Thứ trưởng Phan Chí Hiếu cho biết Bộ Tư pháp đang triển khai công tác chuẩn bị xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) một cách khẩn trương, khoa học

Theo báo cáo tại Phiên họp, việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) được đặt ra trên cơ sở bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới, đồng thời đáp ứng yêu cầu về tính hợp hiến. Luật cũng hướng tới việc tạo lập cơ sở pháp lý cho Quy hoạch tổng thể phát triển Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Một trong những định hướng xuyên suốt của dự án Luật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền thành phố Hà Nội. Theo đó, cách tiếp cận xây dựng Luật lần này theo hướng chuyển giao mạnh mẽ thẩm quyền từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, ngành cho Thủ đô, ngoại trừ các lĩnh vực liên quan đến an ninh, quốc phòng, đối ngoại và tôn giáo. Việc sửa đổi Luật cũng mang tính chất thí điểm chính sách đối với những nội dung khác với quy định của các luật hiện hành; trên cơ sở đánh giá hiệu quả để xem xét nhân rộng tại các địa phương khác.

Dự thảo Luật được xây dựng trên nền tảng kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật Thủ đô số 39/2025/QH15, Nghị quyết số 258/2025/QH15 và một số nghị quyết đặc thù của các địa phương, đồng thời bổ sung quy định về thẩm quyền trong một số lĩnh vực cụ thể nhằm tăng tính chủ động cho thành phố Hà Nội trong thực hiện nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng đặt mục tiêu hình thành các cơ chế đủ mạnh để thu hút nguồn lực tài chính phục vụ phát triển, cũng như xây dựng chính sách vượt trội nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng tới việc đưa thành phố Hà Nội trở thành điểm đến hấp dẫn đối với nhân lực quốc tế.

Thảo luận tại Phiên họp, các đại biểu thống nhất cao về sự cần thiết phải xây dựng và ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển rất cao của thành phố Hà Nội trong giai đoạn tới. Đồng thời, các ý kiến cũng bày tỏ sự đồng thuận với những định hướng lớn cũng như sự thay đổi về tư duy, cách tiếp cận trong xây dựng Luật, nhằm bảo đảm các quy định có giá trị ổn định, lâu dài.

Nhiều ý kiến tán thành việc phân cấp, phân quyền triệt để cho Thủ đô theo nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", có tính đến yêu cầu liên kết vùng và loại trừ các lĩnh vực đặc thù như an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo.

Các đại biểu tại Phiên họp cũng nhấn mạnh yêu cầu phải song hành giữa phân quyền mạnh mẽ và cơ chế hậu kiểm hiệu quả, nhằm ngăn ngừa nguy cơ lạm dụng thẩm quyền hoặc tâm lý e ngại, né tránh trách nhiệm khi được trao quyền quá rộng. Trong quá trình thiết kế các cơ chế, chính sách, cần chú trọng lồng ghép giải pháp tháo gỡ những "điểm nghẽn" đang cản trở sự phát triển của Thủ đô.

Theo dự kiến, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 7 chương, bao quát các nội dung: Những quy định chung; Nguồn lực phát triển Thủ đô; Thẩm quyền của Thủ đô; Quản trị, xây dựng, bảo vệ Thủ đô; Vùng Thủ đô; Kiểm tra, giám sát; và Điều khoản thi hành.

Một số đại biểu đề nghị tiến hành đánh giá tổng thể những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành Luật Thủ đô hiện hành, làm cơ sở cho việc đề xuất các cơ chế, chính sách mới. Có ý kiến cũng lưu ý việc rà soát kỹ các quy định liên quan đến trao quyền cho Thủ đô nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp trong lĩnh vực thương mại, đầu tư hoặc vi phạm các cam kết quốc tế.

Cùng với việc mở rộng phân quyền, các đại biểu cho rằng cần quy định rõ ràng về cơ chế báo cáo, kiểm tra, giám sát để phòng ngừa lạm quyền và khắc phục tâm lý e dè, không dám quyết định.

Kết luận Phiên họp, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu cho biết Bộ Tư pháp đang triển khai công tác chuẩn bị xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) một cách khẩn trương, khoa học. Thời gian qua, Bộ đã phối hợp với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức làm việc với các Bộ, ngành, chuyên gia và nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng các cơ chế, chính sách đưa vào Luật.

Nhấn mạnh đây là dự án luật khó, trong khi thời gian chuẩn bị rất gấp, Thứ trưởng đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội khẩn trương rà soát, phối hợp với các Bộ liên quan đề xuất những cơ chế, chính sách lớn, thực sự cần thiết để tháo gỡ các "điểm nghẽn" và tạo động lực phát triển đột phá cho Thủ đô. Trên cơ sở đó, các cơ chế, chính sách sẽ được cụ thể hóa thành các quy định của Luật.

Thứ trưởng cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, yêu cầu tăng cường làm việc theo nhóm, phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội để tiếp tục hoàn thiện đề cương, dự thảo Luật với bố cục hợp lý, đồng thời thực hiện đầy đủ các trình tự, thủ tục theo quy định, hướng tới xây dựng dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố Hà Nội trong giai đoạn tới.