Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc: Khuyến khích phát triển kiến trúc mang bản sắc vùng miền

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đánh giá cao sự đóng góp tâm huyết, trách nhiệm của các thành viên Hội đồng thẩm định

Báo cáo tại cuộc họp, đại diện Bộ Xây dựng cho biết, dự thảo Luật gồm 03 điều, dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027. Trong đó, Điều 1 gồm 16 khoản sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ một số điều, khoản, điểm của Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14. Cụ thể:

Về quản lý kiến trúc, dự thảo Luật cụ thể hóa nội hàm “bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc” theo hướng là các đặc trưng về tổ chức không gian, hình thức kiến trúc, kỹ thuật xây dựng và cảnh quan phản ánh giá trị văn hóa, lịch sử, tập quán sinh hoạt và điều kiện tự nhiên của cộng đồng dân cư, được hình thành trong một khu vực xác định; khuyến khích phát triển kiến trúc mang bản sắc vùng miền, phù hợp với điều kiện tự nhiên, lịch sử, xã hội của từng địa phương để xây dựng cơ chế nhận diện, đánh giá và bảo vệ công trình kiến trúc có giá trị như một loại hình di sản văn hóa đặc thù trên cơ sở thể chế hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đối với quy chế quản lý kiến trúc, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, thống nhất với quy định pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Liên quan đến thi tuyển kiến trúc, dự thảo Luật bổ sung quy định công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt, công trình thuộc dự án đầu tư công theo thủ tục đầu tư đặc biệt không bắt buộc phải thi tuyển kiến trúc. Trường hợp cần thiết phải thi tuyển, người có thẩm quyền quyết định trên cơ sở bảo đảm tiến độ thực hiện của dự án để phù hợp với thực tiễn và trình tự, thủ tục của pháp luật về đầu tư, pháp luật về xây dựng.

Trao đổi tại cuộc họp, một số đại biểu đánh giá, dự thảo Luật cơ bản bảo đảm tính tương thích với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đặc biệt là các cam kết trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) liên quan đến lĩnh vực dịch vụ kiến trúc, các cam kết trong Hiệp định chung về Thương mại dịch vụ (GATS), Hiệp định khung ASEAN về dịch vụ (AFAS) cũng như các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA.

Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng, nội dung dự thảo đã tiếp cận tương đối đầy đủ các nguyên tắc về mở cửa thị trường, điều kiện hành nghề và cung cấp dịch vụ kiến trúc theo thông lệ và cam kết quốc tế. Tuy nhiên, để bảo đảm tính đồng bộ và hạn chế nguy cơ phát sinh vướng mắc trong quá trình thực thi, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, đối chiếu các quy định tại Chương III Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14 về hành nghề kiến trúc với các cam kết quốc tế có liên quan. Việc rà soát cần tập trung vào các quy định về điều kiện hành nghề, tổ chức xã hội - nghề nghiệp hành nghề cũng như hoạt động cung cấp dịch vụ kiến trúc có yếu tố nước ngoài, qua đó bảo đảm sự tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia và cam kết thực hiện.

Góp ý đối với khoản 12 Điều 1 dự thảo Luật, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, làm rõ quy định về “cơ quan chuyên môn về kiến trúc thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh” để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong cách hiểu và thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện, bởi, cách diễn đạt này còn khá khái quát, chưa xác định rõ cơ quan có thẩm quyền cấp, thu hồi, cấp lại chứng chỉ hành nghề kiến trúc.

Ngoài ra, một số đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định sửa đổi, bổ sung đối với các điều 21, 24, 25 và 27 Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14 tại dự thảo Luật để thống nhất với các luật hiện hành như: Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư và các luật chuyên ngành khác.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn đồng chủ trì cuộc họp

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đánh giá cao sự đóng góp tâm huyết, trách nhiệm của các thành viên Hội đồng thẩm định. Trên cơ sở các ý kiến, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật trên cơ sở 03 nhóm vấn đề trọng tâm:

Thứ nhất, cần rà soát, xác định rõ phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật, bảo đảm đầy đủ, chính xác và phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Theo Thứ trưởng, việc xác định đúng phạm vi điều chỉnh có ý nghĩa quan trọng, tránh tình trạng sửa đổi dàn trải hoặc bỏ sót những nội dung thực sự cần thiết.

Thứ hai, cần tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật và trong chính nội dung dự thảo Luật. Trong đó, vấn đề về hoạt động thiết kế công trình là nội dung cần được nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng và báo cáo rõ với Chính phủ.

Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật theo đúng yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, tờ trình cần làm rõ hơn sự cần thiết của việc sửa đổi, bổ sung các quy định; bản thuyết minh cần tập trung phân tích, làm rõ các chính sách và định hướng sửa đổi cụ thể của dự thảo Luật thay vì chủ yếu mô tả các quy định của pháp luật hiện hành.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng đề nghị Bộ Xây dựng tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có liên quan, đặc biệt là Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp để nghiên cứu, hoàn thiện các nội dung còn có ý kiến khác nhau, nhất là các quy định liên quan đến điều kiện hành nghề và cơ chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực kiến trúc.