Bá Bắc, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Quảng Ninh kiến nghị Bộ Tư pháp sớm trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 197/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật để các địa phương triển khai thực hiện một cách thống nhất; sớm ban hành thông tư hướng dẫn một số quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Nghị định hướng dẫn thi hành Luật để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho địa phương; đồng thời chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ và các bộ, ngành nghiên cứu, đề xuất ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 55/2011/NĐ-CP ngày 04/7/2011 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của tổ chức pháp chế theo hướng quy định rõ các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm bố trí cán bộ chuyên trách thực hiện công tác pháp chế…

Thay mặt JICA , ông Onishi Hiromichi, Chuyên gia dài hạn Dự án JICA tại Việt Nam cho biết, tại Nhật Bản, việc thi hành pháp luật được thực hiện bởi các bộ, ngành. Theo đó, Bộ trưởng các bộ, Chủ tịch các ủy ban và Cục trưởng các cục có thể ban hành thông báo trong trường hợp cần thiết phải thông báo công khai về các công việc thuộc phạm vi quản lý của cơ quan đó; có thể ban hành huấn lệnh hoặc thông tư cho các cơ quan và công chức, viên chức thuộc thẩm quyền quản lý nhằm ra lệnh hoặc chỉ dẫn liên quan đến công việc thuộc phạm vi quản lý của cơ quan mình. Ông Onishi Hiromichi cũng nhấn mạnh, việc xây dựng và đánh giá chính sách thi hành pháp luật theo mô hình linh hoạt hướng đến việc thoát khỏi quan niệm “tuyệt đối không sai sót” trong hành chính.

Ông Onishi Hiromichi, Chuyên gia dài hạn Dự án JICA tại Việt Nam trao đổi tại Hội thảo.

Ngoài ra, Hội thảo còn nhận được nhiều ý kiến, trao đổi, thảo luận của đại biểu liên quan đến các nội dung như: Tầm quan trọng đặc biệt của hoạt động đánh giá hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật; xây dựng và tổ chức thực hiện bộ chỉ số đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật; nguồn lực bảo đảm công tác tổ chức thực hiện pháp luật; công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần được đặt đồng bộ trong tổ chức thi hành pháp luật...

Phát biểu bế mạc Hội nghị, ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính gửi lời cảm ơn sự đóng góp đầy tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu tham dự; đồng thời khái quát một số góp ý của các đại biểu như: Cần có các giải pháp toàn diện hơn, đổi mới hơn trong công tác tổ chức thi hành pháp luật và phải gắn với xây dựng pháp luật; cần tiếp cận theo một cách nhìn mới đối với công tác tổ chức thi hành pháp luật bảo đảm phù hợp với bối cảnh hiện nay; tăng cường hơn nữa ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác tổ chức thi hành pháp luật; nâng cao trách nhiệm của công chức trong thực hiện công vụ; nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật..../.