Trên cơ sở khoản 3 Điều 14 Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 và cơ chế hỗ trợ pháp lý hiện nay của Việt Nam, để tổ chức thực hiện hiệu quả công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong thời gian tới, cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:

1. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức đại diện cho doanh nghiệp trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, giữa Trung ương và địa phương

Một là, phát huy tốt hơn quan hệ phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức đại diện cho doanh nghiệp với doanh nghiệp trong hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp: Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp được giao cho các cơ quan nhà nước, cụ thể là bộ, ngành (đầu mối là các tổ chức pháp chế) và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (ở địa phương đầu mối là các Sở Tư pháp). Pháp luật cũng quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức đại diện cho doanh nghiệp và doanh nghiệp trong việc phối hợp, hỗ trợ các cơ quan nhà nước trong quá trình thực hiện các hình thức hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Chính vì vậy, trong thời gian tới, việc nhấn mạnh quan hệ phối hợp trong hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp vừa là trách nhiệm của cơ quan chủ trì thực hiện hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, vừa là trách nhiệm của tổ chức đại diện cho doanh nghiệp và doanh nghiệp. Mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước với tổ chức đại diện cho doanh nghiệp và doanh nghiệp nếu được thực hiện hài hòa sẽ góp phần không nhỏ vào việc tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong thời gian tới.

Hai là, tăng cường cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương trong quá trình tổ chức các hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp: Cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương trong quá trình tổ chức các hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhằm tạo ra nguồn lực thống nhất, tạo thành sức mạnh tổng hợp trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Tăng cường cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương trong thời gian tới là rất cần thiết nhằm triển khai đồng bộ, hiệu quả, tránh chồng chéo giữa các hoạt động, phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Sự phối hợp này nên được thực hiện từ việc phối hợp thông tin pháp lý cho doanh nghiệp; tổ chức các hội nghị đối thoại, tọa đàm, lấy ý kiến doanh nghiệp về hoàn thiện pháp luật; phối hợp trong việc xây dựng tài liệu, giới thiệu văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến doanh nghiệp; phối hợp giải đáp pháp luật cho doanh nghiệp, tiếp nhận kiến nghị của doanh nghiệp. Có thể nghiên cứu xây dựng quy chế phối hợp chung trong việc thực hiện công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp giữa Trung ương với địa phương, giữa các ngành có liên quan trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong thời gian tới.

2. Tăng cường ứng dụng thông tin trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp với việc chú trọng thông tin, tuyên truyền về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trên các phương tiện thông tin đại chúng; nâng cao năng lực sử dụng phương tiện công nghệ thông tin trong hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nói chung và thực hiện các hình thức hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nói riêng; quản lý, sử dụng hiệu quả hạ tầng kỹ thuật các trang điện tử cung cấp thông tin pháp lý cho doanh nghiệp. Xây dựng và triển khai áp dụng đến các cơ quan tư pháp (từ tổ chức pháp chế các bộ, ngành đến các Sở Tư pháp thành một hệ thông tin xuyên trục) trên toàn quốc bao gồm cả các bộ phận tư pháp ở các cơ quan lãnh sự quán, đại sứ quán Việt Nam ở nước ngoài phần mềm quản lý hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp để tổ chức thực hiện, báo cáo thống kê về công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp; nâng cấp Trang thông tin hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp của Bộ Tư pháp thành Trang thông tin chính thức quốc gia về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhằm phục vụ công tác quản lý, khai thác thông tin, đánh giá, rút kinh nghiệm trong hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp; công khai thông tin về kết quả hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, công tác thông tin pháp luật cho doanh nghiệp, giải đáp pháp luật và tiếp nhận, tổng hợp, xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp về hoàn thiện pháp luật, tích hợp các nội dung, thông tin về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp của các bộ, ngành, địa phương vào Trang thông tin hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhằm thống nhất đầu mối và quản lý, theo dõi chung hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

Có thể thí điểm việc tuyên truyền, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trên các kênh thông tin khác ngoài kênh thông tin trên Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, các trang thông tin điện tử, thì kênh thông tin trên facebook, youtube đang được đánh giá có tính tuyên truyền, phố biến cao và tính lan tỏa mạnh mẽ hơn đối với các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam.

3. Nghiên cứu, đề xuất xây dựng Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp mới sau năm 2020

Năm 2020 là năm cuối kết thúc triển khai Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp giai đoạn 2010 - 2020. Tuy nhiên, qua đánh giá kết quả thực hiện Chương trình trong thời gian qua nhận thấy, việc xây dựng một Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành mới sau năm 2020 là rất cần thiết vì những lý do chính như sau:

Thứ nhất, hiện nay, nhu cầu về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp ngày càng cao. Một trong những mục tiêu cơ bản của Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp là xác lập, tăng cường và nâng cao tri thức pháp luật cho các doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp có điều kiện và khả năng tự giải quyết các vấn đề pháp lý phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình. Mục tiêu này chỉ có thể đạt được thông qua việc tiến hành một cách đồng bộ, có hệ thống và liên tục các giải pháp đã được Thủ tướng Chính phủ đưa ra theo Quyết định số 585/QĐ-TTg ngày 05/5/2010 về phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp giai đoạn năm 2010 - 2014 (Quyết định số 585/QĐ-TTg). Mặt khác, để triển khai thi hành Hiếp pháp năm 2013, Chính phủ đang chuẩn bị đề xuất sửa đổi một loạt các đạo luật mới liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Phá sản... Trong bối cảnh như vậy, việc tiếp tục thực hiện Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp là tạo điều kiện, cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam có được sự hỗ trợ về mặt pháp lý từ phía Nhà nước.

Thứ hai, việc tiếp tục thực hiện Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành sau năm 2020 hoặc xây dựng một chương trình mới nhằm phát huy được vai trò định hướng, phối hợp cùng các chương trình hỗ trợ pháp lý của các bộ, ngành, địa phương sẽ tạo thành sức mạnh tổng hợp trong việc hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong phạm vi toàn quốc. Trên cơ sở Nghị định số 66/2008/NĐ-CP ngày 28/5/2008 của Chính phủ về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp (Nghị định số 66/2008/NĐ-CP) và Quyết định số 585/QĐ-TTg, tính đến đầu năm 2018, hầu hết các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành kế hoạch triển khai công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong phạm vi quản lý nhà nước của mình. Các chương trình này đã phát huy tác dụng, góp phần không nhỏ vào việc nâng cao tri thức pháp lý và thói quen sử dụng pháp luật trong sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, sẽ có hiệu quả hơn nếu các Chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp của các bộ, ngành, địa phương này được thực hiện có sự phối hợp với nhau, đặc biệt là với Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp thì hiệu quả sẽ cao hơn.

Ngoài ra, hiện nay, vẫn còn một số bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chưa ban hành Chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định số 66/2008/NĐ-CP của Chính phủ, dự kiến đến năm 2020 mới ban hành xong, do đó, cần tiếp tục thực hiện Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp sau năm 2020 để tạo điều kiện cho các bộ, ngành, địa phương này được tiếp tục tiếp cận với các hoạt động của Chương trình này và đảm bảo tất cả các doanh nghiệp trên phạm vi toàn quốc được thụ hưởng các hoạt động hỗ trợ pháp lý từ Chương trình.

Thứ ba, việc tiếp tục thực hiện Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp sau năm 2020 sẽ tạo điều kiện để tiếp tục thực hiện các hoạt động của Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp chưa hoàn tất. Qua hơn 08 năm triển khai, bên cạnh những thành công đạt được trong việc hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, Chương trình này vẫn còn không ít hạn chế như: Một số hoạt động chưa được thực hiện xong, một số công việc đã hoàn thành nhưng chưa tạo được kết quả bền vững... Vì vậy, cần tiếp tục thực hiện Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp để các bộ, ngành có điều kiện thực hiện đầy đủ và có hiệu quả mục đích, nhiệm vụ mà Quốc hội đã đề ra trong Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017.

Từ các lý do nêu trên cho thấy, việc tổng kết, đánh giá và triển khai các thủ tục báo cáo Thủ tướng Chính phủ tiếp tục thực hiện Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp sau năm 2020 là rất cần thiết, góp phần hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn hiện nay.

Ngoài ra, cần nghiên cứu đổi mới xây dựng Chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, tiếp cận từ mô hình quản lý theo kết quả và hướng tới nâng cao sự hài lòng của doanh nghiệp đối với hoạt động của cơ quan nhà nước.

Mô hình quản lý theo kết quả đã được áp dụng ở nhiều địa phương và trong xu hướng hiện nay đều gắn với các chỉ số đo lường chất lượng quản trị địa phương như PCI, PAPI, ICT Index, SIPAS và các nhóm chỉ số theo Nghị quyết số 19-2017/NQ-CP ngày 06/02/2017 của Chính phủ về việc tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2017, định hướng đến năm 2020 thích ứng với các địa phương.

Những khó khăn và kiến nghị của doanh nghiệp có thể được khắc phục và thực hiện nếu áp dụng mô hình quản lý theo kết quả, xác định các hình thực hỗ trợ với khung đầu ra và kết quả (kèm theo đó là các chỉ tiêu, chỉ số đo lường) cũng như bố trí nguồn lực tương ứng. Vì vậy, cần xây dựng khung đầu ra và kết quả cho Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành và nâng cao năng lực xây dựng kế hoạch hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp ở cấp địa phương gắn với xác định đầu ra và kết quả cụ thể. Trên cơ sở xác định đầu ra, kết quả, định mức kinh phí phù hợp tiến hành đấu thầu lựa chọn các cơ quan, tổ chức đủ điều kiện cung cấp dịch vụ hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

4. Đảm bảo các điều kiện cần thiết để hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp

Một là, kiện toàn tổ chức bộ máy hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, đội ngũ cán bộ làm công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp: Bộ Tư pháp cần quan tâm chỉ đạo việc sắp xếp, bố trí nhân sự chuyên trách trong công tác quản lý nhà nước hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi sự, doanh nghiệp sáng tạo đến năm 2020, định hướng sau năm 2020 (năm 2020 là năm tổng kết giai đoạn 2015 - 2020 của Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp). Trước mắt, cần hình thành bộ phận chuyên trách thực hiện quản lý nhà nước trong công tác này tại Bộ Tư pháp (việc hình thành bộ phận này đảm bảo không phát sinh nhân sự mà Bộ Tư pháp có thể nghiên cứu bố trí riêng, đổi tên gọi nhóm thường trực hỗ trợ pháp lý - chủ yếu đang kiêm nhiệm hiện nay). Bộ phận này cần có vị trí, chức năng rõ ràng, độc lập trong việc thực hiện quản lý nhà nước về công tác này, bởi trên thực tế, Bộ Tư pháp vẫn đang phải thực hiện tiếp dân, trả lời vướng mắc cho doanh nghiệp... Cũng có thể giao nhiệm vụ này cho Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật hoặc Cục Trợ giúp pháp lý của Bộ Tư pháp để tận dụng nhân sự, cơ sở vật chất triển khai hiệu quả hơn công tác này trong thời gian tới nhằm quản lý tài chính trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trên cả nước và thống nhất việc xây dựng và triển khai các Chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp tại các bộ, ngành, địa phương; xây dựng và triển khai các mô hình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp sáng tạo trên cả nước.

Hai là, đảm bảo kinh phí, cơ cở vật chất, phương tiện hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp: Mặc dù kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện làm việc của các cơ quan nhà nước trong thời gian gần đây luôn được hoàn thiện và nâng cao nhưng về cơ bản là còn nhiều hạn chế. Vì vậy, những người làm công tác này ở các cơ quan nhà nước dễ bị dao động về lập trường tư tưởng, ảnh hưởng tới tinh thần trách nhiệm trong công tác nói chung và nhất là việc hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nói riêng. Do vậy dẫn đến tình trạng ngại hướng dẫn, ngại cung cấp thông tin hoặc thực hiện công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp chỉ mang tính hình thức, qua loa. Để đảm bảo hiệu quả công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, tăng cường sự tích cực của các cơ quan nhà nước trong việc hỗ trợ doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp nhỏ và vừa nói riêng và doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp sáng tạo thì phải đáp ứng đầy đủ và kịp thời kinh phí cho công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện hoạt động, đặt biệt là áp dụng công nghệ thông tin trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

5. Tăng cường kiểm tra, giám sát và tổng kết, chia sẻ kinh nghiệm trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp

Công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp thời gian qua được đánh giá bước đầu đã có những kết quả tích cực nhất là trong việc triển khai đồng bộ các hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, tạo chuyển biến căn bản về nhận thức pháp lý, ý thức pháp luật và thói quen tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp; tạo lập các điều kiện cần thiết phục vụ hoạt động thực thi pháp luật giúp doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả; phòng chống rủi ro pháp lý và tăng cường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; góp phần nâng cao công tác quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với doanh nghiệp.

Để đạt được kết quả nêu trên, hàng năm, Bộ Tư pháp đều phối hợp với các bộ, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Bộ Tư pháp phối hợp với Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiến hành kiểm tra, giám sát và tổng kết công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp tại các bộ, ngành và địa phương. Qua đó đã tiếp nhận được nhiều thông tin thực tiễn về công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, những kết quả đạt được, hạn chế, khó khăn và các kiến nghị đề xuất về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp để cơ quan có thẩm quyền kịp thời đưa ra các chỉ đạo đúng đắn.

Từ thực tế nêu trên, các cơ quan có thẩm quyền, nhất là Bộ Tư pháp cần tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và tổng kết công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhằm phát hiện các vướng mắc, khó khăn, uốn nắn kịp thời các nội dung, hình thức hỗ trợ pháp lý đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp. Chú trọng công tác kiểm tra đột xuất nhằm kịp thời phát hiện những thiếu sót, vi phạm, nhất là những nơi có nhiều đề xuất, kiến nghị của doanh nghiệp. Thường xuyên tổng kết, đánh giá những mặt được, chưa được trong quá trình kiểm tra, giám sát, từ đó nghiên cứu, tổng hợp đề xuất hoặc sửa đổi, bổ sung những quy định pháp luật về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp không còn phù hợp với thực tiễn hoặc ban hành văn bản chỉ đạo việc thực hiện trong toàn quốc nhằm tạo sự thống nhất trong hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, tránh trùng lặp, lãng phí và hình thức, không đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Việc tổng kết thực hiện hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp theo định kỳ hoặc theo chuyên đề phải hình thành được những quan điểm, những bài học và những hướng dẫn để đảm bảo việc hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp được thực hiện thống nhất theo một quy chuẩn chung mà pháp luật quy định.

Mặt khác, cần tổng hợp và sớm ban hành tuyển tập các hình thức, mô hình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp có tính chất điển hình trên toàn quốc đã được tổ chức thành công để các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp tham khảo, học tập và rút ra kinh nghiệm vận dụng vào thực tiễn. Việc nhân rộng và thực hiện hiệu quả mô hình “Cà phê doanh nhân”, “Cà phê doanh nghiệp thứ 7” trong thời gian tới sẽ rút ngắn khoảng cách giữa cơ quan nhà nước với doanh nghiệp, là địa chỉ để giải đáp các thắc mắc pháp lý cho doanh nghiệp và tiếp nhận các kiến nghị của doanh nghiệp về hoàn thiện pháp luật.

Để triển khai hiệu quả công tác hỗ trợ cho doanh nghiệp nói chung và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nói riêng, nghiên cứu mở rộng triển khai mô hình “Bác sĩ doanh nghiệp”. Đây là mô hình sáng tạo nhằm thực hiện chủ trương hỗ trợ cho doanh nghiệp, Chính phủ đổi mới, sáng tạo, giúp chuẩn đoán bệnh pháp lý để chữa bệnh cho doanh nghiệp.

Việc xây dựng và đưa vào hoạt động các mô hình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp bước đầu đã tạo ra các “điểm sáng” trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, hình thành các mô hình hiệu quả tại Việt Nam, đáp ứng nhu cầu hỗ trợ pháp lý của các loại hình doanh nghiệp, phù hợp với từng giai đoạn, điều kiện kinh tế - xã hội của các địa bàn trên cả nước trong thời gian tới.

6. Hoàn thiện chế độ khen thưởng, xử lý vi phạm trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp

Kịp thời động viên, khen thưởng đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức có thành tích trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Bộ Tư pháp cần có các chế độ khen thưởng khích lệ cho các cá nhân, tổ chức làm công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Ví dụ: Hàng năm tổ chức bình chọn, tôn vinh các luật sư, văn phòng luật sư… có nhiều hoạt động thiết thực hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong việc thực hiện các hình thức hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, nhất là việc cung cấp thông tin pháp lý kịp thời, chính xác cho doanh nghiệp khi có yêu cầu; thực hiện giải đáp pháp luật cho doanh nghiệp; tiếp nhận và xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp về hoàn thiện pháp luật; xử lý nghiêm, kiên quyết thay thế những công chức nhũng nhiễu, gây phiền hà, vi phạm đạo đức, lối sống và chuyên môn nghiệp vụ về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Đối với công chức thì phải bồi thường thiệt hại trong trường hợp thực hiện không đúng hoặc không thực hiện việc hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp thông qua các hình thức như: Thông tin pháp lý cho doanh nghiệp khi có yêu cầu, thực hiện giải đáp pháp luật cho doanh nghiệp, tiếp nhận và xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp về hoàn thiện pháp luật. Đối với các tổ chức đại diện cho doanh nghiệp và các cá nhân, doanh nghiệp cũng phải xử lý nghiêm nếu có hành vi vi phạm trong quá trình thực hiện các hình thức hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp và kịp thời khen thưởng bằng các hình thức khen thưởng xứng đáng đối với kết quả hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

Mạnh Thị Thi Hiền

Hội viên Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam