Chủ nhật 15/11/2026 09:47
Email: danchuphapluat@moj.gov.vn
Hotline: 024.627.397.37 - 024.62.739.735

Hoàn thiện pháp luật về nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Hoàn thiện pháp luật về nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Tóm tắt: Bài viết tập trung nghiên cứu thực trạng pháp luật về nhượng quyền thương mại tại Việt Nam và một số quốc gia, từ đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện Luật Thương mại năm 2005 và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt động nhượng quyền tại Việt Nam.

Abstract: The article focuses on studying the current legal status of commercial franchising in Vietnam and some countries, thereby proposing solutions to improve the Commercial Law of 2005 and legal documents related to franchise operations in Vietnam.

Theo nhiều tài liệu nghiên cứu, hình thức sơ khai của lối kinh doanh nhượng quyền thương mại (NQTM) đã xuất hiện vào khoảng thế kỷ 17 - 18 tại châu Âu và được chính thức thừa nhận khởi nguồn, phát triển là tại Hoa Kỳ vào giữa thế kỷ 19. NQTM có thể được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau. Dưới góc độ kinh tế, NQTM là một hoạt động thương mại nhằm mở rộng hệ thống kinh doanh, phân phối hàng hóa, dịch vụ của các thương nhân thông qua việc chia sẻ quyền kinh doanh trên một thương hiệu, bí quyết kinh doanh cho một thương nhân khác[1]. Dưới góc độ pháp lý, NQTM là một hoạt động thương mại, theo đó, bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ theo các điều kiện theo luật định[2].

1. Thực trạng pháp luật về nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

1.1. Quy định về hợp đồng nhượng quyền thương mại

Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa đưa ra một định nghĩa chính thức nào về hợp đồng NQTM. Tuy nhiên, về cơ bản, định nghĩa hợp đồng NQTM đã được phản ánh thông qua khái niệm về hoạt động NQTM được quy định tại Điều 284 Luật Thương mại năm 2005[3].

Mặc dù vậy, hợp đồng NQTM là một loại hợp đồng có nhiều nét tương đồng, dễ gây nhầm lẫn với nhiều loại hợp đồng khác như li-xăng, chuyển giao công nghệ, đại lý… Việc không có một khái niệm chính thức, rõ ràng về hợp đồng NQTM theo pháp luật sẽ khiến cho việc áp dụng pháp luật trở nên khó khăn, thiếu minh bạch. Ví dụ, khi bị từ chối đăng ký NQTM, có tình trạng các doanh nghiệp lách luật bằng cách ký kết “hợp đồng đại lý” với đối tác, theo đó, trong hợp đồng sẽ có thỏa thuận cho phép đối tác sử dụng phương thức kinh doanh và thương hiệu của mình[4].

Về vấn đề khái niệm hợp đồng NQTM, trong Quy chế số 4087/88 của Hội đồng Kinh tế châu Âu hướng dẫn áp dụng Điều 85 (3) về ngoại lệ của thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong quan hệ NQTM, Điều 3 (1) (b) quy định: “Hợp đồng NQTM là một thỏa thuận, trong đó, một bên là bên nhượng quyền cấp phép cho một bên khác là bên nhận quyền khả năng khai thác một “quyền thương mại” nhằm mục đích xúc tiến thương mại đối với một loại sản phẩm hoặc dịch vụ đặc thù để đổi lại một khoản thu tài chính. Hợp đồng này phải quy định những nghĩa vụ tối thiểu của các bên, liên quan tới: (i) Việc sử dụng tên thông thường hoặc dấu hiệu của cửa hàng hoặc một cách thức chung; (ii) Việc trao đổi công nghệ giữa bên nhượng quyền và bên nhận quyền; (iii) Việc tiếp tục thực hiện của bên nhượng quyền đối với bên nhận quyền trong việc trợ giúp, hỗ trợ thương mại cũng như kỹ thuật trong suốt thời gian hợp đồng nhượng quyền thương mại còn hiệu lực”. Có thể thấy, pháp luật Liên minh châu Âu (EU) đã đưa ra một khái niệm về NQTM khá chi tiết và đầy đủ.

1.2. Quy định về đối tượng của hợp đồng nhượng quyền thương mại

Đối tượng của NQTM hay đối tượng được chuyển giao trong hợp đồng NQTM là quyền thương mại thuộc sở hữu của bên nhượng quyền, bao gồm một tập hợp các yếu tố sở hữu trí tuệ và các yếu tố khác tích hợp lại thành một chỉnh thể thống nhất không thể tách rời nhằm tiến hành hoạt động kinh doanh dưới một hệ thống nhận diện thương mại độc đáo, riêng biệt[5].

Trong hệ thống pháp luật về NQTM, các quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ đóng vai trò như một bộ phận có chức năng giúp xác định rõ ràng các yếu tố cấu thành quyền thương mại với tư cách là đối tượng của hợp đồng NQTM, cũng như là ranh giới, phạm vi của các yếu tố đó. Phù hợp với định hướng của cơ sở lý luận này, các nhà làm luật tại Việt Nam đã sử dụng các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ là nhãn hiệu, tên thương mại, khẩu hiệu kinh doanh và một số yếu tố khác thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật sở hữu trí tuệ để làm rõ khái niệm quyền thương mại trong quan hệ NQTM. Cụ thể, trước hết, khái niệm về quyền thương mại trong hoạt động NQTM được giải thích một cách khái quát tại khoản 1 Điều 285 Luật Thương mại năm 2005, không định nghĩa trực tiếp quyền thương mại là gì mà định nghĩa một cách gián tiếp bằng việc mô tả hoạt động cung ứng sản phẩm của bên nhượng quyền. Sau đó, khái niệm quyền thương mại được gọi tên và định nghĩa một cách cụ thể tại khoản 6 Điều 3 Nghị định số 35/2006/NĐ-CP ngày 31/3/2006 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động nhượng quyền thương mại (Nghị định số 35/2006/NĐ-CP). Dù đã sử dụng những khái niệm của pháp luật về sở hữu trí tuệ để làm rõ khái niệm nhượng quyền thương mại, tuy nhiên, hai cách định nghĩa về quyền thương mại tại Luật Thương mại năm 2005 và Nghị định số 35/2006/NĐ-CP nói trên vẫn chưa thể xác định một cách chính xác khái niệm về quyền thương mại với tư cách là đối tượng của quan hệ NQTM, cụ thể:

Thứ nhất, nội dung của đối tượng chuyển giao trong quan hệ nhượng quyền theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay chưa bao hàm đầy đủ các quyền sở hữu trí tuệ, đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ và các yếu tố sở hữu trí tuệ khác[6] cấu thành nên quyền thương mại mà các thương nhân trong hệ thống nhượng quyền chuyển giao cho nhau[7].

Luật Thương mại năm 2005 và Nghị định số 35/2006/NĐ-CP đều thống nhất bộ phận cấu thành của quyền thương mại bao gồm: (i) Nhãn hiệu; (ii) Tên thương mại; (iii) Khẩu hiệu kinh doanh; (iv) Biểu tượng kinh doanh và quảng cáo của bên nhượng quyền. Trong khi đó, trên thực tế, các bộ phận cấu thành quyền thương mại còn có thể bao gồm các đối tượng khác của các quyền sở hữu trí tuệ như kiểu dáng công nghiệp, tác phẩm, vật liệu nhân giống, vật liệu thu hoạch.

Khác với Việt Nam, pháp luật EU về nhượng quyền thương mại có ghi nhận quyền tác giả và kiểu dáng công nghiệp trong định nghĩa về đối tượng của NQTM. Cụ thể, trong Quy chế số 4087/88 của Hội đồng Kinh tế châu Âu hướng dẫn áp dụng Điều 85 (3) về ngoại lệ của thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong quan hệ NQTM, Điều 3 (1) (a) quy định: “Franchise[8] là một gói quyền công nghiệp và sở hữu trí tuệ có mối quan hệ với nhãn hiệu, tên thương mại, biển hiệu, mô hình hữu ích, kiểu dáng, quyền tác giả, bí quyết, sáng chế, sẽ được khai thác để bán lại hàng hóa hoặc dịch vụ cho người tiêu dùng”.

Trong thực tiễn, tồn tại những quan hệ NQTM trong những lĩnh vực mà ở đó, các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ trong quyền thương mại chưa được nhắc đến tại Luật Thương mại năm 2005 và Nghị định số 35/2006/NĐ-CP. Cụ thể:

- Trên thực tế, có ghi nhận sự tồn tại của các hệ thống NQTM thời trang như: Hệ thống nhượng quyền thời trang Witch[9], hệ thống nhượng quyền thời trang Thocahouse[10], hệ thống nhượng quyền thời trang OnOff[11]. Trong lĩnh vực thời trang, các thiết kế của sản phẩm, với tư cách là các sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực nghệ thuật hoặc hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp của các yếu tố trên, chúng sẽ tồn tại dưới hình thức tác phẩm hoặc kiểu dáng công nghiệp và được bảo hộ bởi quyền tác giả và quyền sở hữu công nghiệp. Tuy nhiên, kiểu dáng công nghiệp hay tác phẩm vẫn chưa phải là một bộ phận cấu thành của quyền thương mại theo pháp luật Việt Nam. Điều này có thể dẫn tới thực trạng, các quan hệ NQTM trong lĩnh vực thời trang luôn luôn đứng trước rủi ro vi phạm pháp luật và các tài sản trí tuệ của bên nhượng quyền sẽ không được bảo vệ. Ngoài ra, trong mọi quan hệ NQTM, việc bên nhượng quyền trao cho bên nhận quyền các tác phẩm trong tài liệu, văn bản vốn là đối tượng quyền tác giả để hướng dẫn bên nhận quyền kinh doanh, khai thác quyền thương mại của mình là không thể không có và vô cùng quan trọng[12].

- Trong những năm gần đây, thế giới có ghi nhận thị trường nông nghiệp đã bắt đầu sử dụng phương thức NQTM, trong đó, bên nhượng quyền là doanh nghiệp và bên nhận quyền là người nông dân được đánh giá là một đột phá của lĩnh vực nhượng quyền và có thể giải quyết được các vấn đề nông nghiệp của các nước đang phát triển (trong đó có Việt Nam)[13]. Các vấn đề đó bao gồm: Người nông dân không được tiếp cận những phương pháp quản lý, chế biến hiện đại, không được tiếp cận đến những nguyên liệu đầu vào chất lượng cho quá trình canh tác. Doanh nghiệp có thể cho phép người nông dân sử dụng những giống cây trồng tân tiến, có hiệu quả kinh tế cao, đào tạo cho người nông dân về nghiệp vụ quản lý trang trại, cung cấp phương pháp chế biến, chăm sóc nông sản để bảo đảm chất lượng cao và cung cấp cho họ những nguyên liệu bảo đảm chất lượng để sản xuất nông nghiệp[14]. Trong lĩnh vực nông nghiệp, dễ thấy vật liệu nhân giống hoặc vật liệu thu hoạch - đối tượng của quyền đối với giống cây trồng - là những yếu tố quan trọng, quyết định đến thành công của một thương vụ kinh doanh nông nghiệp. Tuy nhiên, vật liệu nhân giống hay vật liệu thu hoạch vẫn chưa được ghi nhận là một trong những yếu tố cấu thành quyền thương mại theo pháp luật Việt Nam. Thực trạng này có thể là một rào cản lớn cho việc hình thành và phát triển những quan hệ NQTM nông nghiệp ở Việt Nam trong tương lai. Nếu vật liệu thu hoạch hoặc vật liệu nhân giống được ghi nhận là một trong những yếu tố cấu thành quyền thương mại thì các nông sản danh tiếng ở Việt Nam như Gạo ST 25 hay giống Ca cao Việt Nam đã góp phần tạo ra Sô-cô-la Marou “ngon nhất thế giới” sẽ được khai thác và phân phối rộng rãi bằng phương pháp NQTM.

Dựa vào pháp luật của EU và thực tiễn, có thể thấy, pháp luật Việt Nam hiện nay đã bỏ sót một số đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ có thể cấu thành quyền thương mại với tư cách là đối tượng của quan hệ NQTM.

Thứ hai, cách định nghĩa quyền thương mại trong Nghị định số 35/2006/NĐ-CP đã có sự nhầm lẫn giữa các yếu tố sở hữu trí tuệ được chuyển giao cấu thành quyền thương mại với việc phân loại các hình thức nhượng quyền thương mại.

Cụ thể, điểm a khoản 6 Điều 3 Nghị định số 35/2006/NĐ-CP định nghĩa quyền thương mại bằng cách nêu ra quyền của bên nhận quyền được kinh doanh bằng một hệ thống gắn liền với các yếu tố sở hữu trí tuệ thuộc sở hữu của bên nhượng quyền. Trong khi đó, điểm b, c, d khoản 6 lại quy định về các hình thức nhượng quyền thương mại.

Về vấn đề này, Luật Nhượng quyền thương mại Malaysia năm 1998, khi xây dựng định nghĩa về hợp đồng NQTM và các đối tượng của hợp đồng NQTM đã không quy định hình thức nhượng quyền trong định nghĩa về hợp đồng NQTM và về đối tượng của hợp đồng NQTM[15]. Pháp luật Hà Lan cũng không quy định các hình thức NQTM trong định nghĩa về NQTM[16].

Theo quan điểm của chúng tôi, khái niệm quyền thương mại với tư cách là đối tượng của hợp đồng NQTM không đồng nhất với hình thức NQTM. Bởi lẽ, quyền thương mại là một gói quyền thuộc sở hữu của bên nhượng quyền mà bên này cho bên nhận quyền sử dụng để kinh doanh. Còn hình thức NQTM chỉ đề cập tới cách thức mà các bên trong quan hệ NQTM chuyển quyền thương mại và tìm kiếm lợi nhuận từ nó. Vì vậy, không nên đưa các cách xác định hình thức NQTM vào khái niệm quyền thương mại tại khoản 5 Điều 3 Nghị định số 35/2006/NĐ-CP.

Thứ ba, khái niệm bí quyết kinh doanh chưa được giải thích rõ ràng tại bất kỳ văn bản quy phạm pháp luật nào và chưa được sử dụng thống nhất trong các định nghĩa về quyền thương mại trong Luật Thương mại năm 2005 và Nghị định số 35/2006/NĐ-CP.

Định nghĩa về quyền thương mại tại khoản 1 Điều 284 Luật Thương mại năm 2005 có sử dụng khái niệm bí quyết kinh doanh nhưng định nghĩa về quyền thương mại tại khoản 6 Điều 3 Nghị định số 35/2006/NĐ-CP không sử dụng khái niệm này. Việc bí quyết kinh doanh không được giải thích và không được sử dụng thống nhất trong các cách định nghĩa của pháp luật về quyền thương mại như vậy có thể khiến cho quyền thương mại - với tư cách là đối tượng của hoạt động NQTM không được pháp luật bảo vệ một cách đầy đủ, dễ bị xâm phạm và gây ảnh hưởng xấu đến sự tồn tại và phát triển của hoạt động thương mại đặc biệt này[17].

Tham khảo Bộ Quy tắc đạo đức về kinh doanh nhượng quyền của châu Âu (Bộ Quy tắc Nhượng quyền châu Âu) do Hiệp hội Nhượng quyền châu Âu ban hành, có thể hiểu, bí quyết (know-how) là tập hợp những thông tin hành nghề, được đúc kết từ kinh nghiệm và sự thử nghiệm của bên nhượng quyền và không được cấp bằng sáng chế. Đây là những thông tin bí mật, quan trọng và xác thực[18].

Bộ Quy tắc Nhượng quyền châu Âu tiếp tục làm rõ những yếu tố nhận diện bí quyết như sau: (i) Bí mật (secret) có nghĩa là bí quyết đó không được biết đến rộng rãi hay dễ dàng tiếp cận, nhưng không nghiêm ngặt đến mức trừ bên nhượng quyền, những doanh nghiệp khác hoàn toàn không biết đến hoặc đạt được từng thành phần riêng lẻ của bí quyết đó. (ii) Quan trọng (substantial) có nghĩa là bí quyết đó có ý nghĩa và hữu ích đối với người mua (bên nhận nhượng quyền), để họ có thể sử dụng, bán hoặc bán lại hàng hóa hoặc dịch vụ theo thoả thuận. (iii) Xác thực (identified) có nghĩa là bí quyết đó phải được mô tả một cách đầy đủ, toàn diện để có thể chứng minh rằng nó đáp ứng các tiêu chí về tính bí mật và quan trọng[19].

Bộ Quy tắc Nhượng quyền châu Âu đã thể hiện những ưu điểm trong mối tương quan với pháp luật Việt Nam trong việc đưa ra một khái niệm hoàn chỉnh về bí quyết. Đây là một kinh nghiệm có thể tham khảo khi hoàn thiện định nghĩa về bí quyết trong pháp luật NQTM Việt Nam trong tương lai.

2. Một số kiến nghị

Thứ nhất, về khái niệm hợp đồng NQTM:

Pháp luật Việt Nam về NQTM đang thiếu quy định về khái niệm hợp đồng NQTM. Về vấn đề này, các quy định về khái niệm hợp đồng NQTM trong pháp luật EU là có thể là một nguồn kinh nghiệm lập pháp mà Việt Nam có thể tiếp thu để xây dựng một giải pháp hoàn thiện quy định về khái niệm hợp đồng NQTM. EU là một khu vực có truyền thống dân luật như Việt Nam. Pháp luật về NQTM ở khu vực này đã được chứng minh là phù hợp với tình hình thực tiễn vì đã được sử dụng ổn định, lâu dài từ năm 1988. Vì vậy, pháp luật về NQTM ở EU sẽ phù hợp để tham khảo đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật về khái niệm hợp đồng NQTM nói riêng và pháp luật NQTM nói chung cho Việt Nam. Vì vậy, nếu như cần một khái niệm hợp đồng NQTM ở thời điểm hiện tại, Việt Nam sẽ không cần phải xây dựng một quy phạm nêu khái niệm hợp đồng quá chi tiết mà thay vào đó, giải pháp phù hợp sẽ là một quy phạm nêu khái niệm có tính chất “dẫn chiếu”. Cụ thể, tác giả đề xuất giải pháp bổ sung Điều 285 về hợp đồng NQTM trong Luật Thương mại năm 2005 như sau: “Hợp đồng nhượng quyền thương mại là hợp đồng mà theo đó các bên thực hiện hoạt động nhượng quyền thương mại theo Điều 284. Hợp đồng nhượng quyền thương mại phải được lập thành văn bản hoặc bằng hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương”. Theo chúng tôi, bổ sung quy định khái niệm về NQTM như trên sẽ phản ánh được bản chất hoạt động NQTM và tránh được tình trạng trùng lặp khi có một quy phạm nêu khái niệm hợp đồng NQTM chi tiết, mô tả lại về hoạt động NQTM.

Thứ hai, về đối tượng của hợp đồng NQTM:

- Như đã phân tích ở trên, nội dung của đối tượng chuyển giao trong quan hệ NQTM theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay chưa bao hàm đầy đủ các quyền sở hữu trí tuệ, đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ và các yếu tố sở hữu trí tuệ khác cấu thành nên quyền thương mại mà các thương nhân trong hệ thống nhượng quyền chuyển giao cho nhau. Ngược lại, pháp luật EU quy định rất đầy đủ các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ trong vấn đề đối tượng của hợp đồng NQTM. Vì vậy, cần bổ sung đầy đủ các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ theo pháp luật Việt Nam vào định nghĩa về quyền thương mại trên cơ sở tham chiếu pháp luật EU.

Sự bổ sung này là hợp lý, bởi lẽ, NQTM trong tương lai sẽ còn phát triển, thâm nhập vào rất nhiều lĩnh vực kinh doanh khác mà không chỉ dừng lại ở lĩnh vực kinh doanh hàng tiêu dùng. Ở Việt Nam, trên thực tiễn đã xuất hiện hoạt động NQTM trong lĩnh vực kinh doanh công nghệ 20, NQTM trong kinh doanh thời trang21 và còn có thể xuất hiện NQTM trong lĩnh vực nông nghiệp. Trong đối tượng của những quan hệ NQTM này, bao gồm tất cả những loại quyền sở hữu trí tuệ theo pháp luật Việt Nam như: Quyền tác giả; quyền sở hữu công nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh thời trang, công nghệ; quyền đối với giống cây trồng trong lĩnh vực nông nghiệp.

Do đó, nhóm tác giả đề xuất bổ sung tất cả những đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ theo pháp luật Việt Nam vào quy định về hoạt động NQTM tại Điều 284 Luật Thương mại năm 2005 và quy định về định nghĩa quyền thương mại tại điểm a khoản 6 Điều 3 Nghị định số 35/2006/NĐ-CP theo hướng như sau: Quyền thương mại bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các quyền sau đây: Quyền được bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành công việc kinh doanh cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ theo một hệ thống do bên nhượng quyền quy định và được gắn với các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ của bên nhượng quyền theo pháp luật về sở hữu trí tuệ.

- Như đã phân tích ở trên, cách định nghĩa quyền thương mại trong Nghị định số 35/2006/NĐ-CP đã có sự nhầm lẫn giữa các yếu tố sở hữu trí tuệ được chuyển giao cấu thành quyền thương mại với việc phân loại các hình thức nhượng quyền thương mại. Vì vậy, nhóm tác giả đề xuất định nghĩa về quyền thương mại tại khoản 6 Điều 3 của Nghị định này căn cứ vào điểm a và bỏ các quyền khác tại điểm b, c, d khoản này.

- Khái niệm bí quyết kinh doanh chưa được sử dụng thống nhất trong các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động NQTM và chưa được giải thích trong bất kỳ văn bản nào. Trên cơ sở kinh nghiệm lập pháp của EU và công nhận sự thỏa thuận của các bên về bí quyết kinh doanh, nhóm tác giả đề xuất bổ sung mới khái niệm bí quyết kinh doanh vào Điều 3 về giải thích từ ngữ trong Nghị định số 35/2006/NĐ-CP để thống nhất với khái niệm bí quyết kinh doanh được sử dụng trong quy định về hoạt động NQTM tại Điều 284 Luật Thương mại năm 2005, cụ thể như sau: “Bí quyết kinh doanh là tập hợp những thông tin hành nghề có tính chất bí mật, quan trọng và xác thực, được đúc kết từ kinh nghiệm và sự thử nghiệm của bên nhượng quyền và không phải là đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ theo pháp luật về sở hữu trí tuệ. Bí quyết kinh doanh có thể được xác định theo thỏa thuận của các bên trong hợp đồng NQTM”.

Trần Nghĩa Hưng - Lê Thái Minh & Phạm Đức Minh

Sinh viên Trường Đại học Luật Hà Nội

[1]. Trường Đại học Luật Hà Nội (2020), Giáo trình Luật Thương mại - tập II, Nxb. Tư Pháp, tr. 214.

[2]. Điều 284 Luật Thương mại năm 2005.

[3]. Trường Đại học Luật Hà Nội (2020), tlđd, tr. 224.

[4]. Phạm Phương Thảo (2019), Pháp luật về nhượng quyền thương mại trong xu thế hội nhập và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr. 50 - 51.

[5]. Đỗ Phương Thảo (2020), Hoàn thiện pháp luật về đối tượng chuyển giao trong hợp đồng nhượng quyền thương mại, Luận án Tiến sỹ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr. 54.

[6]. Các yếu tố thuộc sự điều chỉnh của pháp luật sở hữu trí tuệ nhưng không phải là đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ, ví dụ: Khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh.

[7]. Đỗ Phương Thảo (2020), tlđd, tr. 105.

[8]. Đối tượng của hợp đồng NQTM.

[9]. NQTM thời trang Twitch, https://nqtm.vn/thuong-hieu/nhuong-quyen-thoi-trang-nu-witch/.

[10]. NQTM thời trang Thoca House, https://nqtm.vn/thuong-hieu/nhuong-quyen-thoi-trang-thoca-house/.

[11]. NQTM thời trang OnOff, https://nqtm.vn/thuong-hieu/nhuong-quyen-thoi-trang-onoff/.

[12]. Allan Poulter and Robert Williams (2022), The Franchise Law Review: Intellectual Property, The Law Reviews, https://thelawreviews.co.uk/title/the-franchise-law-review/intellectual-property.

[13]. Milica Stankovic (2014), Agricultural Franchising and contribution to achieving objectives of the EU common agricultural policy, Journal of Economic Literature, EP 2014 (61) 4, tr. 1021.

[14]. Milica Stankovic (2014), tlđd, tr. 1023.

[15]. Điều 4 Luật Nhượng quyền thương mại Malaysia năm 1998.

[16]. Điều 911 Luật Nhượng quyền thương mại Hà Lan năm 2020.

[17]. Đỗ Phương Thảo (2020), tlđd, tr. 106 - 107.

[18]. European Franchise Federation (2016), Article 1 of The European Code of Ethics for Franchising (bản dịch tham khảo: Đỗ Phương Thảo (2020), tlđd, tr. 105, 106, 107).

[19]. European Franchise Federation (2016), Article 1 of The European Code of Ethics for Franchising (Bản dịch tham khảo: Đỗ Phương Thảo (2020), tlđd, tr. 106, 107).

[20]. VTV 2022, Nhượng quyền kinh doanh công nghệ tạo ứng dụng di động: Xu hướng mới? https://vtv.vn/cong-nghe/nhuong-quyen-kinh-doanh-cong-nghe-tao-ung-dung-di-dong-xu-huong-moi-20220718174439185.htm.

[21]. https://nqtm.vn/thuong-hieu-nhuong-quyen/, (Mục Nhượng quyền thời trang).

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật Số 375, tháng 2/2023)

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Pháp luật về ban hành quyết định hành chính ở Việt Nam hiện nay: Từ cơ sở lý luận đến định hướng hoàn thiện

Tóm tắt: Pháp luật về ban hành quyết định hành chính đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm các quyết định hành chính được ban hành, thực hiện theo đúng quy định, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm quyền và lợi ích của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Nghiên cứu phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc hoàn thiện pháp luật về ban hành quyết định hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng, nghiên cứu chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành, yêu cầu đặt ra từ phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, từ đó, đề xuất định hướng hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, hướng tới xây dựng cơ chế thủ tục thống nhất và từng bước hình thành luật chuyên biệt về ban hành quyết định hành chính.
Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính

Tóm tắt: Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính là một trong những nội dung quan trọng của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012[I] và các văn bản quy định chi tiết. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy, các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính còn một số bất cập, gồm: thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh chưa thống nhất trong hệ thống pháp luật; thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính của người chỉ huy tàu bay chưa được quy định đầy đủ; quy định về giao quyền xử phạt còn nhiều hạn chế. Vì vậy, nghiên cứu phân tích những bất cập này, từ đó, đề xuất kiến nghị hoàn thiện pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của các quy định về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính.
Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án

Tóm tắt: Tình trạng người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thường gọi là “bỏ cọc”, đang được xử lý chủ yếu bằng cách tăng mức tiền đặt trước và áp dụng chế tài cấm tham gia đấu giá. Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp tại Tòa án, nghiên cứu phân tích bản chất pháp lý của khoản tiền đặt trước; tiêu chí phân định tranh chấp dân sự và hành chính; căn cứ xem xét quyết định hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá; yêu cầu kiểm soát tư pháp đối với quyết định cấm tham gia đấu giá và trách nhiệm tài sản của các bên. Trên cơ sở đánh giá dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) (dự thảo Luật), nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện xử lý hành vi không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất thông qua hoạt động xét xử của Tòa án theo hướng chế tài được áp dụng thống nhất và chịu sự kiểm soát của Tòa án.
Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện Luật Đất đai

Tóm tắt: Luật Đất đai năm 2024 lần đầu định danh hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất nhưng chưa thiết lập cơ chế điều chỉnh tương ứng. Nghiên cứu làm rõ bản chất pháp lý của quan hệ này; từ đó, chỉ ra 04 hạn chế của pháp luật hiện hành: (i) quyền hợp tác chưa rõ ràng, minh bạch cho cá nhân sử dụng đất; (ii) chưa xác định rõ phạm vi quyền sử dụng đất được đưa vào hợp tác; (iii) chưa có điều kiện thực hiện riêng; (iv) chưa xác định đầy đủ hệ quả pháp lý. Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) (dự thảo Luật) đã có một số điều chỉnh, nhưng chưa khắc phục triệt để những bất cập này. Nghiên cứu đề xuất ghi nhận hợp tác sản xuất, kinh doanh bằng quyền sử dụng đất thành quyền độc lập kèm theo tiêu chí xác định quan hệ theo bản chất, xác định rõ nhóm người sử dụng đất được thực hiện quyền, bổ sung điều kiện thực hiện phù hợp với đặc điểm không làm chuyển dịch quyền sử dụng đất, thiết lập cơ chế đăng ký, công khai quan hệ hợp tác gắn với việc xác định hiệu lực đối với người thứ ba và nguyên tắc bảo vệ các quyền có liên quan.
Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác

Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện quyền bề mặt trong khai thác

Tóm tắt: Quyền bề mặt được Bộ luật Dân sự năm 2015 ghi nhận là quyền khác đối với tài sản, cho phép chủ thể khai thác mặt đất, mặt nước, khoảng không gian trên mặt đất, mặt nước và lòng đất thuộc quyền sử dụng đất của chủ thể khác. Đây là thiết chế có tiềm năng phân tách quyền khai thác không gian khỏi quyền sử dụng đất, huy động vốn đầu tư và phát triển bất động sản theo chiều cao, chiều sâu và đa công năng. Tuy nhiên, hiện, các quy định pháp luật chủ yếu dừng ở mức khái quát, chưa hình thành cơ chế pháp lý đồng bộ về xác lập, đăng ký, công khai hóa, hiệu lực đối kháng, giao dịch, thế chấp, định giá, bảo vệ quyền và xử lý tài sản khi quyền bề mặt chấm dứt. Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn đã tạo nền tảng mới về đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất và hệ thống thông tin đất đai, nhưng chưa trực tiếp thiết lập thủ tục đăng ký quyền bề mặt. Nghiên cứu phân tích bản chất và vai trò của quyền bề mặt, đánh giá những khoảng trống của pháp luật Việt Nam, tham chiếu kinh nghiệm của một số quốc gia và đề xuất mô hình hoàn thiện theo hướng: thừa nhận đầy đủ tính chất vật quyền; kiến nghị sửa đổi Điều 269 Bộ luật Dân sự năm 2015 theo hướng lấy đăng ký làm điều kiện đối kháng, kèm theo quy định chuyển tiếp; mô tả đối tượng theo không gian ba chiều; bảo đảm khả năng chuyển giao, thế chấp và tài trợ dự án; đồng thời, cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất, chủ thể quyền bề mặt, nhà đầu tư và người thứ ba.
Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện

Tóm tắt: Tha tù trước thời hạn có điều kiện là chế định thể hiện chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam, tạo cơ hội tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành án. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành còn một số bất cập, chồng chéo giữa các đạo luật về thẩm quyền, thủ tục, khiếu nại và kỹ thuật lập pháp. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng phân định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi của pháp luật. Nghiên cứu phân tích các quy định pháp luật hiện hành về thủ tục tha tù trước thời hạn có điều kiện; chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quá trình áp dụng; từ đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành chế định này trong thực tiễn.
Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thích ứng có kiểm soát từ góc nhìn lý luận chính sách

Tóm tắt: Dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật[1] (dự thảo Luật) tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng chính sách, trong đó, chú trọng xác định vấn đề, mục tiêu, giải pháp, đánh giá tác động chính sách và bổ sung cơ chế đánh giá kết quả thực hiện sau khi văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Trên cơ sở đó, nghiên cứu phân tích Chính sách 3 về đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật[2], đánh giá khả năng điều chỉnh kịp thời các quy định pháp luật trước những thay đổi của thực tiễn và việc sử dụng kết quả thi hành pháp luật để tiếp tục hoàn thiện chính sách. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù dự thảo Luật đã bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao tính linh hoạt và hiệu quả của quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tuy nhiên, cơ chế theo dõi, đánh giá và tiếp nhận phản hồi từ thực tiễn thi hành chưa được quy định đầy đủ; bên cạnh đó, một số quy định còn thiếu thống nhất về phạm vi điều chỉnh, thuật ngữ và thẩm quyền. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát chất lượng và đánh giá hiệu quả thi hành văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm việc sửa đổi, bổ sung pháp luật được thực hiện kịp thời, phù hợp với yêu cầu thực tiễn mà không làm gia tăng thủ tục.
Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Bàn về Điều luật “Quan lại nhận tiền của” trong Hoàng Việt luật lệ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Trước yêu cầu phòng, chống tham nhũng hiện nay, việc nghiên cứu di sản lập pháp truyền thống mang ý nghĩa thiết thực. Nghiên cứu phân tích Điều luật[I] “Quan lại nhận tiền của” thuộc Chương IX (Nhận hối lộ) trong Hoàng Việt luật lệ[II] nhằm làm rõ tư duy lập pháp và giá trị lịch sử của Điều luật. Phạm vi nghiên cứu tập trung phân tích Điều luật “Quan lại nhận tiền của”, đồng thời, so sánh với Quốc triều Hình luật, Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC) và Bộ luật Hình sự năm 2015[III]. Nghiên cứu sử dụng phương pháp sử liệu học để thu thập tư liệu cổ luật; các phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp để làm rõ các yếu tố cấu thành, giá trị, giới hạn lịch sử, đồng thời, so sánh Điều luật này với các quy định có liên quan. Từ đó, nghiên cứu đưa ra một số kiến nghị, đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam.
Sử dụng đất kết hợp đa mục đích cho phát triển điện mặt trời tại Việt Nam - Bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Sử dụng đất kết hợp đa mục đích cho phát triển điện mặt trời tại Việt Nam - Bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Tóm tắt: Nghị quyết số 70-NQ/TW[1] xác định năng lượng tái tạo là ưu tiên chiến lược trong chuyển dịch cơ cấu năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh điện mặt trời cần diện tích đất hoặc mặt nước lớn, cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích tại Điều 218 Luật Đất đai năm 2024 được kỳ vọng góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất. Nghiên cứu đánh giá mức độ đồng bộ, tính khả thi và khả năng dự báo của khung pháp lý đất đai hiện hành, trong mối liên hệ với pháp luật về xây dựng, môi trường và điện lực đối với mô hình này. Bằng phương pháp phân tích quy phạm kết hợp phân tích thể chế liên ngành, nghiên cứu làm rõ việc cụ thể hóa hai yêu cầu tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 218 Luật Đất đai năm 2024 đối với dự án phát điện thương mại có vòng đời kéo dài hàng chục năm, nhận diện bốn nhóm bất cập về quy định pháp luật và tổ chức thi hành, đồng thời, đề xuất định hướng hoàn thiện theo ba giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Hoàn thiện pháp luật về xử lý trường hợp trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng vi phạm nghĩa vụ tài chính

Hoàn thiện pháp luật về xử lý trường hợp trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng vi phạm nghĩa vụ tài chính

Tóm tắt: Tình trạng người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ tài chính và hành vi thao túng đấu giá gây thất thu ngân sách, làm sai lệch giá đất, ảnh hưởng đến tính minh bạch của thị trường bất động sản. Nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam về xử lý các hành vi này trên cơ sở phân tích quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng. Bằng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh quy phạm pháp luật và nghiên cứu tình huống, kết quả nghiên cứu cho thấy, pháp luật còn những bất cập về xử lý tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá, xác định thời hạn cấm tham gia đấu giá, kiểm soát hành vi né tránh chế tài thông qua pháp nhân trung gian và giải quyết hậu quả sau khi hủy kết quả đấu giá. Từ đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện quy định về căn cứ, điều kiện và hậu quả pháp lý của các biện pháp xử lý; tăng cường kiểm soát lịch sử vi phạm, bảo đảm tính minh bạch và cạnh tranh trong đấu giá quyền sử dụng đất.
Hoàn thiện quy định về đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Hoàn thiện quy định về đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Tóm tắt: Đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật là hoạt động đo lường mức độ đạt được mục tiêu chính sách và tác động thực tế của quy định pháp luật sau khi tổ chức thi hành. Nghiên cứu khái quát các tiêu chí đánh giá hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật, phân tích những quy định tương ứng trong dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật1 (dự thảo Luật). Nghiên cứu cho thấy, mặc dù dự thảo Luật bước đầu xác lập cơ sở pháp lý cho hoạt động này, nhưng một số quy định còn hạn chế, bất cập. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện tiêu chí, phương thức đánh giá, xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các chủ thể và cơ chế sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh, hoàn thiện pháp luật.
Hoàn thiện cơ chế công nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Hoàn thiện cơ chế công nhận quyền sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Tóm tắt: Trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, việc xử lý đất có nguồn gốc nông, lâm trường đặt ra yêu cầu hoàn thiện điều kiện công nhận quyền sử dụng đất và cơ chế bảo đảm thực hiện quyền này trên thực tế. Nghiên cứu phân tích các quy phạm pháp luật hiện hành, đối chiếu với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)1 (dự thảo Luật). Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc công nhận quyền sử dụng đất còn phụ thuộc đáng kể vào công tác rà soát, lập phương án sử dụng đất và xử lý quỹ đất có nguồn gốc nông, lâm nghiệp. Những vướng mắc tập trung ở tiến độ thực hiện, điều kiện công nhận, mối quan hệ với các trường hợp không cấp Giấy chứng nhận và cơ chế xử lý khi công ty không thực hiện trách nhiệm. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật về điều kiện công nhận quyền, sự tham gia của người đang sử dụng đất và cơ chế tiếp tục xử lý quỹ đất, nhằm bảo đảm khả năng thực hiện quyền của người đang sử dụng đất.
Hoàn thiện cơ chế xử lý vật chứng trong tố tụng hình sự Việt Nam

Hoàn thiện cơ chế xử lý vật chứng trong tố tụng hình sự Việt Nam

Tóm tắt: Xử lý vật chứng là hoạt động xác định địa vị pháp lý của vật chứng, đồng thời, tác động trực tiếp đến giá trị chứng minh và quyền tài sản. Nghiên cứu phân tích Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2021, 2025 (BLTTHS năm 2015) trong mối liên hệ với Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025 (BLHS năm 2015) và pháp luật dân sự, tập trung làm rõ căn cứ tịch thu, thẩm quyền, hình thức và thủ tục xử lý; tiêu chí xác định công cụ, phương tiện phạm tội và lỗi của chủ sở hữu; cơ chế xử lý tài sản chung, tài sản thế chấp; phạm vi, trình tự giao vật chứng đặc thù cho cơ quan chuyên ngành và việc bảo đảm quyền của người thứ ba. Trên cơ sở nhận diện các bất cập, nghiên cứu đề xuất sửa đổi Điều 85, Điều 106 BLTTHS năm 2015, hoàn thiện thủ tục đối với tài sản bảo đảm và ban hành hướng dẫn liên ngành nhằm thống nhất hoạt động giao, tiếp nhận, bảo quản và xử lý vật chứng.
Hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam - Từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới

Hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam - Từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới

Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý đất đai, việc hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai cần được đặt trong mối quan hệ với hoạt động công chứng, cơ sở dữ liệu đất đai và cơ chế xác lập quyền đối với bất động sản (BĐS). Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận, phân tích các mô hình đăng ký đất đai và tham khảo kinh nghiệm pháp luật của Pháp, Đức, Trung Quốc…, nghiên cứu làm rõ vai trò của hoạt động công chứng trong giao dịch về quyền sử dụng đất (QSDĐ), từ đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về đăng ký đất đai ở Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xây dựng pháp luật tại Việt Nam hiện nay

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xây dựng pháp luật tại Việt Nam hiện nay

Tóm tắt: Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng đóng vai trò quan trọng, được ứng dụng rộng rãi trong quản trị công và hoạt động lập pháp tại nhiều quốc gia trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu phân tích, làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý, nguyên tắc và phạm vi ứng dụng AI trong hoạt động xây dựng pháp luật ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy, AI có thể hỗ trợ hiệu quả nhiều công đoạn như xử lý dữ liệu, phân tích chính sách, rà soát văn bản, tổng hợp ý kiến và hỗ trợ kỹ thuật lập pháp. Tuy nhiên, AI chỉ nên được sử dụng như công cụ hỗ trợ dưới sự kiểm soát của con người, không thay thế thẩm quyền, trách nhiệm chính trị, pháp lý và trách nhiệm giải trình của cơ quan, người có thẩm quyền trong hoạt động lập pháp. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả ứng dụng AI trong hoạt động xây dựng pháp luật tại Việt Nam.

Theo dõi chúng tôi trên: