Thuế giá trị gia tăng đánh vào tất cả các khâu của quá trình sản xuất, phân phối hàng hóa, dịch vụ cho đến giai đoạn tiêu dùng. Doanh nghiệp thay người tiêu dùng nộp thuế giá trị gia tăng. Người tiêu dùng được tách khỏi quá trình kê khai nộp thuế. Doanh nghiệp vì thế đứng ở vị trí trung gian giữa người tiêu dùng và cơ quan thuế. Tuy nhiên, trong quá trình tiến hành thu thuế, cơ quan quản lý thuế thường có xu hướng lạm quyền vì mục tiêu tăng thu ngân sách, còn doanh nghiệp luôn muốn trốn tránh nghĩa vụ thuế để giảm giá thành sản phẩm, nâng cao lợi nhuận. Vậy để nuôi dưỡng nguồn thu cho ngân sách nhà nước, bảo đảm quyền lợi cho doanh nghiệp và hạn chế tranh chấp về thuế giá trị gia tăng, vấn đề bảo vệ quyền lợi cho doanh nghiệp trong pháp luật thuế giá trị gia tăng có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Quyền của doanh nghiệp trong pháp luật thuế giá trị gia tăng được nhìn từ hai bộ phận cấu thành là Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Quản lý thuế. Tuy nhiên, kể từ khi Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Quản lý thuế ra đời và qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung cho đến nay, bên cạnh những mặt tích cực đạt được, các đạo luật này vẫn còn bộc lộ những điểm bất cập như: Đối tượng không chịu thuế theo Luật Thuế giá trị gia tăng còn rộng; Luật Thuế giá trị gia tăng chưa quy định ngưỡng doanh thu không chịu thuế áp dụng đối với doanh nghiệp nhỏ (doanh thu dưới 100 triệu); việc duy trì ba mức thuế suất gây phức tạp cho việc áp dụng luật; việc áp dụng hai phương pháp tính thuế gây bất bình đẳng giữa các doanh nghiệp khi cùng tham gia thị trường nhưng lại có cách tính thuế và hưởng chế độ khấu trừ khác nhau...

Để tìm hiểu rõ hơn những bất cập của hai đạo luật về thuế nói trên, kính mời độc giả đón đọc bài viết "Những bất cập của pháp luật thuế giá trị gia tăng liên quan tới bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp và giải pháp tháo gỡ" của tác giả Bùi Thị Hải Huyền đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật định kỳ số tháng 9 (270) năm 2014.

Bùi Huyền