Từ khóa: kỷ nguyên mới; thanh niên; thi hành án dân sự; hoàn thiện pháp luật.

Abstract: In the context of the country entering a new era with the requirements of building and completing the Socialist Rule of Law State of Vietnam as well as the requirement to remove "bottlenecks" and "knots" caused by current legal regulations, the improvement of the law in general and the law on civil judgment execution in particular is urgent, especially the draft Law on Civil Judgment Execution (amended) is expected to be passed by the 15th National Assembly at the 10th session in October 2025. In that context, as a pillar, a main resource for building and developing new productive forces, and at the same time a pioneering force participating in new fields, young people in the civil judgment execution sector need to continue to promote their role and responsibility in participating in the work of completing the law on civil judgment execution.

Keywords: New era; youth; civil judgment execution; perfecting the law.

Đặt vấn đề

Trong bối cảnh Việt Nam đang đứng trước những cơ hội để bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa, các yêu cầu về quản lý xã hội bằng pháp luật, xây dựng văn hóa tuân thủ, ý thức thượng tôn pháp luật trở nên cấp thiết và quan trọng, nhất là bảo đảm công lý, công bằng, tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

Vì vậy, cần nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, thay đổi căn bản về tổ chức, hoạt động thi hành án dân sự (THADS) nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả và thi hành kịp thời, đầy đủ bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án, phán quyết trọng tài, giải phóng nguồn lực bị tắc nghẽn trong tranh chấp đầu tư kinh doanh. Nghiên cứu này phân tích sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật THADS và những nhiệm vụ, giải pháp nhằm phát huy vai trò, trách nhiệm của thanh niên trong vấn đề này, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

1. Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự

1.1. Để thể chế các chủ trương, quan điểm của Đảng về xây dựng, hoàn thiện pháp luật trong kỷ nguyên mới

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam giữ vai trò tạo không gian chính trị pháp lý nhằm bảo đảm và phát huy các quyền cơ bản của con người, trong đó có quyền được sống trong xã hội trật tự, ổn định, dựa trên nền tảng những giá trị cơ bản của công lý, lẽ phải, lẽ công bằng. Việc thi hành án hiệu quả là cần thiết để đáp ứng quyền được khắc phục thỏa đáng và quyền tiếp cận công lý - hai trong số những quyền cơ bản của con người được bảo vệ bởi Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền và Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị mà Việt Nam đã phê chuẩn^[1]. Đồng thời, THADS còn góp phần bảo đảm quyền tự do kinh doanh nhằm phát huy, khơi thông nguồn lực quan trọng của nền kinh tế.

Vì thế, Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương, định hướng lớn về công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật, đặc biệt là pháp luật THADS, cụ thể:

- Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đã tổng kết việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam sau hơn 35 năm đổi mới và đặt ra yêu cầu: “Hoàn thiện cơ chế nâng cao chất lượng, hiệu quả THADS, hành chính theo hướng rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí. Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan trong thi hành án hình sự, dân sự và hành chính; thực hiện xã hội hóa một số hoạt động THADS với cơ chế bảo đảm và lộ trình phù hợp;… xây dựng đội ngũ hành nghề… thừa phát lại… đủ về số lượng và bảo đảm chất lượng, hoạt động chuyên nghiệp, tuân thủ pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, đáp ứng tốt nhu cầu của xã hội”.

- Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” cũng yêu cầu tinh gọn đội ngũ cán bộ, công chức và sắp xếp lại tổ chức bộ máy, bảo đảm tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách, hiện đại hóa, phù hợp tình hình thực tiễn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; gắn tinh giản biên chế với sắp xếp, cơ cấu lại đội ngũ công chức và người lao động; giảm gánh nặng chi phí và tăng cường tính năng động, linh hoạt trong công tác. Kết luận số 126-KL/TW ngày 14/02/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về một số nội dung, nhiệm vụ tiếp tục sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị năm 2025 và Kết luận số 127-KL/TW ngày 28/02/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về triển khai nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị yêu cầu “nghiên cứu, xây dựng các đề án, tờ trình Bộ chính trị về hệ thống Tòa án, Viện kiểm sát ở địa phương theo định hướng không tổ chức cấp huyện”. Đây là định hướng nhằm hoàn thiện pháp luật về tổ chức THADS để cơ cấu lại tổ chức các cơ quan THADS tại địa phương nhằm tương thích, đồng bộ giữa các cơ quan trong hệ thống tư pháp.

- Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia yêu cầu quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương trên môi trường số, kết nối và vận hành thông suốt giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị, bảo đảm liên thông, đồng bộ, bí mật nhà nước. Hoàn thành xây dựng, kết nối, chia sẻ đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu các ngành; khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên số, dữ liệu số.

- Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đã xác định công tác xây dựng pháp luật phải thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng; xuất phát từ lợi ích toàn cục của đất nước; đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh; dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; phát huy dân chủ, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân; bảo đảm sự cân đối, hợp lý giữa mức độ hạn chế quyền với lợi ích chính đáng đạt được. Các quy định của luật phải mang tính ổn định, đơn giản, dễ thực hiện, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Phát huy đúng mức vai trò của đạo đức xã hội, các quy tắc đạo đức nghề nghiệp, quy tắc tự quản cộng đồng trong điều chỉnh các quan hệ xã hội. Xây dựng và hoàn thiện pháp luật về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo hướng xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp; triệt để cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh, hành nghề, thủ tục hành chính bất hợp lý; thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định. Bảo đảm thực chất quyền tự do kinh doanh, quyền sở hữu tài sản và quyền tự do hợp đồng, sự bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế; kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.

1.2. Khắc phục những hạn chế, bất cập của pháp luật thi hành án hiện hành

Luật Thi hành án dân sự được Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 14/11/2008, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2009 và được sửa đổi, bổ sung năm 2014. Đến năm 2022, để giải quyết vướng mắc đối với trường hợp tài sản đã bị cơ quan kê biên ở nhiều địa phương khác nhau, Quốc hội đã thông qua Luật số 03/2022/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 Luật, trong đó có Luật Thi hành án dân sự, cụ thể, sửa đổi, bổ sung các điều 55, 56 và 57 Luật Thi hành án dân sự nhằm bổ sung cơ chế ủy thác xử lý tài sản. Các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan trực tiếp đến hoạt động THADS cũng tiếp tục được hoàn thiện, cơ bản bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất^[2]. Pháp luật THADS và các quy định liên quan, bảo đảm sự tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia^[3]. Đến nay, có tổng số khoảng 56 văn bản trong lĩnh vực THADS đang có hiệu lực pháp luật^[4].

Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay đòi hỏi pháp luật về THADS thay đổi toàn diện bởi: (i) Việt Nam hội nhập ngày càng sâu, rộng vào khu vực và thế giới; tốc độ, quy mô nền kinh tế tăng nhanh; (ii) sự ra đời, phát triển nhanh chóng của kinh tế số, kinh tế chia sẻ đã hình thành, nhiều phương thức giao dịch dân sự, kinh tế mới, làm phát sinh nhiều loại tranh chấp mới; (iii) số lượng các vụ việc tranh chấp kinh tế, dân sự có xu hướng ngày càng tăng^[5], tính chất của các vụ việc ngày càng phức tạp, nhất là những vụ việc phải kê biên, xử lý tài sản bảo đảm là bất động sản, nhà đất có giá trị lớn; tình trạng pháp lý của tài sản để bảo đảm thi hành án phức tạp.

Bên cạnh đó, Luật Thi hành án dân sự năm 2008, sửa đổi, bổ sung các năm 2014, 2018, 2020, 2022, 2024 đã bộc lộ một số tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc như: (i) tổng số việc phải thi hành chuyển kỳ sau còn cao; số việc chưa có điều kiện, nhất là về tiền, chiếm tỷ lệ cao so với tổng số phải thi hành; kết quả thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án tham nhũng, kinh tế đạt được chưa đáp ứng yêu cầu; (ii) việc thực hiện yêu cầu phối hợp của cơ quan THADS với các cơ quan chức năng chưa hiệu quả; (iii) quy trình tổ chức thi hành án còn dài; (iv) chưa có cơ chế hiệu quả để xác định, xử lý nghiêm hành vi vi phạm hành chính, hình sự với trường hợp cố tình trốn tránh nghĩa vụ thi hành án, che giấu, cản trở, chống đối người thi hành công vụ trong THADS; cơ chế miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án, hoãn hoặc đình chỉ thi hành còn bất cập; (v) tổ chức, hoạt động THADS cần tiếp tục được hoàn thiện để phù hợp với chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy; (vi) chưa có cơ chế phù hợp để bảo vệ Chấp hành viên, người làm công tác THADS; bảo đảm nguồn lực cho hệ thống THADS trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu nâng cao hiệu quả công tác THADS^[6].

Do đó, trên cơ sở cơ sở lý luận, chính trị và thực tiễn cho thấy, việc hoàn thiện pháp luật THADS trong kỷ nguyên mới là rất cấp thiết và mục tiêu tổng quát là tiếp tục thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước về đổi mới tổ chức và hoạt động THADS; khắc phục những hạn chế, bất cập về thể chế, bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án, cơ quan có thẩm quyền được thực thi hiệu quả; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và Nhà nước; góp phần giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật; tăng cường pháp chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội; hoàn thiện cơ chế nâng cao chất lượng, hiệu quả THADS, hành chính theo hướng rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan trong thi hành án hình sự, dân sự và hành chính; thực hiện xã hội hóa một số hoạt động THADS với cơ chế bảo đảm và lộ trình phù hợp; sắp xếp lại tổ chức bộ máy, bảo đảm tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách, hiện đại hóa, phù hợp tình hình thực tiễn, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ.

2. Yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự

Pháp luật THADS giữ vai trò quyết định đối với hiệu quả của công tác thi hành án, là hành lang pháp lý để các chủ thể có liên quan vận dụng và tuân thủ trong toàn bộ quá trình thực thi bản án. Do đó, hệ thống pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này cần được xây dựng đầy đủ, thống nhất, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn.

Thứ nhất, phải bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật về THADS, từ luật đến các văn bản dưới luật như nghị định, thông tư. Tất cả quan hệ pháp lý phát sinh trong hoạt động THADS phải được kiểm soát hợp lý, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời, không gây phương hại đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và yêu cầu quản lý của Nhà nước^[7].

Tính đồng bộ cần được hiểu theo cả chiều dọc và chiều ngang. Theo chiều dọc, các quy định pháp luật phải chú trọng đến tính khả thi trong thi hành án. Theo chiều ngang, pháp luật THADS phải hài hòa với các lĩnh vực pháp luật khác, đặc biệt là pháp luật dân sự, tránh mâu thuẫn, chồng chéo trong áp dụng.

Thứ hai, cần bảo đảm tính đặc thù trong một số hoạt động THADS nhằm thực hiện nghiêm các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Chẳng hạn, thủ tục đấu giá tài sản trong thi hành án cần được thiết kế riêng so với đấu giá tài sản thông thường; cơ chế thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế phải được quy định, rõ ràng hơn; thủ tục giải quyết tranh chấp phát sinh trong quá trình THADS cần được thực hiện nhanh gọn, dựa trên nguyên tắc tôn trọng phán quyết đã có hiệu lực thi hành của cơ quan có thẩm quyền^[8].

Thứ ba, pháp luật THADS cần xây dựng cơ chế pháp lý để thi hành hiệu quả và kịp thời các bản án, quyết định của Tòa án, phán quyết trọng tài đã có hiệu lực pháp luật. Khi đó, người dân, doanh nghiệp sẽ tin tưởng, có động lực tham gia tích cực hơn vào các hoạt động kinh doanh, thương mại. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc thu hút đầu tư, nhất là đầu tư nước ngoài.

Vì vậy, việc bảo đảm thi hành kịp thời và hiệu quả các quyết định tư pháp không chỉ là đòi hỏi của công lý mà còn là một trong những yêu cầu bắt buộc trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước^[9].

3. Vai trò và trách nhiệm của thanh niên trong việc hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự

3.1. Quy định pháp luật về việc thanh niên tham gia xây dựng và hoàn thiện pháp luật

Với chức năng là đội dự bị tin cậy của Đảng, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (sau đây gọi là Đoàn Thanh niên) có vị trí rất quan trọng trong công tác xây dựng Đảng. Việc xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền không chỉ là quyền lợi chính trị của Đoàn, mà còn là nhu cầu tự thân để phát triển tổ chức Đoàn và là quy luật tất yếu bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước. Đảng và Nhà nước luôn đề cao vị trí, vai trò của thanh niên, xác định thanh niên là lực lượng xã hội lớn, xung kích, sáng tạo, đi đầu trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; có vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội^[10].

Thanh niên - lực lượng xã hội trẻ, năng động, có học vấn và tinh thần trách nhiệm cao, giữ vai trò quan trọng trong cả hai phương diện: thúc đẩy hoàn thiện pháp luật THADS và tham gia thi hành pháp luật hiệu quả, sáng tạo. Sự tham gia của thanh niên không chỉ thể hiện qua các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, mà còn thông qua hoạt động nghiên cứu khoa học, đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng pháp luật hoặc trực tiếp thực hiện công vụ trong ngành Tư pháp, thi hành án.

Thanh niên có thể đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần bảo đảm tính đồng bộ thông qua việc học tập, nghiên cứu pháp luật có hệ thống, phản biện chính sách, tham gia đóng góp ý kiến vào các dự thảo văn bản. Các cán bộ trẻ làm việc trong hệ thống tư pháp cũng có thể là “cầu nối” tích cực giữa lý luận và thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật.

Với vai trò là tổ chức chính trị - xã hội, tuổi trẻ năng động, Đoàn Thanh niên có thể tổ chức các hoạt động giám sát, truyền thông, hỗ trợ pháp lý cộng đồng liên quan đến THADS, qua đó, lan tỏa thông điệp pháp luật đến mọi tầng lớp Nhân dân, đặc biệt là nhóm yếu thế. Việc tiếp cận các thủ tục pháp lý đặc thù cần sự hướng dẫn, hỗ trợ và giải thích rõ ràng, đây là không gian hoạt động phù hợp với vai trò xung kích, tình nguyện của thanh niên.

Với vai trò là tổ chức chính trị - xã hội đại diện cho thanh niên, Đoàn Thanh niên có trách nhiệm tham gia, phối hợp với các cơ quan nhà nước có liên quan trong quá trình xây dựng, tuyên truyền và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên; có trách nhiệm giám sát và phản biện xã hội đối với chính sách, pháp luật về thanh niên theo quy định của pháp luật; tổng hợp, phản ánh ý kiến, kiến nghị của thanh niên đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền^[11]. Đồng thời, Nhà nước tạo điều kiện để tổ chức thanh niên tham gia xây dựng và thực hiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên, bảo đảm điều kiện để tổ chức thanh niên thực hiện các nhiệm vụ được Nhà nước giao và cơ quan, tổ chức, đơn vị của Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện để Đoàn Thanh niên tổ chức hoạt động giám sát, phản biện xã hội trong việc xây dựng và thực hiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên^[12].

Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 có nhiều quy định nhằm bảo đảm tốt hơn yêu cầu công khai, minh bạch cũng như sự tham gia của các đối tượng chịu sự điều chỉnh và các tổ chức, cá nhân trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có đoàn viên, thanh niên và tổ chức thanh niên.

Cụ thể, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 quy định hai hình thức tham gia xây dựng, hoàn thiện pháp luật của các tổ chức chính trị - xã hội là tham gia góp ý kiến về chính sách, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật và tham gia vào quá trình phản biện xã hội^[13]. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó có Đoàn Thanh niên thực hiện phản biện xã hội đối với dự thảo văn bản quy phạm pháp luật theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và các luật khác có liên quan. Do đó, Đoàn thanh niên được quyền bày tỏ quan điểm của mình trước, trong và sau khi văn bản quy phạm pháp luật được ban hành.

3.2. Vai trò và trách nhiệm của thanh niên trong việc hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự

Trong bối cảnh cải cách tư pháp đang diễn ra mạnh mẽ và yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật ngày càng trở nên cấp thiết, việc hoàn thiện pháp luật THADS là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược. Đặc biệt, dự kiến số lượng văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến THADS cần sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới trong thời gian tới là rất lớn, nhất là sau khi dự án Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) được Quốc hội khóa XV dự kiến xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 10 vào tháng 10/2025. Trong bối cảnh đó, lực lượng đoàn viên, thanh niên trong hệ thống THADS cần tiếp tục phát huy vai trò xung kích, tiên phong, đổi mới sáng tạo, góp phần tích cực vào quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật THADS trong kỷ nguyên mới. Vì vậy, để phát huy vai trò, trách nhiệm của thanh niên đối với việc hoàn thiện pháp luật THADS trong giai đoạn hiện nay, một số nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm cần được triển khai như sau:

Thứ nhất, phát huy vai trò xung kích trong công tác tham mưu xây dựng, hoàn thiện pháp luật về THADS: Đoàn Thanh niên cần chú trọng làm tốt công tác tư tưởng, định hướng nhận thức cho đoàn viên về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc tham gia xây dựng pháp luật. Các tổ chức Đoàn cần tạo điều kiện, khuyến khích đoàn viên đăng ký rèn luyện, phấn đấu thông qua các hoạt động tham mưu, đề xuất chính sách, góp ý văn bản quy phạm pháp luật về THADS. Đồng thời, phối hợp với cấp ủy, lãnh đạo đơn vị để ghi nhận, đánh giá kết quả rèn luyện của đoàn viên trong công tác này làm tiêu chí xếp loại thi đua, khen thưởng.

Mỗi đoàn viên, thanh niên cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm, chủ động học hỏi, trau dồi kiến thức chuyên môn, thể hiện tinh thần tiên phong, sáng tạo, dám đảm nhận việc khó, sẵn sàng nhận nhiệm vụ xây dựng pháp luật khi được phân công.

Thứ hai, tăng cường tổ chức các diễn đàn phản biện chính sách và góp ý văn bản quy phạm pháp luật: Đoàn Thanh niên cần chủ động tổ chức các hình thức sinh hoạt chuyên đề như hội thảo, tọa đàm khoa học, diễn đàn pháp lý để thảo luận, phản biện đối với các chính sách, dự thảo văn bản pháp luật về THADS. Đây là kênh quan trọng để phát huy trí tuệ tập thể, tạo điều kiện để đoàn viên, thanh niên bày tỏ chính kiến, đóng góp ý kiến trên tinh thần xây dựng và có trách nhiệm. Thông qua các hoạt động này, đoàn viên có thể đề xuất các giải pháp mới, phản ánh các vấn đề thực tiễn, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật THADS phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số.

Thứ ba, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo trong thích ứng với chuyển đổi số và đổi mới tổ chức bộ máy: từng đoàn viên, thanh niên cần thể hiện tinh thần dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn đề xuất các sáng kiến, giải pháp về tổ chức, vận hành bộ máy thi hành án phù hợp với yêu cầu của thời đại số. Việc sắp xếp tổ chức, đổi mới quy trình nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ thông tin trong THADS là lĩnh vực rất cần sự góp sức của đội ngũ cán bộ trẻ. Các cơ quan, đơn vị cần tăng cường bố trí, phân công đoàn viên, thanh niên tham gia vào các nhiệm vụ chuyên môn trọng tâm, các dự án đổi mới quản lý, các nhóm xây dựng chính sách, qua đó, phát hiện, đào tạo và phát huy nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao. Cùng với đó, cần phát động các phong trào thi đua chuyên đề về cải cách, đổi mới công tác THADS, lấy thanh niên làm trung tâm, vừa là người đề xuất sáng kiến, vừa là lực lượng triển khai hiệu quả các sáng kiến đó.

Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ thông qua đào tạo, bồi dưỡng và phát triển toàn diện: trong thời đại mới, đoàn viên, thanh niên cần không ngừng học hỏi, chủ động cập nhật kiến thức, kỹ năng mới, nhất là các lĩnh vực liên quan đến pháp luật, công nghệ, quản trị công và kỹ năng tư duy phản biện. Chỉ khi có nền tảng kiến thức vững chắc và khả năng thích ứng nhanh với thay đổi, thanh niên mới có thể đóng góp thực chất vào việc hoàn thiện pháp luật THADS.

Cơ quan, đơn vị và tổ chức Đoàn cần tạo điều kiện cho thanh niên được tham gia các chương trình đào tạo chuyên sâu, các khóa bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ, kỹ năng pháp lý, cũng như khuyến khích tham gia nghiên cứu khoa học, viết bài, tham luận trong các diễn đàn chuyên môn. Đây là giải pháp thiết thực để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trẻ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong giai đoạn cải cách tư pháp toàn diện.

Kết luận

Trong bối cảnh bước vào kỷ nguyên mới, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam giữ vai trò góp phần kiến tạo, tạo không gian chính trị pháp lý nhằm bảo đảm và phát huy các quyền cơ bản của con người, yêu cầu về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật là thực sự cấp thiết. Đối với thanh niên trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc cần có nhiều nhiệm vụ đột phá trong xây dựng đất nước trong kỷ nguyên mới và niềm tin sâu sắc của Đảng, Nhà nước vào lực lượng thanh niên, luôn đặt thanh niên vào vị trí trung tâm trong nhiều vấn đề lớn của đất nước, vì thế, thanh niên cần ý thức rõ về trách nhiệm, nhiệm vụ của mình phải là lực lượng lượng đi đầu trong công cuộc xây dựng đất nước^[14]. Đối với lĩnh vực THADS, pháp luật về THADS cần được sửa đổi toàn diện để đáp ứng những yêu cầu đặt ra trong bối cảnh mới. Điều này, đòi hỏi đoàn viên, thanh niên ngành THADS cần tiếp tục thực hiện, phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, sự xung kích và tiên phong cũng như vai trò và trách nhiệm tham mưu, hiến kế và phản biện trong việc xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật THADS./.

NCS. Phạm Minh Đức

Thẩm tra viên Văn phòng Cục Quản lý thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp

Nguyễn Văn Quang

Thẩm tra viên Ban Kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, Cục Quản lý thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp

Bùi Mai Linh

Chuyên viên Ban Pháp chế và Nghiệp vụ thi hành án dân sự, Cục Quản lý thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp

[1]. TS. Nguyễn Hữu Huyên (chủ nhiệm) (2022), Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thi hành án dân sự theo cơ chế đa phương toàn cầu và khu vực, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Bộ Tư pháp.

[2]. Như Luật Giá năm 2023, Luật Phá sản năm 2014, Luật Đấu giá tài sản năm 2016, Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước năm 2017, Nghị quyết số 42/2017/QH14 ngày 21/6/2017 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng…

[3]. Như Công ước New York năm 1958 về công nhận và thi hành các quyết định trọng tài nước ngoài, Công ước La Hay năm 1965 về tống đạt giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại, Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC).

[4]. Gồm 03 luật, 02 nghị quyết, 05 nghị định; 46 quyết định, thông tư, thông tư liên tịch (trong đó có 21 thông tư do Bộ Quốc phòng ban hành).

[5]. Số lượng việc phải thi hành án tăng mạnh từ năm 2015 đến năm 2023, cụ thể: năm 2015, thụ lý giải quyết là 790.383 việc; năm 2023, thụ lý giải quyết là 934.791 việc; năm 2015, tổng số phải giải quyết là 125 nghìn tỷ đồng, năm 2023 là trên 412 nghìn tỷ đồng (tăng 227,69%).

[6]. Báo cáo tổng kết Luật THADS năm 2008.

[7]. Nguyễn Quang Thái (2008), Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ, tr. 58 - 59.

[8]. TS. Nguyễn Quang Thái (chủ nhiệm) (2023), Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, Đề tài cấp Bộ, Bộ Tư pháp.

[9]. CEPEJ (2020), Report on the enforcement of court decisions in civil and administrative matters in the Republic of Moldova, Project Support to further strengthening the efficiency and quality of the judicial system in the Republic of Moldova, https://rm.coe.int/expert-report-enforcement-of-court-decisions-eng/1680a179d1, truy cập ngày 15/5/2025.

[10]. Điều 4 Luật Thanh niên năm 2020.

[11]. Điều 28 Luật Thanh niên năm 2020.

[12]. Điều 30 Luật Thanh niên năm 2020.

[13]. Khoản 1, khoản 3 Điều 6 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025.

[14]. Tổng Bí Thư Tô Lâm: Tuổi Trẻ Việt Nam Không Ngừng Vươn Lên Tự Chủ, Tự Cường (2025), https://doanthanhnien.vn/tin-tuc/hoi-lhtn-viet-nam/tong-bi-thu-to-lam-tuoi-tre-viet-nam-khong-ngung-vuon-len-tuchu-tu-cuong, truy cập ngày 15/5/2025.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. CEPEJ (2020), Report on the enforcement of court decisions in civil and administrative matters in the Republic of Moldova, Project Support to further strengthening the efficiency and quality of the judicial system in the Republic of Moldova, https://rm.coe.int/expert-report-enforcement-of-court-decisionseng/1680a179d1, truy cập ngày 15/5/2025.

2. Nguyễn Quang Thái (2008), Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ.

3. Tổng Bí Thư Tô Lâm: Tuổi Trẻ Việt Nam Không Ngừng Vươn Lên Tự Chủ, Tự Cường (2025), https://doanthanhnien.vn/tin-tuc/hoi-lhtn-viet-nam/tong-bi-thu-to-lam-tuoi-tre-viet-nam-khong-ngung-vuon-len-tu-chu-tu-cuong, truy cập ngày 15/5/2025.

4. TS. Nguyễn Hữu Huyên (chủ nhiệm) (2022), Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thi hành án dân sự theo cơ chế đa phương toàn cầu và khu vực, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Bộ Tư pháp.

5. TS. Nguyễn Quang Thái (chủ nhiệm) (2023), Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, Đề tài cấp Bộ, Bộ Tư pháp.

(Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số Kỳ 2 (435) tháng 8/2025)