Đổi mới Chương trình Giáo dục mầm non nhằm bảo đảm chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ

Toàn cảnh phiên họp.

Báo cáo tại phiên họp, đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, qua 15 năm triển khai, Chương trình Giáo dục mầm non năm 2009 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) đã đạt được nhiều kết quả tích cực như: (i) Chương trình có tính chất khung, mở tạo cơ hội để đáp ứng sự đa dạng của các vùng miền, các đối tượng trẻ, hướng đến sự phát triển toàn diện của trẻ; bảo đảm kết nối giữa các độ tuổi nhà trẻ và mẫu giáo; thể hiện quan điểm giáo dục toàn diện, tích hợp, lấy trẻ làm trung tâm với phương châm giáo dục “chơi mà học, học bằng chơi”; (ii) Chương trình được thực hiện ở 100% cơ sở giáo dục mầm non, kết quả bước đầu phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và văn hóa địa phương.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ và khoa học giáo dục, sự phát triển của trẻ em; trước những đòi hỏi hội nhập quốc tế, Chương trình Giáo dục mầm non năm 2009 đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập như: (i) Chương trình chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới bảo đảm tiếp cận phẩm chất, năng lực, chưa liên thông với Chương trình Giáo dục phổ thông thực hiện chủ trương chính trị, căn cứ pháp lý, chỉ đạo của Đảng và Chính phủ; (ii) Nội dung chương trình chưa thể hiện rõ nội dung các quy định về quyền trẻ em tại Luật Trẻ em năm 2016, chưa cập nhật xu thế phát triển và các kỹ năng cần có của trẻ trong xã hội hiện đại; (iii) Chưa bảo đảm sự đồng bộ về quy định giữa Chương trình và điều kiện thực hiện Chương trình: Sự tham gia, trách nhiệm của gia đình, cộng đồng; mạng lưới trường, lớp chưa đáp ứng nhu cầu; cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng dạy học, đồ chơi thiếu hoặc không đạt chuẩn; đặc biệt chưa quan tâm thỏa đáng đến đời sống và chế độ ưu đãi đối với giáo viên mầm non (thời gian làm việc dài, thang bậc lương thấp, áp lực công việc, tình trạng thiếu giáo viên kéo dài…); (iv) Chất lượng triển khai thực hiện Chương trình chưa đồng đều, đặc biệt đối với trẻ em khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, dân tộc thiểu số; vẫn còn tình trạng mất an toàn cho trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non tư thục, nhóm trẻ độc lập.

Vì vậy, việc ban hành Nghị quyết Quốc hội về đổi mới Chương trình Giáo dục mầm non là cần thiết, phù hợp với Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo phát biểu tại phiên họp.

Dự thảo Nghị quyết gồm 06 điều, tập trung vào các vấn đề mới so với Chương trình hiện hành như sau:

Thứ nhất, đổi mới chương trình giáo dục mầm non: (i) Tiếp cận phát triển phẩm chất, năng lực, đặt nền móng cho việc phát triển toàn diện trẻ em bảo đảm công bằng, hòa nhập, bình đẳng và tôn trọng sự khác biệt; bảo đảm chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ; (ii) Nội dung, hình thức, phương pháp, các hoạt động giáo dục, môi trường giáo dục gồm nội dung giáo dục bảo đảm hiện đại, thiết thực, phù hợp với sự phát triển của trẻ và liên thông với chương trình giáo dục phổ thông; phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động bảo đảm tăng cường học thông qua chơi, trải nghiệm, cá nhân hóa quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em; (iii) Trẻ em người dân tộc thiểu số được học tiếng Việt trên cơ sở tiếng mẹ đẻ của trẻ; từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong các cơ sở giáo dục mầm non; tiếp cận công nghệ số; (iv) Tăng quyền tự chủ cho địa phương, cơ sở giáo dục và giáo viên trong phát triển chương trình giáo dục dựa trên mục tiêu, nội dung chương trình thống nhất toàn quốc, bảo đảm quyền linh hoạt của các địa phương và nhà trường; (v) Tăng cường trách nhiệm và sự tham gia của gia đình, cộng đồng trong thực hiện chương trình giáo dục mầm non.

Thứ hai, cơ chế, chính sách thực hiện đổi mới chương trình giáo dục mầm non gồm: (i) Chính sách đối với đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên; (ii) Chính sách đối với trẻ em; (iii) Cơ sở vật chất, (iv) Quản lý quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình; (v) Bảo đảm sự tham gia của gia đình và xã hội.

Tại phiên họp, các thành viên Hội đồng thẩm định nhất trí về sự cần thiết ban hành Nghị quyết và việc cần phải đổi mới Chương trình Giáo dục mầm non theo hướng tiếp cận phẩm chất, năng lực nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục mầm non, giúp phát triển toàn diện trẻ em mầm non về thể chất, tình cảm, trí tuệ.

Đồng chí Đặng Hoàng Oanh, Thứ trưởng Bộ Tư pháp phát biểu kết luận phiên họp.

Kết luận phiên họp, đồng chí Đặng Hoàng Oanh, Thứ trưởng Bộ Tư pháp đánh giá cao sự chuẩn bị hồ sơ của cơ quan chủ trì soạn thảo. Thứ trưởng nhấn mạnh, dự thảo Nghị quyết là một văn bản quan trọng với mục đích rõ ràng là đổi mới Chương trình Giáo dục mầm non nhằm triển khai đầy đủ và toàn diện các chủ trương, đường lối, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Đảng, đồng thời xây dựng hành lang pháp lý nhằm huy động nguồn lực. Bộ Tư pháp hoàn toàn nhất trí với các nội dung đề xuất đổi mới chương trình giáo dục mầm non theo hướng tiếp cận phẩm chất, năng lực, nhằm tạo ra chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục mầm non, giúp trẻ em phát triển toàn diện và đặt nền móng cho việc hình thành, phát triển các giá trị của con người Việt Nam.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng chỉ ra một số điểm cần lưu ý về hình thức và thẩm quyền ban hành. Theo Luật Giáo dục năm 2019, việc ban hành Chương trình Giáo dục mầm non thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Bên cạnh đó, các quy định trong dự thảo Nghị quyết còn chung chung, nhiều nội dung đã được quy định hoặc dự kiến quy định tại các văn bản pháp luật khác, có thể gây chồng chéo và không phù hợp với tư duy xây dựng luật khung hiện nay. Vì vậy, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát kỹ lưỡng và điều chỉnh để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của dự thảo Nghị quyết với các luật có liên quan./.