Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho sản phẩm báo chí trên không gian mạng

Toàn cảnh phiên họp.

Tại phiên họp, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo - Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch cho biết, tại Nghị quyết phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 9/2024 (Nghị quyết số 148/NQ-CP ngày 22/9/2024), Chính phủ quyết nghị: Thống nhất với đề xuất của Bộ Thông tin và Truyền thông về 04 nhóm chính sách đề nghị xây dựng Luật Báo chí (sửa đổi): Chính sách 1: Tăng cường công tác quản lý đối với hoạt động báo chí; Chính sách 2: Nâng cao chất lượng người làm báo, lãnh đạo cơ quan báo chí; Chính sách 3: Thúc đẩy phát triển kinh tế báo chí; Chính sách 4: Điều chỉnh hoạt động báo chí trên không gian mạng.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Hải Bình phát biểu tại phiên họp.

Bên cạnh đó, Luật Báo chí năm 2016 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo hành lang pháp lý để hoạt động báo chí và các hoạt động liên quan đến báo chí phát triển, quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí của Nhân dân được bảo đảm và phát huy trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, đồng thời nhanh chóng, kịp thời điều chỉnh nhiều vấn đề nảy sinh, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong hoạt động báo chí. Tuy nhiên sau hơn 08 năm thi hành, một số quy định của Luật Báo chí đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn của hoạt động báo chí và sự phát triển của khoa học, công nghệ, truyền thông, thể hiện trong 04 nhóm chính sách đã được Chính phủ quyết nghị thông qua tại Nghị quyết số 148/NQ-CP ngày 22/9/2024.

Đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch báo cáo tại phiên họp.

Vì vậy, cần thiết phải xây dựng Luật Báo chí (sửa đổi) nhằm hoàn thiện quy định pháp luật để thể chế hoá chủ trương, chính sách của Đảng về báo chí, khắc phục những hạn chế, bất cập trong quy định pháp luật về báo chí hiện hành.

Với tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, dự án Luật Báo chí (sửa đổi) chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, quy định ngắn gọn theo hướng các nguyên tắc quản lý. Trên cơ sở đó, bố cục của dự thảo Luật gồm 05 chương, 54 điều (giảm 01 chương, 07 điều so với Luật Báo chí năm 2016).

Về, phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương Dự thảo Luật dự kiến giao Chính phủ quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về báo chí của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và phân quyền cho địa phương thêm 10 thủ tục hành chính đối với cơ quan báo chí của địa phương, cơ quan, tổ chức ở địa phương. Những thủ tục này có điều kiện, thành phần hồ sơ đơn giản, nội dung hồ sơ không phức tạp, do đó phù hợp với năng lực thẩm định, giải quyết của chính quyền địa phương.

Dự thảo Luật bổ sung quy định về vị trí của báo chí: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là báo chí cách mạng...” để khẳng định tính lịch sử, tính cách mạng của báo chí, hướng đến mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại mà Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã đề ra.

Quy định các nguyên tắc về mô hình hoạt động, kinh tế báo chí, mở rộng không gian hoạt động của báo chí

Nhằm kiến tạo, đột phá phát triển báo chí trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, đáp ứng yêu cầu thông tin, tuyên truyền trong kỷ nguyên mới, dự thảo Luật đã quy định các nguyên tắc về mô hình hoạt động, kinh tế báo chí, mở rộng không gian hoạt động của báo chí như sau:

Bổ sung khái niệm Tổ hợp báo chí truyền thông chủ lực đa phương tiện và Tổ hợp báo chí của địa phương; bổ sung quy định về hoạt động của cơ quan báo chí trên không gian mạng; bổ sung quy định cơ quan báo chí được phép liên kết sản xuất nội dung trong các lĩnh vực (trừ thời sự, chính trị) để tạo điều kiện cho cơ quan báo chí khai thác các giá trị từ hoạt động liên kết phục vụ phát triển báo chí, đồng thời bảo đảm định hướng trong thông tin thời sự, chính trị; bổ sung quy định về nguồn thu mới của cơ quan báo chí; sửa đổi, bổ sung quy định xuất, nhập khẩu báo chí; bổ sung quy định cơ quan tạp chí khoa học được xuất bản các sản phẩm báo chí là các tạp chí khoa học để tạo thuận lợi cho các tổ chức về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo công bố kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ, góp phần đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Các đại biểu góp ý tại phiên họp

Trao đổi tại phiên họp, các đại biểu tham dự cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật Báo chí (sửa đổi), bên cạnh đó, các đại biểu đưa ra một số góp ý để hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính phù hợp, khả thi hơn như: (i) Cơ quan chủ trì soàn thảo cần rà soát kỹ hơn để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của dự thảo Luật với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; (ii) Cần quy định rõ ràng về điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí; (iii) Thống nhất việc bổ sung quy định về hoạt động báo chí trên không gian mạng. Đề nghị bổ sung thuật ngữ "nền tảng số báo chí" vào phần giải thích từ ngữ của luật; (iv) Kiến nghị bổ sung chính sách hỗ trợ việc đăng tải nội dung báo chí trên không gian mạng nhằm lan tỏa thông tin hiệu quả, cơ chế hỗ trợ các cơ quan báo chí làm chủ nền tảng số và từng bước xây dựng nền tảng số báo chí quốc gia. Vấn đề đầu tư khoa học - công nghệ, chuyển đổi số là thách thức lớn đối với cơ quan báo chí, vì vậy, dự thảo Luật cần có quy định cụ thể về vấn đề này; (v) Đề nghị làm rõ quy định liên quan đến cơ quan thường trú, văn phòng đại diện, phóng viên thường trú của cơ quan báo chí trong và ngoài nước nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động thực tiễn; (vi) Đề nghị bổ sung quy định bảo đảm quyền tiếp cận thông tin báo chí của người khuyết tật, bao gồm cả việc sử dụng ngôn ngữ ký hiệu và các hình thức hỗ trợ khác nhằm bảo đảm tính bao trùm và công bằng trong tiếp cận thông tin…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu kết luận phiên họp.

Phát biểu kết luận phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh đánh giá cao cơ quan chủ trì soạn thảo đã bám sát 04 chính sách được Chính phủ thông qua. Thứ trưởng nhất trí cao với sự cần thiết sửa đổi Luật Báo chí nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, xây dựng nền báo chí nhân văn, hiện đại, tạo điều kiện để báo chí phát triển phù hợp với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, khắc phục những tồn tại, hạn chế trong thực tiễn thi hành Luật Báo chí năm 2016.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát lại những nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm không vượt quá phạm vi được giao. Các nội dung liên quan đến quyền con người phải được quy định cụ thể, rõ ràng, đồng thời cần ban hành dự thảo nghị định quy định chi tiết kèm theo. Đặc biệt, Thứ trưởng nhấn mạnh cần bổ sung, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho sản phẩm báo chí trên không gian mạng, rà soát các sản phẩm báo chí mới theo xu hướng hiện nay và ban hành quy chế quản lý phù hợp.

Dự thảo Luật cơ bản đã bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính hợp lý, tính khả thi và tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát các chủ trương, chính sách của Đảng, trọng tâm là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Về quy định tạp chí khoa học là sản phẩm báo chí xuất bản định kỳ để công bố kết quả nghiên cứu khoa học, thông tin về hoạt động khoa học chuyên ngành, Thứ trưởng đề nghị rà soát thêm để bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.

Về 02 khái niệm mới là Tổ hợp báo chí truyền thông chủ lực đa phương tiện và Tổ hợp báo chí của địa phương, Thứ trưởng cho rằng, dự thảo Luật chưa thể hiện rõ tính nguyên tắc của các mô hình hoạt động này cũng như chưa có tiêu chí đánh giá, cơ chế quản lý, điều hành. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ sự khác biệt của 02 Tổ hợp này với cơ quan báo chí thông thường, đặc biệt là về cơ chế đặc thù.

Về quy định hoạt động báo chí trên không gian mạng (Điều 32 dự thảo Luật) còn chung chung, chưa cập nhật đầy đủ hoạt động báo chí trong kỷ nguyên số. Thứ trưởng đề nghị bổ sung các hình thức báo chí số mới để có cơ sở thực hiện giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng phục vụ công tác quản lý báo chí, thúc đẩy hình thành và phát triển các nền tảng số quốc gia cho báo chí./.