Hoàn thiện thể chế để phát huy cao nhất tiềm năng, nguồn lực đất đai

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đánh giá cao sự đóng góp tâm huyết, trách nhiệm của các thành viên Hội đồng thẩm định

Trao đổi tại cuộc họp, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) (dự thảo Luật) được xây dựng với bố cục dự kiến gồm 13 chương; giảm 03 chương so với Luật Đất đai năm 2024.

Trong đó, dự thảo Luật hoàn thiện theo hướng không quy định chi tiết về phân loại đất, cụ thể, đất đai được phân thành 03 nhóm, gồm: (i) Nhóm đất nông nghiệp: Đất canh tác (đất trồng lúa, đất trồng cây khác), đất lâm nghiệp; đất chăn nuôi tập trung, thủy sản; đất nông nghiệp khác; (ii) Nhóm đất phi nông nghiệp: Đất quốc phòng, an ninh; đất ở; đất trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp công; đất công cộng; đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp; đất tôn giáo, tín ngưỡng; (iii) Đất dự trữ phát triển. Việc hoàn thiện quy định về phân loại đất nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Đất đai thời gian qua.

Đối với nguyên tắc sử dụng đất, dự thảo Luật hoàn thiện trên cơ sở kế thừa Điều 5 Luật Đất đai năm 2024, đồng thời tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan và bổ sung một số nguyên tắc phù hợp với yêu cầu thực tiễn về “bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và các chủ thể có liên quan; bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng, bình đẳng giới trong tiếp cận, quản lý và sử dụng đất; phát triển giáo dục, y tế, văn hoá, thể thao; việc sử dụng đất phải tiết kiệm, hiệu quả, bền vững, chặt chẽ; phát huy cao nhất tiềm năng, giá trị và nguồn lực đất đai; không để đất bị bỏ hoang, lãng phí; được quy hoạch sử dụng hiệu quả, hợp lý với tầm nhìn dài hạn, hài hoà lợi ích giữa các vùng, miền; giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ đất, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia...”.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung một điều quy định về áp dụng pháp luật theo hướng quản lý và sử dụng đất đai phải thực hiện theo quy định của Luật Đất đai, các luật khác có liên quan và chính sách đặc thù về đất đai được Quốc hội cho phép. Trường hợp luật khác ban hành sau ngày Luật Đất đai có hiệu lực thi hành mà có quy định về quản lý, sử dụng đất đai phải phù hợp với quy định của Luật Đất đai hoặc phải xác định cụ thể nội dung thực hiện hoặc không thực hiện theo quy định của Luật Đất đai, nội dung thực hiện theo quy định của luật khác đó. Việc giải quyết các quan hệ về đất đai phải căn cứ vào chính sách, pháp luật về đất đai tại thời điểm xảy ra hành vi quản lý và sử dụng đất đai.

Đáng chú ý, bên cạnh việc kế thừa các quy định hiện hành về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, dự thảo Luật còn bổ sung trường hợp tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là pháp nhân mới được hình thành thông qua việc chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi mô hình tổ chức theo quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hoặc văn bản về việc chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi mô hình tổ chức của tổ chức kinh tế phù hợp với pháp luật được nhận quyền sử dụng đất từ các tổ chức là pháp nhân bị chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi và trường hợp nhận quyền của tổ chức kinh tế, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài nhận quyền sử dụng đất khi nhận sáp nhập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp.

Tại cuộc họp, một số đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo đánh giá kỹ các phương án liên quan đến phân cấp, ủy quyền, bảo đảm trách nhiệm giải trình phải gắn với thẩm quyền được giao đối với quy định về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai, bởi, đất đai là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan đến chế độ sở hữu toàn dân. Theo đại biểu, các quy định về phân cấp, ủy quyền cần được thiết kế chặt chẽ, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Toàn cảnh cuộc họp

Liên quan đến giá đất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần quy định rõ thời điểm công bố và thời gian điều chỉnh bảng giá đất; nghiên cứu các yếu tố làm căn cứ xây dựng bảng giá đất, trong đó chú trọng giá cả và các giao dịch thực tế trên thị trường, bảo đảm bảng giá đất phù hợp với thực tế.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ cơ sở của việc bổ sung quy định thu hồi đất theo bản án, quyết định của Tòa án nhân dân, đồng thời xác định rõ phạm vi, thẩm quyền thu hồi đất giữa cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và cơ quan xét xử nhằm tránh chồng lấn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn.

Đối với các quy định chuyển tiếp, đại biểu lưu ý, dự thảo Luật vẫn còn viện dẫn một số văn bản được ban hành theo đơn vị hành chính trước đây. Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và hệ thống đơn vị hành chính hiện nay.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đánh giá cao sự đóng góp tâm huyết, trách nhiệm của các thành viên Hội đồng thẩm định. Trên cơ sở các ý kiến, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát lại phạm vi điều chỉnh theo hướng tập trung vào các vấn đề về đất đai; cùng với đó, cần xử lý thấu đáo mối quan hệ giữa pháp luật đất đai với dự thảo Luật và các luật có liên quan, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, qua đó hạn chế những vướng mắc có thể phát sinh trong thực tiễn.

Về sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Thứ trưởng đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật trên cơ sở bám sát các định hướng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Về sự phù hợp với các chính sách đã được ban hành trong thời gian qua, Thứ trưởng đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường tiếp tục rà soát, bảo đảm các chính sách được thể hiện đầy đủ, thống nhất trong dự thảo Luật. Đối với những nội dung thuộc bảy chính sách đã được trình nhưng không tiếp tục được thể hiện trong dự thảo Luật cần giải trình rõ cơ sở và lý do điều chỉnh. Theo Thứ trưởng, việc rà soát chính sách cần được đặt trong tổng thể các nghị quyết và chủ trương đã được trình Quốc hội ban hành thời gian qua, qua đó bảo đảm tính nhất quán, đồng bộ trong quá trình xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật.