Chủ nhật 22/11/2026 23:08
Email: danchuphapluat@moj.gov.vn
Hotline: 024.627.397.37 - 024.62.739.735

Pháp luật về điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hàng không

Giao thông vận tải là ngành kinh tế mang tính kỹ thuật cao, với năm lĩnh vực là đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải và hàng không. Trong đó, hàng không là lĩnh vực giao thông vận tải đặc thù, chịu sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Việc áp dụng các điều kiện, tiêu chuẩn, quy trình về hàng không cũng như kinh doanh trong lĩnh vực hàng không chủ yếu áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, việc cung cấp các dịch vụ liên quan đến hoạt động hàng không ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe, môi trường, hình ảnh đất nước và con người Việt Nam… nên theo pháp luật Việt Nam, một số ngành, nghề đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực hàng không được quy định là ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện.

Việc quy định như trên là cần thiết, một mặt Nhà nước có thể kiểm soát, can thiệp, điều tiết các doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực này để bảo đảm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội gắn với giữ vững an ninh, an toàn trong lĩnh vực khai thác bay, bảo đảm hoạt động bay,... phù hợp với tiêu chuẩn, khuyến cáo của Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế (ICAO), Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA). Mặt khác, việc quy định rõ ngành, nghề kinh doanh có điều kiện sẽ giúp nhà đầu tư thực hiện tối đa quyền tự do kinh doanh của mình theo nguyên tắc “được làm những gì mà pháp luật không cấm”.

1. Khái quát về điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hàng không

Theo Điều 7 Luật Đầu tư năm 2014, thì ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là ngành, nghề mà việc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề đó phải đáp ứng điều kiện vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng. Điều kiện đầu tư kinh doanh là điều kiện mà cá nhân, tổ chức phải đáp ứng theo quy định của luật, pháp lệnh, nghị định và điều ước quốc tế về đầu tư khi thực hiện hoạt động đầu tư, kinh doanh trong các ngành, nghề quy định tại Phụ lục 4 Luật Đầu tư năm 2014[1]. Như vậy, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hàng không là những tiêu chuẩn đòi hỏi người kinh doanh trong lĩnh vực này phải đáp ứng trong quá trình hoạt động với sự giám sát, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm mục tiêu bảo đảm an ninh, an toàn bay, khai thác bay, khai thác cảng hàng không; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý kịp thời sự cố về an ninh hàng không, đặc biệt là các chuyến bay ngoại giao, chuyên cơ.

Theo Luật Đầu tư năm 2014 và Nghị định số 92/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định về các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không dân dụng, thì ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện lĩnh vực hàng không gồm: a) Kinh doanh vận tải hàng không; b) Kinh doanh cảng hàng không, sân bay; c) Kinh doanh dịch vụ hàng không tại cảng hàng không, sân bay; d) Kinh doanh dịch vụ thiết kế, sản xuất, bảo dưỡng hoặc thử nghiệm tàu bay, động cơ tàu bay, cánh quạt tàu bay và trang thiết bị tàu bay tại Việt Nam; đ) Kinh doanh dịch vụ bảo đảm hoạt động bay; e) Kinh doanh dịch vụ đào tạo, huấn luyện nghiệp vụ nhân viên hàng không.

Từ thực tế quy định của pháp luật về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không, có thể thấy rằng:

Một là, trước đây, một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không được quy định trong các văn bản hướng dẫn (như nghị định, thông tư), nhưng hiện nay, các ngành, nghề này đã được quy định cụ thể trong Luật Đầu tư năm 2014. Ngoài ra, theo Điều 7 Luật Đầu tư năm 2014, thì điều kiện đầu tư kinh doanh đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được quy định tại các luật, pháp lệnh, nghị định và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Như vậy, chỉ có Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ mới được quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh. Bộ, cơ quan ngang bộ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, tổ chức, cá nhân khác không có thẩm quyền này. Quy định trên có ý nghĩa quan trọng trong việc kiểm soát hiệu quả vấn đề ban hành điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hàng không, đồng thời, khắc phục tình trạng “lạm phát” về điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực này.

Hai là, ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không chiếm tỷ lệ khá lớn trên tổng số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực giao thông, vận tải. Trong số 267 ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư năm 2014, có 29 ngành, nghề thuộc lĩnh vực giao thông, vận tải. Trong số đó, có sáu ngành, nghề thuộc lĩnh vực hàng không (chiếm 20,6%). So với trước khi có Luật Đầu tư năm 2014, đã giảm năm ngành, nghề trong tổng số 11 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực này[2]. Việc giảm trên là do gộp một số ngành, nghề có điểm chung như kinh doanh vận chuyển hàng không, kinh doanh vận chuyển hàng không chung vì mục đích thương mại và kinh doanh vận chuyển hàng không chung không vì mục đích thương mại thành kinh doanh vận tải hàng không; gộp kinh doanh cảng hàng không nội địa và kinh doanh cảng hàng không quốc tế thành kinh doanh cảng hàng không, sân bay. Ngoài ra, ngành, nghề được bỏ ra khỏi nhóm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện là hành nghề hàng không và đánh giá trình độ tiếng Anh nhân viên hàng không.

Ba là, việc loại bỏ một số ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không là thể hiện phạm vi tự do kinh doanh của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực hàng không ngày càng được mở rộng.

Như đã nói ở trên, hành nghề hàng không và kinh doanh dịch vụ đánh giá trình độ tiếng Anh nhân viên hàng không là hai ngành, nghề đã đưa ra khỏi danh mục các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Hành nghề hàng không là việc nhân viên hàng không (thành viên tổ lái, tiếp viên, nhân viên không lưu, nhân viên thông báo tin tức…) thực hiện nhiệm vụ được giao. Những đối tượng này, khi thực hiện chức trách nhiệm vụ phải đáp ứng điều kiện là có chứng chỉ chuyên môn nhân viên hàng không và giấy phép nhân viên hàng không do Cục Hàng không Việt Nam cấp. Bản chất hoạt động của họ là thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao (khi thỏa mãn các điều kiện nhất định), mà không phải là cung cấp các dịch vụ để thu lợi nhuận. Bên cạnh đó, họ cũng không phải đăng ký kinh doanh để cung cấp dịch vụ. Do đó, pháp luật coi đây không phải là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Ngoài ra, do nhân viên hàng không phải thường xuyên giao tiếp với các hãng hàng không, người khai thác hàng không, phi hành đoàn là người nước ngoài nên pháp luật đòi hỏi nhân viên hàng không phải có trình độ tiếng Anh nhất định. Trước kia, các cơ sở đào tạo tiếng Anh phải đủ điều kiện nhất định mới được phép thực hiện việc đánh giá năng lực tiếng Anh của nhân viên hàng không. Hiện nay, pháp luật không quy định về điều kiện của các cơ sở đánh giá năng lực của nhân viên hàng không nữa. Vì khi nhân viên hàng không đi học tiếng Anh, họ có thể học tại bất kỳ cơ sở đánh giá năng lực tiếng Anh nào, sau đó đề nghị Cục Hàng không Việt Nam cấp giấy chứng nhận. Vì vậy, việc quy định về điều kiện của các cơ sở sát hạch, đánh giá trình độ, năng lực của nhân viên hàng không là không cần thiết. Điều này đồng nghĩa với việc các cơ sở đánh giá trình độ, năng lực tiếng Anh của nhân viên hàng không sẽ không bị ràng buộc bởi các điều kiện do cơ quan nhà nước có thẩm quyền đặt ra.

Bốn là, các điều kiện đầu tư, kinh doanh lĩnh vực hàng không chủ yếu sử dụng thông qua hình thức giấy phép và giấy chứng nhận. Hiện nay, theo quy định của pháp luật, đối với một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện trước khi được cơ quan đăng ký kinh doanh cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh như điều kiện về vốn pháp định hoặc chứng chỉ hành nghề (ví dụ như kinh doanh bảo hiểm, kế toán…). Đối với kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không, doanh nghiệp sẽ đáp ứng các điều kiện sau khi được cơ quan đăng ký kinh doanh cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh nhưng phải có trước khi tiến hành các hoạt động kinh doanh trên thực tế. Ví dụ, mặc dù Công ty Hàng không lưỡng dụng Ngôi sao Việt (Vietstar Airlines) được Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hồ Chí Minh cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh năm 2010, nhưng nếu Công ty này muốn thực hiện hoạt động vận chuyển hành khách, hàng hóa, thì phải được Thủ tướng Chính phủ đồng ý chủ trương, Bộ Giao thông vận tải cấp giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không.

Điều kiện kinh doanh được áp dụng theo một trong các hình thức: Giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện, chứng chỉ hành nghề, chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, văn bản xác nhận và các hình thức khác. Tuy nhiên, đối với lĩnh vực hàng không, trong sáu nhóm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, không có các điều kiện về chứng chỉ hành nghề, chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, mà chủ yếu là giấy phép và giấy chứng nhận đủ điều kiện. Hiện tại, trong sáu ngành, nghề trên, có 120 giấy phép, giấy chứng nhận; 27 loại văn bản thể hiện dưới hình thức văn bản chấp thuận, phê duyệt[3]. Bên cạnh đó, đối với việc kinh doanh dịch vụ bảo đảm hoạt động bay, pháp luật chưa hướng dẫn cụ thể về điều kiện kinh doanh lĩnh vực này, mà chỉ quy định nhà đầu tư phải đáp ứng hai điều kiện về vốn pháp định và phải là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước[4].

Năm là, thẩm quyền cấp giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hàng không là Thủ tướng Chính phủ hoặc Bộ Giao thông vận tải.

Như đã trình bày ở trên, hàng không là lĩnh vực giao thông vận tải đặc thù, tuân theo nhiều quy định khắt khe về tiêu chuẩn an toàn, quy trình kỹ thuật… của các tổ chức hàng không quốc tế. Bên cạnh đó, các lĩnh vực đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt, hàng hải đều được dàn trải trên các địa phương, vùng miền, nên hầu hết công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực này đều có sự tham gia của Chính phủ, Bộ Giao thông vận tải và các địa phương. Khác với các lĩnh vực trên, không phải địa phương nào cũng có cảng hàng không, sân bay để phục vụ mục đích dân sự. Hiện nay, cả nước có 21 cảng hàng không, sân bay đặt tại 21 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phục vụ mục đích dân sự. Do tính chất đặc thù trên, pháp luật không phân cấp quản lý nhà nước về lĩnh vực hàng không cho các địa phương.

Đối với lĩnh vực đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải, đa phần Sở Giao thông vận tải sẽ thực hiện việc cấp giấy phép, giấy chứng nhận... Tuy nhiên, thẩm quyền chấp thuận, công nhận các thủ tục liên quan đến điều kiện kinh doanh lĩnh vực hàng không đều do Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giao thông vận tải hoặc Cục Hàng không Việt Nam với tư cách là nhà chức trách hàng không thực hiện. Cụ thể, trong sáu ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không, với 120 giấy phép, giấy chứng nhận, Thủ tướng Chính phủ chỉ quyết định chủ trương cấp hai loại là giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không và giấy phép kinh doanh hàng không chung vì mục đích thương mại[5]. Sau khi được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương, Bộ Giao thông vận tải sẽ thực hiện việc cấp giấy phép. Còn lại, các giấy phép, giấy chứng nhận khác đều do nhà chức trách hàng không thực hiện.

Có thể nói, việc công khai danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và công bố điều kiện đầu tư kinh doanh đối với lĩnh vực hàng không, trên Cổng thông tin điện tử quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Cổng thông tin quốc gia về đầu tư nước ngoài sẽ tạo điều kiện cho nhà đầu tư được thực hiện quyền tự do thành lập và đăng ký kinh doanh của mình, đồng thời bảo đảm được hiệu quả quản lý nhà nước đối với các hoạt động này.

2. Một số đổi mới cơ bản của pháp luật hiện hành về điều kiện đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực hàng không

Hiện nay, vấn đề ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không được quy định cụ thể trong Nghị định số 92/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ. So với những văn bản pháp luật trước đây, Nghị định này có một số đổi mới như:

Thứ nhất, về điều kiện đầu tư kinh doanh

Trước đây, trong sáu ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện lĩnh vực hàng không, pháp luật không quy định cụ thể về kinh doanh khai thác cảng hàng không, sân bay và dịch vụ quản lý hoạt động bay. Mặc dù, Nghị định số 102/2015/NĐ-CP ngày 20/10/2015 của Chính phủ đã có quy định về quản lý hoạt động khai thác tại cảng hàng không, sân bay; bán, thế chấp, cho thuê, góp vốn bằng tài sản gắn liền với đất cảng hàng không, sân bay; hoạt động kinh doanh tại cảng hàng không, sân bay; Nghị định số 125/2015/NĐ-CP ngày 04/12/2015 của Chính phủ đã quy định về quản lý hoạt động bay tại cảng hàng không, sân bay nhưng điều kiện đầu tư, kinh doanh các hoạt động đó thì chưa được pháp luật quy định. Điều này sẽ gây khó khăn cho nhà đầu tư khi muốn tham gia đầu tư các lĩnh vực kể trên. Do đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 92/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 quy định cụ thể về điều kiện đầu tư kinh doanh đối với hai ngành nghề này, nhằm tạo cơ sở pháp lý cho các hoạt động trên, đồng thời giúp nhà đầu tư không lúng túng khi muốn tham gia cung cấp các dịch vụ đó.

Thứ hai, điều kiện vốn pháp định của doanh nghiệp

Trước đây, khoản 7 Điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2005 quy định: “Vốn pháp định là số vốn tối thiểu phải có theo quy định của pháp luật để thành lập doanh nghiệp”. Hiện nay, với mục đích hiện thực hóa quyền tự do kinh doanh tất cả các ngành, nghề mà pháp luật không cấm theo quy định tại Hiến pháp năm 2013, Luật Doanh nghiệp năm 2014 đã bỏ quy định về vốn pháp định. Theo đó, pháp luật không yêu cầu doanh nghiệp phải kê khai mức vốn pháp định trong hồ sơ thành lập mới.

Tuy nhiên, qua rà soát các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hàng không, có thể nhận thấy, một số lĩnh vực vẫn quy định về điều kiện vốn pháp định, như: Kinh doanh tại cảng hàng không quốc tế là 200 tỷ đồng, tại cảng hàng không nội địa là 100 tỷ đồng (khoản 1 Điều 37 Nghị định số 102/2015/NĐ-CP)… Các quy định về điều kiện vốn pháp định trong đầu tư kinh doanh có điều kiện lĩnh vực hàng không là không phù hợp với tinh thần Hiến pháp và Luật Doanh nghiệp. Vì vậy, đến khi Nghị định số 92/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 ra đời đã bãi bỏ quy định về vốn pháp định trong lĩnh vực này, thay vào đó là quy định về mức vốn tối thiểu để thành lập và duy trì doanh nghiệp kinh doanh vận chuyển hàng không.

Tuy nhiên, theo pháp luật hiện hành, sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, nhà đầu tư vẫn chưa được tiến hành hoạt động kinh doanh cho đến khi có đủ các giấy phép kinh doanh. Bên cạnh đó, việc cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và giấy phép kinh doanh được thực hiện bởi các cơ quan có thẩm quyền và theo những thủ tục pháp lý khác nhau. Vì vậy, dẫn đến thực tế là có doanh nghiệp đã đăng ký kinh doanh nhưng sau đó không tiến hành hoạt động kinh doanh được, vì chưa được cấp phép.

Giấy phép kinh doanh được hiểu là "chứng thư pháp lý" do Nhà nước cấp cho chủ thể khi có đủ các điều kiện mà Nhà nước đặt ra. Khi có giấy phép kinh doanh này, chủ thể đó mới được phép tiến hành các hoạt động kinh doanh theo nội dung ghi trong giấy phép. Trong lĩnh vực hàng không hiện nay, việc cấp các loại giấy phép là điều rất cần thiết. Tuy nhiên, cơ quan có thẩm quyền có thể sẽ lạm dụng giấy phép như một công cụ quản lý kinh tế; biến giấy phép từ ngoại lệ thành cái thông lệ, từ cái hạn hữu thành cái tràn lan[6].

Xuất phát từ phân tích ở trên, để doanh nghiệp thực sự có được quyền tự do kinh doanh trong lĩnh vực hàng không, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần rà soát, nghiên cứu bỏ một số loại giấy phép kinh doanh không cần thiết.

Nhìn chung, quy định của pháp luật về ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không và điều kiện kinh doanh đối với lĩnh vực này ngày càng được hoàn thiện, tạo khung pháp lý thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, vẫn còn những bất cập trong quy định của pháp luật về lĩnh vực này. Để bảo đảm tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi, thu hút đầu tư và phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế, một số hạn chế về điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hàng không cần được khẩn trương khắc phục theo đúng chỉ đạo của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đó là: Khẩn trương hoàn thành việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về điều kiện đầu tư kinh doanh; rà soát, bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp; chấm dứt việc soạn thảo và ban hành điều kiện kinh doanh trái thẩm quyền[7].

Nguyễn Cao Hiến
Bộ Giao thông vận tải

Tài liệu tham khảo:

1. Khoản 1 Điều 7 Luật Đầu tư năm 2014.

2. Khoản 7 Điều 2 Nghị định số 118/2015/NĐ-CP ngày 12/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư.

3. Báo cáo về ngành, nghề kinh doanh có điều kiện của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đăng ngày 07/8/2014 tại

4. Theo Quyết định số 3110/QĐ-BGTVT ngày 28/8/2015 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải về công bố danh mục và nội dung thủ tục hành chính được chuẩn hóa thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Giao thông vận tải.

5. Nghị định số 94/2007/NĐ-CP ngày 04/6/2007 của Chính phủ về quản lý hoạt động bay.

6. Điều 14 Nghị định số 30/2013/NĐ-CP ngày 08/4/2013 của Chính phủ về kinh doanh vận chuyển hàng không và hoạt động hàng không chung.

7. Nghị định số 92/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định về các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không dân dụng.

8. Bùi Ngọc Cường (2004), Một số vấn đề về quyền tự do kinh doanh trong pháp luật kinh tế hiện hành ở Việt Nam. Nxb. Chính trị quốc gia, tr.107.


[1] Khoản 7 Điều 2 Nghị định số 118/2015/NĐ-CP ngày 12/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư.

[2] Theo báo cáo về ngành, nghề kinh doanh có điều kiện của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đăng ngày 07/8/2014 tại

[3] Theo Quyết định số 3110/QĐ-BGTVT ngày 28/8/2015 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải về công bố Danh mục và nội dung thủ tục hành chính được chuẩn hóa thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Giao thông vận tải.

[4] Nghị định số 94/2007/NĐ-CP ngày 04/6/2007 của Chính phủ về quản lý hoạt động bay.

[5] Điều 14 Nghị định số 30/2013/NĐ-CP ngày 08/4/2013 của Chính phủ về kinh doanh vận chuyển hàng không và hoạt động hàng không chung. Hiện tại, Việt Nam có 4 doanh nghiệp (hãng) hàng không dân dụng là VietNam Airlines, Jetstar Pacific, Vietjet Air và VASCO. Ngoài ra, có 4 doanh nghiệp hàng không chung là Tổng công ty Trực thăng Việt Nam, Hãng hàng không Hải Âu, Công ty Hàng không lưỡng dụng Ngôi sao Việt, Công ty cổ phần hàng không Hành tinh xanh.

[6] Bùi Ngọc Cường, Một số vấn đề về quyền tự do kinh doanh trong pháp luật kinh tế hiện hành ở Việt Nam. Nxb. Chính trị quốc gia, 2004, tr.107.

[7] Nghị quyết số 19-2016/NQ-CP ngày 28/4/2016 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia hai năm 2016 - 2017, định hướng đến năm 2020.

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Hoàn thiện pháp luật về các phương thức tiếp cận, khai thác di sản văn hóa để phát triển du lịch theo Nghị quyết số 80-NQ/TW

Hoàn thiện pháp luật về các phương thức tiếp cận, khai thác di sản văn hóa để phát triển du lịch theo Nghị quyết số 80-NQ/TW

Tóm tắt: Nghị quyết số 80-NQ/TW định hướng huy động nguồn lực xã hội nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa phục vụ phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, khung pháp luật điều chỉnh các phương thức tiếp cận và khai thác di sản văn hóa còn một số bất cập, hạn chế. Trên cơ sở phân tích thực trạng pháp luật, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện đối với bốn phương thức tiếp cận, khai thác di sản văn hóa, gồm: (i) đầu tư dự án độc lập gắn với không gian di sản; (ii) thuê, liên doanh, liên kết khai thác tài sản công; (iii) đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP); (iv) xã hội hóa gắn với quyền khai thác thương mại. Các kiến nghị hướng tới hoàn thiện cơ chế pháp lý, xác lập rõ quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư để thu hút nguồn lực xã hội, bảo đảm tính hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và nghĩa vụ bảo tồn di sản.
Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Tóm tắt: Pháp luật về ban hành quyết định hành chính đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm các quyết định hành chính được ban hành, thực hiện theo đúng quy định, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm quyền và lợi ích của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Nghiên cứu phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc hoàn thiện pháp luật về ban hành quyết định hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng, nghiên cứu chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành, yêu cầu đặt ra từ phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, từ đó, đề xuất định hướng hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, hướng tới xây dựng cơ chế thủ tục thống nhất và từng bước hình thành luật chuyên biệt về ban hành quyết định hành chính.
Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Tóm tắt: Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính là một trong những nội dung quan trọng của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012[I] và các văn bản quy định chi tiết. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy, các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính còn một số bất cập, gồm: thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh chưa thống nhất trong hệ thống pháp luật; thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính của người chỉ huy tàu bay chưa được quy định đầy đủ; quy định về giao quyền xử phạt còn nhiều hạn chế. Vì vậy, nghiên cứu phân tích những bất cập này, từ đó, đề xuất kiến nghị hoàn thiện pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính.
Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Tóm tắt: Tình trạng người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thường gọi là “bỏ cọc”, đang được xử lý chủ yếu bằng cách tăng mức tiền đặt trước và áp dụng chế tài cấm tham gia đấu giá. Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp tại Tòa án, nghiên cứu phân tích bản chất pháp lý của khoản tiền đặt trước; tiêu chí phân định tranh chấp dân sự và hành chính; căn cứ xem xét quyết định hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá; yêu cầu kiểm soát tư pháp đối với quyết định cấm tham gia đấu giá và trách nhiệm tài sản của các bên. Trên cơ sở đánh giá dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) (dự thảo Luật), nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án theo hướng chế tài được áp dụng thống nhất và chịu sự kiểm soát của Tòa án.
Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Tóm tắt: Luật Đất đai năm 2024 lần đầu định danh hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất nhưng chưa thiết lập cơ chế điều chỉnh tương ứng. Nghiên cứu làm rõ bản chất pháp lý của quan hệ này; từ đó, chỉ ra 04 hạn chế của pháp luật hiện hành: (i) quyền hợp tác chưa rõ ràng, minh bạch cho cá nhân sử dụng đất; (ii) chưa xác định rõ phạm vi quyền sử dụng đất được đưa vào hợp tác; (iii) chưa có điều kiện thực hiện riêng; (iv) chưa xác định đầy đủ hệ quả pháp lý. Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) (dự thảo Luật) đã có một số điều chỉnh, nhưng chưa khắc phục triệt để những bất cập này. Nghiên cứu đề xuất ghi nhận hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất thành quyền độc lập kèm theo tiêu chí xác định quan hệ theo bản chất, xác định rõ nhóm người sử dụng đất được thực hiện quyền, bổ sung điều kiện thực hiện phù hợp với đặc điểm không làm chuyển dịch quyền sử dụng đất, thiết lập cơ chế đăng ký, công khai quan hệ hợp tác gắn với việc xác định hiệu lực đối với người thứ ba và nguyên tắc bảo vệ các quyền có liên quan.
Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác và phát triển bất động sản tại Việt Nam

Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác và phát triển bất động sản tại Việt Nam

Tóm tắt: Quyền bề mặt được Bộ luật Dân sự năm 2015 ghi nhận là quyền khác đối với tài sản, cho phép chủ thể khai thác mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất thuộc quyền sử dụng đất của chủ thể khác. Đây là thiết chế có tiềm năng phân tách quyền khai thác không gian khỏi quyền sử dụng đất, huy động vốn đầu tư và phát triển bất động sản theo chiều cao, chiều sâu và đa công năng. Tuy nhiên, hiện, các quy định pháp luật chủ yếu dừng ở mức khái quát, chưa hình thành cơ chế pháp lý đồng bộ về xác lập, đăng ký, công khai hóa, hiệu lực đối kháng, giao dịch, thế chấp, định giá, bảo vệ quyền và xử lý tài sản khi quyền bề mặt chấm dứt. Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn đã tạo nền tảng mới về đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất và hệ thống thông tin đất đai, nhưng chưa trực tiếp thiết lập thủ tục đăng ký quyền bề mặt. Nghiên cứu phân tích bản chất và vai trò của quyền bề mặt, đánh giá những khoảng trống của pháp luật Việt Nam, tham chiếu kinh nghiệm của một số quốc gia và đề xuất mô hình hoàn thiện theo hướng: thừa nhận đầy đủ tính chất vật quyền; kiến nghị sửa đổi Điều 269 Bộ luật Dân sự năm 2015 theo hướng lấy đăng ký làm điều kiện đối kháng, kèm theo quy định chuyển tiếp; mô tả đối tượng theo không gian ba chiều; bảo đảm khả năng chuyển giao, thế chấp và tài trợ dự án; đồng thời, cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất, chủ thể quyền bề mặt, nhà đầu tư và người thứ ba.
Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Tóm tắt: Tha tù trước thời hạn có điều kiện là chế định thể hiện chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam, tạo cơ hội tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành án. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành còn một số bất cập, chồng chéo giữa các đạo luật về thẩm quyền, thủ tục, khiếu nại và kỹ thuật lập pháp. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng phân định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi của pháp luật. Nghiên cứu phân tích các quy định pháp luật hiện hành về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện; chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quá trình áp dụng; từ đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành chế định này trong thực tiễn.
Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Tóm tắt: Dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật[1] (dự thảo Luật) tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng chính sách, trong đó, chú trọng xác định vấn đề, mục tiêu, giải pháp, đánh giá tác động chính sách và bổ sung cơ chế đánh giá kết quả thực hiện sau khi văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Trên cơ sở đó, nghiên cứu phân tích Chính sách 3 về đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật[2], đánh giá khả năng điều chỉnh kịp thời các quy định pháp luật trước những thay đổi của thực tiễn và việc sử dụng kết quả thi hành pháp luật để tiếp tục hoàn thiện chính sách. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù dự thảo Luật đã bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao tính linh hoạt và hiệu quả của quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tuy nhiên, cơ chế theo dõi, đánh giá và tiếp nhận phản hồi từ thực tiễn thi hành chưa được quy định đầy đủ; bên cạnh đó, một số quy định còn thiếu thống nhất về phạm vi điều chỉnh, thuật ngữ và thẩm quyền. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát chất lượng và đánh giá hiệu quả thi hành văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm việc sửa đổi, bổ sung pháp luật được thực hiện kịp thời, phù hợp với yêu cầu thực tiễn mà không làm gia tăng thủ tục.
Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Trước yêu cầu phòng, chống tham nhũng hiện nay, việc nghiên cứu di sản lập pháp truyền thống mang ý nghĩa thiết thực. Nghiên cứu phân tích Điều luật[I] “Quan lại nhận tiền của” thuộc Chương IX (Nhận hối lộ) trong Hoàng Việt luật lệ[II] nhằm làm rõ tư duy lập pháp và giá trị lịch sử của Điều luật. Phạm vi nghiên cứu tập trung phân tích Điều luật “Quan lại nhận tiền của”, đồng thời, so sánh với Quốc triều Hình luật, Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC) và Bộ luật Hình sự năm 2015[III]. Nghiên cứu sử dụng phương pháp sử liệu học để thu thập tư liệu cổ luật; các phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp để làm rõ các yếu tố cấu thành, giá trị, giới hạn lịch sử, đồng thời, so sánh Điều luật này với các quy định có liên quan. Từ đó, nghiên cứu đưa ra một số kiến nghị, đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam.
Sử dụng đất kết hợp đa mục đích cho phát triển điện mặt trời tại Việt Nam - Bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Sử dụng đất kết hợp đa mục đích cho phát triển điện mặt trời tại Việt Nam - Bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Tóm tắt: Nghị quyết số 70-NQ/TW[1] xác định năng lượng tái tạo là ưu tiên chiến lược trong chuyển dịch cơ cấu năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh điện mặt trời cần diện tích đất hoặc mặt nước lớn, cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích tại Điều 218 Luật Đất đai năm 2024 được kỳ vọng góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất. Nghiên cứu đánh giá mức độ đồng bộ, tính khả thi và khả năng dự báo của khung pháp lý đất đai hiện hành, trong mối liên hệ với pháp luật về xây dựng, môi trường và điện lực đối với mô hình này. Bằng phương pháp phân tích quy phạm kết hợp phân tích thể chế liên ngành, nghiên cứu làm rõ việc cụ thể hóa hai yêu cầu tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 218 Luật Đất đai năm 2024 đối với dự án phát điện thương mại có vòng đời kéo dài hàng chục năm, nhận diện bốn nhóm bất cập về quy định pháp luật và tổ chức thi hành, đồng thời, đề xuất định hướng hoàn thiện theo ba giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Hoàn thiện pháp luật về xử lý trường hợp trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng vi phạm nghĩa vụ tài chính

Hoàn thiện pháp luật về xử lý trường hợp trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng vi phạm nghĩa vụ tài chính

Tóm tắt: Tình trạng người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ tài chính và hành vi thao túng đấu giá gây thất thu ngân sách, làm sai lệch giá đất, ảnh hưởng đến tính minh bạch của thị trường bất động sản. Nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam về xử lý các hành vi này trên cơ sở phân tích quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng. Bằng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh quy phạm pháp luật và nghiên cứu tình huống, kết quả nghiên cứu cho thấy, pháp luật còn những bất cập về xử lý tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá, xác định thời hạn cấm tham gia đấu giá, kiểm soát hành vi né tránh chế tài thông qua pháp nhân trung gian và giải quyết hậu quả sau khi hủy kết quả đấu giá. Từ đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện quy định về căn cứ, điều kiện và hậu quả pháp lý của các biện pháp xử lý; tăng cường kiểm soát lịch sử vi phạm, bảo đảm tính minh bạch và cạnh tranh trong đấu giá quyền sử dụng đất.
Hoàn thiện quy định về đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Hoàn thiện quy định về đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Tóm tắt: Đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật là hoạt động đo lường mức độ đạt được mục tiêu chính sách và tác động thực tế của quy định pháp luật sau khi tổ chức thi hành. Nghiên cứu khái quát các tiêu chí đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật, phân tích những quy định tương ứng trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật1 (dự thảo Luật). Nghiên cứu cho thấy, mặc dù dự thảo Luật bước đầu xác lập cơ sở pháp lý cho hoạt động này, nhưng một số quy định còn hạn chế, bất cập. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện tiêu chí, phương thức đánh giá, xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các chủ thể và cơ chế sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh, hoàn thiện pháp luật.
Hoàn thiện cơ chế công nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Hoàn thiện cơ chế công nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Tóm tắt: Trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, việc xử lý đất có nguồn gốc nông, lâm trường đặt ra yêu cầu hoàn thiện điều kiện công nhận quyền sử dụng đất và cơ chế bảo đảm thực hiện quyền này trên thực tế. Nghiên cứu phân tích các quy phạm pháp luật hiện hành, đối chiếu với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)1 (dự thảo Luật). Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc công nhận quyền sử dụng đất còn phụ thuộc đáng kể vào công tác rà soát, lập phương án sử dụng đất và xử lý quỹ đất có nguồn gốc nông, lâm nghiệp. Những vướng mắc tập trung ở tiến độ thực hiện, điều kiện công nhận, mối quan hệ với các trường hợp không cấp Giấy chứng nhận và cơ chế xử lý khi công ty không thực hiện trách nhiệm. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật về điều kiện công nhận quyền, sự tham gia của người đang sử dụng đất và cơ chế tiếp tục xử lý quỹ đất, nhằm bảo đảm khả năng thực hiện quyền của người đang sử dụng đất.
Hoàn thiện cơ chế xử lý vật chứng trong tố tụng hình sự Việt Nam

Hoàn thiện cơ chế xử lý vật chứng trong tố tụng hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Xử lý vật chứng là hoạt động xác định địa vị pháp lý của vật chứng, đồng thời, tác động trực tiếp đến giá trị chứng minh và quyền tài sản. Nghiên cứu phân tích Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2021, 2025 (BLTTHS năm 2015) trong mối liên hệ với Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025 (BLHS năm 2015) và pháp luật dân sự, tập trung làm rõ căn cứ tịch thu, thẩm quyền, hình thức và thủ tục xử lý; tiêu chí xác định công cụ, phương tiện phạm tội và lỗi của chủ sở hữu; cơ chế xử lý tài sản chung, tài sản thế chấp; phạm vi, trình tự giao vật chứng đặc thù cho cơ quan chuyên ngành và việc bảo đảm quyền của người thứ ba. Trên cơ sở nhận diện các bất cập, nghiên cứu đề xuất sửa đổi Điều 85, Điều 106 BLTTHS năm 2015, hoàn thiện thủ tục đối với tài sản bảo đảm và ban hành hướng dẫn liên ngành nhằm thống nhất hoạt động giao, tiếp nhận, bảo quản và xử lý vật chứng.
Hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam - Từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới

Hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam - Từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới

Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý đất đai, việc hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai cần được đặt trong mối quan hệ với hoạt động công chứng, cơ sở dữ liệu đất đai và cơ chế xác lập quyền đối với bất động sản (BĐS). Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận, phân tích các mô hình đăng ký đất đai và tham khảo kinh nghiệm pháp luật của Pháp, Đức, Trung Quốc…, nghiên cứu làm rõ vai trò của hoạt động công chứng trong giao dịch về quyền sử dụng đất (QSDĐ), từ đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai.

Theo dõi chúng tôi trên: