Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, các cấp chính quyền, các tổ chức quần chúng và nhân dân đã tích cực tham gia vào công tác phòng, chống tội phạm, thu được những kết quả quan trọng. Do đó, tội phạm từng bước được kiềm chế, một số loại tội phạm có xu hướng giảm, góp phần giữ vững an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, tình hình tội phạm vẫn còn diễn biến phức tạp. Đã xuất hiện nhiều loại tội phạm mới như: Khủng bố, rửa tiền, mua bán người, sử dụng công nghệ cao để phạm tội, tội phạm trong lĩnh vực chứng khoán, ngân hàng, tội phạm về môi trường, tội phạm xuyên quốc gia… Số người nước ngoài phạm tội ở Việt Nam và số người Việt Nam phạm tội ở nước ngoài ngày càng nhiều. Tội phạm liên quan trực tiếp đến sự suy thoái đạo đức gia đình, xã hội chiếm tỉ lệ cao, có nhiều vụ đặc biệt nghiêm trọng. Tội phạm sử dụng vũ khí chống lại lực lượng thi hành công vụ gia tăng và quyết liệt hơn. Tình trạng phạm tội trong thanh thiếu niên xảy ra nhiều hơn, rất đáng lo ngại…

Trong thời gian tới, tình hình tội phạm sẽ còn tiếp tục diễn biến phức tạp, dễ bị các thế lực thù địch và phần tử xấu lợi dụng, kích động làm mất ổn định chính trị, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và sự vững mạnh của chế độ ta. Do đó, công tác phòng, chống tội phạm cần chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa. Với tinh thần đó, thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng đã ký ban hành Kết luận số 13-KL/TW về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 48-CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ Chính trị khóa X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới (Chỉ thị số 48-CT/TW).

Qua hơn 10 năm thực hiện Chỉ thị số 48-CT/TW, công tác phòng, chống tội phạm đã có nhiều chuyển biến tích cực, các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện hiệu quả, huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân tham gia. Triển khai nhiều nội dung, biện pháp rất quyết liệt, sáng tạo, nhất là tại các địa bàn, lĩnh vực trọng điểm, các thành phố lớn. Công tác phòng ngừa tội phạm được coi trọng; công tác tuyên truyền phòng, chống tội phạm được đẩy mạnh; nhiều mô hình phòng chống tội phạm hoạt động hiệu quả được xây dựng, nhân rộng. Công tác đấu tranh chống các loại tội phạm được tập trung chỉ đạo quyết liệt, không có vùng cấm; triệt phá nhiều tụ điểm, đường dây, băng nhóm tội phạm nguy hiểm; điều tra, truy tố, xét xử kịp thời, nghiêm minh các hành vi phạm tội, đặc biệt là các vụ án trọng điểm, phức tạp về kinh tế, tham nhũng lớn, tỉ lệ thu hồi tài sản tăng lên rõ rệt; tội phạm được kiềm chế; nhiều nội dung đạt và vượt các chỉ tiêu Quốc hội, Chính phủ đề ra. Lực lượng chuyên trách đấu tranh phòng, chống tội phạm tiếp tục được củng cố, kiện toàn, tinh gọn, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, pháp luật được nâng cao và tăng cường về cơ sở. Đầu tư trang bị, phương tiện kỹ thuật từng bước đáp ứng yêu cầu công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm đặt ra trong thực tiễn.

Tuy nhiên, việc tổ chức thực hiện Chỉ thị số 48-CT/TW tại một số nơi, nhất là ở cơ sở còn hình thức, chưa quyết liệt, thiếu kiểm tra, giám sát; phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc chưa huy động được hết sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân. Một số nơi còn bị động, chưa làm tốt công tác phòng ngừa tội phạm; một số loại tội phạm có thời điểm gia tăng và diễn biến phức tạp; việc khắc phục nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm chưa giải quyết được triệt để; tệ nạn xã hội vẫn tiềm ẩn phức tạp, số người nghiện ma túy ngoài xã hội còn nhiều, làm ảnh hưởng đến kết quả phòng, chống tội phạm. Nguyên nhân chủ yếu của tình hình trên là do: Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan chuyên trách ở một số nơi chưa thực sự quyết liệt trong chỉ đạo công tác phòng, chống tội phạm. Công tác nắm, dự báo tình hình, tham mưu giải quyết một số vụ, việc phức tạp về an ninh, trật tự có lúc, có nơi chưa chủ động. Nguồn lực cho công tác phòng, chống tội phạm, nhất là kinh phí, phương tiện còn hạn chế...

Dự báo trong thời gian tới, tình hình tội phạm sẽ còn diễn biến phức tạp, một số loại tội phạm có xu hướng tăng, xuất hiện nhiều thủ đoạn phạm tội mới, tinh vi, xảo quyệt, nguy hiểm hơn, có xu hướng trẻ hoá, quốc tế hoá… Vì vậy, để tiếp tục phát huy kết quả đạt được, khắc phục hạn chế, yếu kém và chủ động hơn trong công tác phòng, chống tội phạm, Bộ Chính trị yêu cầu các cấp uỷ, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội cần tiếp tục thực hiện nghiêm các nội dung, nhiệm vụ trong Chỉ thị số 48-CT/TW; chú trọng thực hiện một số nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân trong phòng, chống tội phạm. Xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan chuyên trách trong công tác phòng, chống tội phạm. Thực hiện nghiêm quy định của Đảng về trách nhiệm "nêu gương", đề cao đạo đức công vụ, trách nhiệm xã hội, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong chỉ đạo và thực thi công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội của đơn vị, địa phương. Xác định công tác phòng, chống tội phạm là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, thường xuyên và lâu dài, phải thực hiện mọi nơi, mọi lúc, mọi địa bàn, lĩnh vực, có trọng tâm, trọng điểm; lấy “chủ động phòng ngừa” từ sớm, từ xa, từ cơ sở là chính, lấy cơ sở là địa bàn trọng tâm tập trung các biện pháp phòng, chống tội phạm. Kết hợp chặt chẽ giữa chủ động phòng ngừa với tích cực phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm minh, kịp thời, không có vùng cấm, không có ngoại lệ với những hành vi phạm tội.

Thứ hai, đẩy mạnh công tác phòng ngừa tội phạm; củng cố, nâng cao chất lượng, hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; phát hiện và giải quyết các xung đột xã hội, hoà giải các mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân; làm tốt công tác quản lý những đối tượng có nguy cơ phạm tội, vi phạm pháp luật ngay tại địa bàn cơ sở. Phát huy vai trò của các cơ quan thông tin đại chúng, tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền bằng nhiều hình thức, đa dạng, phong phú, phản ánh khách quan, toàn diện công tác phòng, chống tội phạm. Nghiên cứu, xây dựng các giải pháp phù hợp, thiết thực và đầu tư nguồn lực cho công tác quản lý, cảm hoá, giáo dục, giúp đỡ người được đặc xá, chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương, tái hoà nhập cộng đồng; giám sát và thực hiện các kiến nghị, khiếu nại của nhân dân ở cơ sở, góp phần phòng ngừa và giảm thiểu các yếu tố phát sinh tội phạm.

Thứ ba, đấu tranh mạnh mẽ, phản bác những quan điểm, tư tưởng sai trái, luận điệu xuyên tạc, thông tin không đúng sự thật về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong công tác phòng, chống tội phạm. Tích cực tấn công, trấn áp các loại tội phạm, nhất là tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia; tội phạm lợi dụng thiên tai, dịch bệnh; tội phạm về ma tuý; tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm liên quan đến hoạt động "tín dụng đen", kinh doanh đa cấp, lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông; tội phạm về môi trường; tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự con người, tội phạm mua bán người, xâm hại trẻ em... Kiên quyết, kiên trì đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực với quyết tâm chính trị cao, hành động mạnh mẽ, quyết liệt và hiệu quả hơn. Chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý nghiêm minh những hành vi tham nhũng, tiêu cực và bao che, dung túng, tiếp tay cho tội phạm và vi phạm pháp luật.

Thứ tư, lãnh đạo, chỉ đạo làm tốt công tác nắm, phân tích, đánh giá, dự báo tình hình, kịp thời tham mưu với Đảng, Nhà nước các chủ trương, chính sách, giải pháp phù hợp, đáp ứng yêu cầu trước mắt và lâu dài, bảo đảm an ninh con người, an ninh, trật tự phù hợp với thực tiễn công tác phòng, chống tội phạm trong từng thời kỳ. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách tư pháp, xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tội phạm kết hợp giữa cải cách tư pháp với cải cách hành chính. Rà soát, kịp thời điều chỉnh, bổ sung các cơ chế, chính sách phát triển nhằm bảo đảm chặt chẽ, không để tội phạm lợi dụng hoạt động. Thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật trong tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố; có biện pháp hữu hiệu bảo vệ người phát hiện, tố cáo hành vi phạm tội, nhất là tố cáo hành vi tham nhũng theo quy định.

Thứ năm, tiếp tục kiện toàn cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm từ Trung ương đến địa phương theo hướng gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả thực chất. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức các cơ quan bảo vệ pháp luật đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, phục vụ nhân dân, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước; tăng cường năng lực các cơ sở đào tạo cán bộ phòng, chống tội phạm thuộc các bộ, ngành chuyên môn. Có cơ chế sàng lọc, thay thế kịp thời những người không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm pháp luật, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, bị xử lý kỷ luật... Nâng cao hơn nữa cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan về công tác phòng, chống tội phạm. Xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, một số lực lượng tiến thắng lên hiện đại, thực hiện tốt vai trò nòng cốt trong công tác phòng, chống tội phạm; chú trọng tăng cường lực lượng, cơ sở vật chất cho lực lượng Công an cơ sở, nhất là Công an xã để kịp thời giải quyết từ đầu, từ sớm các vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự nảy sinh tại cơ sở. Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về an ninh, trật tự; chú trọng hoàn thiện, thực hiện có hiệu quả hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cơ sở dữ liệu căn cước công dân phục vụ công tác phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự và phát triển kinh tế - xã hội.

Tăng cường năng lực nghiên cứu khoa học và ứng dụng thành tựu tiên tiến của khoa học, công nghệ trong công tác phòng, chống tội phạm. Đầu tư kinh phí, trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật, nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu, thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình hiện nay. Cùng với đó, tăng cường mở rộng quan hệ đối ngoại, hợp tác quốc tế trong công tác phòng, chống tội phạm, tổ chức thực hiện tốt các công ước quốc tế, hiệp định tương trợ tư pháp về hình sự, hiệp định hợp tác phòng, chống tội phạm mà Việt Nam đã ký kết hoặc gia nhập.

Với việc thực hiện tốt Chỉ thị số 48-CT/TW, trong thời gian tới, công tác phòng, chống tội phạm phải kiềm chế, làm giảm các loại tội phạm, nhất là các tội phạm nghiêm trọng, tội phạm mới; tạo ra môi trường lành mạnh, phục vụ có hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ cuộc sống hạnh phúc và bình yên của nhân dân.

Chu Lữ Hải Yến