Cắt giảm tối đa danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện trên cơ sở ý kiến các đại biểu

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 11. Ảnh Lâm Hiển.

Chiều 11/11, tiếp tục Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội thảo luận tại Tổ về: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; dự án Luật Đầu tư (sửa đổi) và dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi).

Thảo luận về dự án Luật Đầu tư (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội tại Tổ 11 gồm Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ và Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên bày tỏ nhất trí cao đối với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Đầu tư hiện hành nhằm giải quyết các vướng mắc cấp bách; đồng thời đề nghị làm rõ thêm nhiều nội dung để tăng cường hiệu quả thu hút đầu tư.

Phải giảm tối đa danh mục dự án phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư

Liên quan đến Điều 25 về các dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư. Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá rất cao cơ quan soạn thảo đã mạnh dạn lược bỏ rất nhiều các đối tượng, các dự án không cần phải thông qua bước chấp thuận chủ trương đầu tư. Khi bỏ bước này thì quy trình, thủ tục đầu tư cũng được rút ngắn rất nhiều.

Tuy nhiên, việc lược bỏ này được cơ quan soạn thảo tiến hành bằng cách chỉ đưa ra một số trường hợp phải chấp thuận chủ trương đầu tư. Cơ bản thống nhất cách quy định này, song đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng cũng đề nghị rà soát thêm trong số các dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư ở đây có thể tiếp tục rút gọn không?

Nêu quan điểm cá nhân, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, có hai nhóm bắt buộc phải có thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư trong quá trình triển khai dự án gồm: nhóm các dự án liên quan đến các vấn đề phức tạp, nhạy cảm về quốc phòng, an ninh ở biên giới hay khu vực có thể gây ra những tác động đến an ninh quốc phòng; nhóm dự án áp dụng các cơ chế đặc thù khác với quy định của luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Ngoài 2 nhóm trên, đại biểu đề nghị cân nhắc thêm để có thể thu hẹp tối đa các loại dự án không cần phải thêm bước chấp thuận chủ trương đầu tư. Theo đại biểu, thực tế đã có một số dự án đầu tư lớn, chỉ có một số nhà đầu tư lớn trên thế giới có thể thực hiện được nhưng khi vào Việt Nam lại vướng nhiều thủ tục, trong đó có thủ tục liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư phải mất rất nhiều thời gian, điều này khiến họ đã chọn một quốc gia khác để đầu tư.

Về nội dung trên, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra và Ủy ban Thường vụ Quốc hội để "thu hẹp, làm rõ các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư", bao gồm các dự án hạ tầng quan trọng (cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản, báo chí…), các dự án đề xuất sử dụng đất đai khu vực biển, hoặc các dự án ảnh hưởng lớn về môi trường hoặc thực hiện ở những khu vực nhạy cảm về quốc phòng an ninh.

Về nội dung chấp thuận chủ trương đầu tư, Bộ Tài chính đang quyết liệt "rút giảm các nội dung", bảo đảm chỉ giữ lại những thông tin "rất thiết yếu, rất cơ bản, rất ngắn gọn" như quy mô, mục tiêu, địa điểm và tiến độ, thời hạn thực hiện dự án. Tức là những yếu tố rõ ràng cần phải có, cần phải biết.

Về quan điểm chung, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh "phải giảm tối đa danh mục dự án phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Những gì thật cần thiết mới quy định, còn lại là bỏ tối đa"; đồng thời cam kết sẽ tiếp tục rà soát trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội phát biểu thảo luận tại các Tổ để tiếp tục giảm cả về số lượng các ngành nghề, lĩnh vực và về nội dung chấp thuận chủ trương đầu tư.

Nhà nước cần tập trung cho hậu kiểm

Về ngành nghề kinh doanh có điều kiện, quy định tại Điều 7 của dự thảo luật, Đại biểu Nguyễn Văn Quân, Đoàn ĐBQH Thành phố Cần Thơ đề nghị nên thiết kế theo hướng công bố điều kiện kinh doanh, hoặc nghị định phải cụ thể vấn đề này, tức là Nhà nước, Chính phủ công bố điều kiện kinh doanh, điều kiện đầu tư để doanh nghiệp chỉ cần đăng ký và có cam kết gửi cơ quan có thẩm quyền là đủ, không phải xin phép, cấp phép.

Ưu điểm của việc này, theo đại biểu phân tích, trước hết là bỏ được cơ chế xin cho; tăng trách nhiệm của doanh nghiệp vì khi công bố điều kiện đầu tư, kinh doanh rồi doanh nghiệp mới căn cứ vào điều kiện, nếu đáp ứng đủ điều kiện thì chỉ cần đăng ký và công bố là xong; tránh tình trạng nhũng nhiễu; giảm bớt thủ tục hành chính; giảm chi phí, thời gian cho doanh nghiệp, tổ chức cá nhân.

Cùng với đó, đại biểu cũng đề nghị phải tăng cường hậu kiểm của các cơ quan chuyên môn, các cơ quan quản lý nhà nước. Thực tế vừa qua, thủ tục cấp giấy đủ điều kiện kinh doanh mất rất nhiều thời gian. Đầu vào cấp thủ tục rất chặt. Nhưng trong quá trình sản xuất kinh doanh, một số doanh nghiệp không chấp hành và không thực hiện theo giấy phép, không làm đúng tiêu chuẩn, tiêu chí mà giấy chứng nhận đủ điều kiện đã cấp. Vai trò hậu kiểm ở một số lĩnh vực vừa qua còn yếu. "Do đó tôi mong Luật thiết kế theo hướng tăng cường hậu kiểm. Hậu kiểm là tối ưu, là hiệu quả nhất. Doanh nghiệp chỉ cần thông báo đáp ứng và cam kết đủ hết tiêu chuẩn, điều kiện là có thể đi vào hoạt động. Còn cơ quan nhà nước chỉ cần hậu kiểm", đại biểu nhấn mạnh.

Nhất trí cần tăng cường vấn đề hậu kiểm, Đại biểu Tô Ái Vang, Đoàn ĐBQH Thành phố Cần Thơ nêu 4 đề xuất. Một là, trước khi dự án bắt đầu, cơ quan quản lý nhà nước tập trung xây dựng các quy định, tiêu chuẩn rõ ràng và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trong và sau khi dự án đi vào hoạt động để bảo đảm tuân thủ pháp luật, chất lượng và an toàn.

Hai là, các Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế trong cấp phép, quản lý và giám sát các dự án đầu tư trên địa bàn của mình tiến hành rà soát, bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết, không còn phù hợp nữa để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; các điều kiện còn lại phải được công bố công khai minh bạch để nhà đầu tư dễ dàng tìm hiểu và tuân thủ theo quy định của pháp luật.

Ba là, xây dựng hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư để kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan liên quan. Điều này giúp theo dõi, quản lý các dự án đầu tư trên phạm vi toàn quốc một cách hiệu quả, nhanh chóng và giảm bớt yêu cầu nhà đầu tư cung cấp lại các giấy tờ khác. Đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ công chức làm công tác quản lý đầu tư, gắn với tăng cường trách nhiệm người đứng đầu trong cắt giảm thủ tục hành chính.

Bốn là, với các dự án có quy mô lớn, có tác động đến môi trường, tác động đến quốc phòng an ninh hoặc sử dụng vốn ngân sách nhà nước lớn thì cần có cơ chế kiểm soát đặc biệt, thẩm định kỹ lưỡng (tiền kiểm) để tránh rủi ro, thất thoát.

"Nếu áp dụng đồng bộ các cơ chế trên, đặc biệt là việc chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm và phân cấp quản lý để đạt được mục tiêu vừa quản lý chặt chẽ rủi ro, vừa tạo môi trường đầu tư thông thoáng, nhưng lại giảm gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp là điều hết sức cần thiết trong điều kiện hiện nay", Đại biểu Tô Ái Vang nhấn mạnh.

Luật Đầu tư năm 2020 hiện còn khoảng 230 ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Để phát huy quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, tạo lập môi trường thông thoáng, thu hút nhà đầu tư nước ngoài, đại biểu Tô Ái Vang cũng đề nghị, Chính phủ tăng cường chỉ đạo, phân công trách nhiệm quản lý cụ thể để bộ, ngành được phân công chủ động và thường xuyên rà soát, đề xuất bãi bỏ hoặc sửa đổi điều kiện đầu tư kinh doanh trong danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Tiếp tục cắt giảm tối đa danh mục ngành nghề kinh doanh điều kiện

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, ĐBQH tỉnh Điện Biên, cho biết, hiện nay trong dự thảo luật đã rà soát và cắt giảm khoảng 25 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. “Tuy nhiên chúng tôi thấy cần phải tiếp tục xem xét, rà soát và cắt giảm mạnh mẽ, tối đa các danh mục ngành nghề kinh doanh điều kiện trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội ngày hôm nay”, Bộ trưởng nói.

Nhấn mạnh, đây cũng là vấn đề “từ xưa đến nay dư luận, người dân rất quan tâm”, là việc “rất cần thiết phải làm, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Bộ Tài chính sẽ có một cuộc họp về nội dung luật để cần thiết báo cáo Chính phủ rà soát và tiếp tục đề nghị cắt giảm các danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Dương Dung

Nguồn: Quochoi.vn