Thứ hai 23/11/2026 00:16
Email: danchuphapluat@moj.gov.vn
Hotline: 024.627.397.37 - 024.62.739.735

Một số bất cập trong hoạt động lập vi bằng của thừa phát lại

Hiện nay, hoạt động lập vi bằng của Thừa phát lại đang gặp phải không ít khó khăn và hạn chế. Trong đó, các quy định pháp luật liên quan đến vi bằng của Thừa phát lại còn khá nhiều bất cập. Vì vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu các quy định pháp luật và thực tiễn quá trình lập vi bằng của Thừa phát lại là rất cần thiết và quan trọng.


1. Vai trò của vi bằng trong quá trình xét xử, thi hành án dân sự và trong đời sống xã hội

Vi bằng (công chứng thư) được quan niệm là một “sản phẩm độc quyền của riêng Thừa phát lại”[1]. Bởi lẽ, căn cứ quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay, chỉ Thừa phát lại - chủ thể duy nhất mới có quyền hạn tiến hành lập vi bằng. Vi bằng do Thừa phát lại lập phản ánh rất nhiều sự kiện pháp lý khác nhau xảy ra trong đời sống và nội dung của nó rất đa dạng, phong phú. Về bản chất, vi bằng là một loại văn bản pháp lý do Thừa phát lại lập dùng để ghi nhận sự kiện, hành vi được dùng làm chứng cứ trong xét xử và trong các quan hệ pháp lý khác. Hoặc nói cách khác, “vi bằng là căn cứ để thực hiện các giao dịch hợp pháp khác theo quy định của pháp luật”[2].

Vi bằng có giá trị pháp lý không chỉ trong các giao dịch dân sự mà còn là nguồn chứng cứ rất quan trọng dùng trong quá trình xét xử giải quyết các tranh chấp. Bởi đối với giai đoạn tố tụng dân sự, chứng cứ được xác định giữ vai trò tối quan trọng và là cơ sở, là căn cứ để Tòa án quyết định vụ án[3]. Cũng từ đó, Tòa án mới có thể xác định hậu quả pháp lý, quyền và nghĩa vụ của các bên đương sự. Trong xét xử giải quyết các tranh chấp, giá trị pháp lý của vi bằng thể hiện: “Vi bằng do Thừa phát lại lập là các công chứng thư, là nguồn chứng cứ quan trọng, đáng tin cậy để Tòa án sử dụng là căn cứ trong quá trình giải quyết các vụ việc dân sự”[4]. Từ đó, có thể khẳng định, vi bằng của Thừa phát lại “là nguồn chứng cứ quan trọng và rất phong phú bổ sung cho nguồn chứng cứ hiện hành, phục vụ không những cho công tác xét xử của Tòa án, mà còn phục vụ đắc lực cho cơ quan công quyền ngay từ giai đoạn điều tra”[5].

Vi bằng còn có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động thi hành án dân sự. Căn cứ Điều 66 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014), khi phát hiện hành vi tẩu tán, hủy hoại tài sản để trốn tránh nghĩa vụ thi hành án thì đương sự có quyền yêu cầu bằng văn bản để Chấp hành viên áp dụng các biện pháp bảo đảm thi hành án dân sự[6]. Tuy nhiên, để nâng cao trách nhiệm và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người phải thi hành án thì người yêu cầu Chấp hành viên áp dụng biện pháp bảo đảm sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về yêu cầu của họ. Vì vậy, để đảm bảo yêu cầu áp dụng biện pháp bảo đảm có căn cứ và hợp pháp thì trước đó người yêu cầu có thể yêu cầu Thừa phát lại lập vi bằng đối với các hành vi nêu trên. Hay trong quá trình thi hành án dân sự nếu như các bên đương sự tự thỏa thuận với nhau về việc thực hiện nghĩa vụ thi hành án như chuyển giao tiền, tài sản thì họ cũng có thể yêu cầu Thừa phát lại lập vi bằng để ghi nhận những sự kiện này. Sau này, nếu có vấn đề phát sinh liên quan đến quá trình thi hành án thì cơ quan thi hành án dân sự và Tòa án có thể căn cứ các vi bằng đã được lập để làm cơ sở giải quyết. Vì thế, vi bằng của Thừa phát lại đã góp phần hỗ trợ đắc lực cho hoạt động của các cơ quan thi hành án dân sự. Ngoài ra, đối với hoạt động thi hành án dân sự, vi bằng còn có thể được sử dụng để ghi nhận việc các bên đương sự thi hành nghĩa vụ, xác nhận việc từ chối thực hiện công việc của cá nhân, tổ chức hay xác nhận tình trạng tài sản là đối tượng thi hành án...

Đối với xã hội, vi bằng của Thừa phát lại cung cấp cho người dân một hình thức dịch vụ pháp lý mới để người dân có thêm cơ sở bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Với sự xuất hiện của vi bằng, người dân có thêm lựa chọn trong việc xác nhận các sự kiện pháp lý xảy ra trong đời sống và sinh hoạt hàng ngày. Vi bằng có thể được sử dụng để ghi nhận ngay cả các sự kiện pháp lý đang diễn ra và trước khi được pháp luật xem xét, giải quyết. Đây là một thuận lợi rất lớn của vi bằng so với các dịch vụ pháp lý công khác. Vì khi chủ thể có thẩm quyền giải quyết các vụ việc đó thì rất có thể các tình tiết, sự kiện, môi trường tồn tại... của vụ việc đó đã bị các bên cố tình thay đổi. Thừa phát lại với quyền hạn đặc biệt lập vi bằng mà không chủ thể nào có được trong nhiều trường hợp đã nhanh chóng tiếp cận hiện trường và lưu lại những chứng cứ quan trọng để từ đó, các cơ quan tiến hành tố tụng có cơ sở xem xét, giải quyết. Chính vì thế, vi bằng của Thừa phát lại đáp ứng rất tốt nhu cầu của đông đảo tầng lớp nhân dân vì rất gần gũi với các hoạt động vật chất và giao dịch dân sự của họ. Thừa phát lại được hưởng phí dịch vụ từ khách hàng, nên đòi hỏi sẽ chuyên tâm và luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ. Từ đó, quyền và lợi ích của khách hàng luôn được nhanh chóng bảo đảm.

Tóm lại, xã hội hóa thi hành án dân sự trong đó cho phép Thừa phát lại có quyền lập vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi trong các giao dịch và đời sống hàng ngày đã đóng góp rất lớn vào tiến trình cải cách tư pháp nói chung và nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự nói riêng. Vi bằng của Thừa phát lại đã cung cấp những chứng cứ quan trọng cho quá trình xét xử giải quyết các tranh chấp. Bởi với vai trò là một nguồn chứng cứ trong xét xử, vi bằng của Thừa phát lại đã góp phần giảm tải áp lực công việc và trách nhiệm cho các hoạt động điều tra, thu thập, xác minh chứng cứ của Tòa án. Còn với quá trình thi hành án dân sự, vi bằng giúp cho các chủ thể được pháp luật trao thẩm quyền tổ chức thi hành án có thêm cơ sở, căn cứ để tiến hành các hoạt động thi hành án. Từ đó, quá trình thi hành án dân sự diễn ra nhanh chóng, thuận tiện và đúng quy định pháp luật. Đồng thời, đối với xã hội, vi bằng của Thừa phát lại đã góp phần hỗ trợ tích cực cho cá nhân, tổ chức xác lập chứng cứ, hạn chế các tranh chấp, rủi ro pháp lý trong các giao dịch, từ đó kịp thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Hay có thể khẳng định, “tác dụng của Thừa phát lại với chức năng lập vi bằng sẽ làm giàu nguồn chứng cứ và là cơ chế để người dân tự bảo vệ quyền lợi của mình”[7].

2. Hoạt động lập vi bằng của Thừa phát lại và một số bất cập

Hiện nay, pháp luật quy định chỉ Thừa phát lại mới là chủ thể có quyền lập vi bằng. Vì vậy, đây là hoạt động đặc thù của riêng Thừa phát lại. Do nhu cầu từ thực tiễn xã hội nên nội dung vi bằng thể hiện sự phong phú trên khá nhiều lĩnh vực khác nhau. Pháp luật quy định cho phép Thừa phát lại có quyền lập vi bằng đối với các sự kiện, hành vi theo yêu cầu của đương sự, trừ trường hợp các việc mà Thừa phát lại không được làm, các trường hợp vi phạm quy định về bảo đảm an ninh, quốc phòng, xâm phạm đời tư, đạo đức xã hội và các trường hợp pháp luật cấm; hoặc các trường hợp thuộc thẩm quyền công chứng của tổ chức hành nghề công chứng, thuộc thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân các cấp hoặc các trường hợp khác do pháp luật quy định[8]. Ngoài ra, Thừa phát lại cũng không được phép lập vi bằng đối với các trường hợp liên quan đến quyền, lợi ích bản thân Thừa phát lại hay của những người thân thích của Thừa phát lại hoặc các vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi của cán bộ, công chức đang thi hành công vụ trừ trường hợp sự kiện, hành vi đó rõ ràng trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích của người yêu cầu lập vi bằng[9].

Các quy định điều chỉnh về việc lập vi bằng của Thừa phát lại được quy định từ Điều 25 đến Điều 29 Nghị định số 61/2009/NĐ-CP và các khoản 8, 9 Điều 2 Nghị định số 135/2013/NĐ-CP. Trên thực tế, lập vi bằng là hoạt động chính và là nguồn thu chủ yếu của các văn phòng Thừa phát lại hiện nay. Theo số liệu thống kê từ các văn phòng Thừa phát lại trên cả nước, hoạt động lập vi bằng với 42.911 vi bằng được lập và doanh thu gần 59 tỷ đồng (chiếm 43% tổng doanh thu). Hoạt động xác minh điều kiện thi hành án và trực tiếp tổ chức thi hành án chiếm tỷ trọng nhỏ với 885 việc xác minh và 378 vụ việc trực tiếp tổ chức thi hành án, doanh thu của 02 loại công việc trên mới đạt gần 8 tỷ đồng (chiếm 6% tổng doanh thu)”[10]. Tuy nhiên, hiện nay, do vẫn chưa có luật về Thừa phát lại nên các quy định về hoạt động lập vi bằng của Thừa phát lại đang tồn tại khá nhiều hạn chế, bất cập.

Trên thực tế, do những quy định không có sự thống nhất nên dẫn đến tình trạng một số Sở Tư pháp “căn cứ vào Công văn số 1128/BTP-TCTHADS ngày 18/4/2014 của Bộ Tư pháp (về việc tổ chức thực hiện thí điểm Thừa phát lại) từ chối đăng ký các vi bằng có nội dung ghi nhận sự kiện các bên ký tên vào văn bản (hợp đồng, giao dịch không bắt buộc phải công chứng, hoặc các tờ khai, cam kết, xác nhận, trình bày…) với lý do là thuộc lĩnh vực công chứng, chứng thực. Thực chất, các văn phòng Thừa phát lại chỉ lập vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi, chứ không chứng nhận nội dung hợp đồng, giao dịch hay chứng thực chữ ký. Việc từ chối đăng ký một số vi bằng nêu trên, gây khó khăn rất nhiều cho các văn phòng Thừa phát lại trong quá trình hoạt động”[11].

Ngoài ra, liên quan đến việc vi bằng sau khi được Thừa phát lại lập sẽ phải đăng ký tại Sở Tư pháp thì mới được coi là hợp lệ cũng đang gây ra khá nhiều khó khăn cho các bên và không đảm bảo được quyền lợi của người có nhu cầu lập vi bằng. Theo quy định, vi bằng sẽ được lập thành ba bản chính, trong đó, một bản sẽ giao cho người yêu cầu lập vi bằng, một bản lưu trữ tại văn phòng Thừa phát lại và một bản còn lại sẽ phải gửi đến Sở Tư pháp trong thời hạn ba ngày làm việc, kể từ ngày lập vi bằng[12]. Trong thời hạn không quá hai ngày làm việc kể từ ngày Sở Tư pháp nhận được vi bằng, Sở Tư pháp sẽ phải vào sổ đăng ký vi bằng của Thừa phát lại[13]. “Việc đăng ký vi bằng được coi là hoàn thành và vi bằng được coi là hợp lệ sau khi vào sổ đăng ký. Sở Tư pháp đóng dấu xác nhận đã đăng ký lên vi bằng được đăng ký”[14]. Như vậy, phải đến khi kết thúc quá trình này thì vi bằng mới chính thức có hiệu lực pháp luật. Song quy định này không thật sự hợp lý và quyền lợi của người yêu cầu lập vi bằng chưa thực sự được bảo vệ. Bởi lẽ, quy định này làm cho vi bằng không thể được sử dụng ngay sau khi lập với lý do, vi bằng đó chưa được đăng ký nên chưa có hiệu lực pháp luật. Hơn nữa, chủ thể yêu cầu lập vi bằng cũng không biết được đến lúc nào vi bằng của họ mới có hiệu lực pháp luật. Vì chủ thể yêu cầu lập vi bằng không thể nắm bắt được quá trình tiến hành các thủ tục đăng ký vi bằng giữa Văn phòng Thừa phát lại với Sở Tư pháp.

Mặt khác, theo quy định tại Điều 29 Nghị định số 61/2009/NĐ-CP thì cá nhân, tổ chức muốn lập vi bằng sẽ phải thỏa thuận với Trưởng Văn phòng Thừa phát lại về việc lập vi bằng và việc thỏa thuận này cũng sẽ phải lập thành hai bản. Điều này có nghĩa là Thừa phát lại chỉ được quyền lập vi bằng sau khi người yêu cầu lập vi bằng đã đạt được thỏa thuận với Trưởng Văn phòng Thừa phát lại. Tuy nhiên, quy định này chưa thật sự hợp lý vì không tạo điều kiện đảm bảo tốt nhất cho quyền, lợi ích hợp pháp của người yêu cầu lập vi bằng. Sở dĩ như vậy là vì, vi bằng có đặc thù ghi nhận các sự kiện, hành vi khách quan tức thời nên luôn cần phải kịp thời, nhanh chóng để mang lại hiệu quả tốt nhất. Nếu xảy ra trường hợp người yêu cầu đến Văn phòng Thừa phát lại để thỏa thuận lập vi bằng nhưng Trưởng Văn phòng Thừa phát lại không có mặt thì các “Thừa phát lại cũng không thể lập vi bằng để ghi nhận sự kiện, hành vi cần được ghi nhận ngay sau đó”[15]. Điều này gây ảnh hưởng đến quyền lợi của khách hàng và làm phát sinh sự lệ thuộc giữa việc lập vi bằng với Trưởng Văn phòng Thừa phát lại.

3. Một vài kiến nghị

Từ thực tế hoạt động lập vi bằng của Thừa phát lại cho thấy, các quy định về lập vi bằng hiện vẫn còn khá nhiều hạn chế, bất cập. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả hoạt động lập vi bằng của Thừa phát lại, cần thiết xem xét các giải pháp sau:

Thứ nhất, một trong những hạn chế lớn của vi bằng là vi bằng sau khi được lập chưa có hiệu lực pháp luật ngay. Bởi lẽ, như đã trình bày, pháp luật yêu cầu Văn phòng Thừa phát lại phải đăng ký vi bằng với Sở Tư pháp thì vi bằng đó mới có hiệu lực pháp luật. Theo tác giả, quy định này chưa thật sự hợp lý và ảnh hưởng không nhỏ đến quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể lập vi bằng. Từ đó, tác giả cho rằng, pháp luật quy định cho Thừa phát lại quyền hạn đặc biệt được phép lập vi bằng ghi nhận các sự kiện, hành vi xảy ra trong đời sống xã hội thì đồng thời với đó, Thừa phát lại cũng sẽ phải chịu trách nhiệm với nội dung vi bằng được lập. Hơn nữa, bản chất Thừa phát lại cũng giống như Luật sư vì đều là các hoạt động độc lập, hành nghề tự do và tự chịu trách nhiệm nên họ có thể tự mình đảm nhiệm các công việc tham gia. Ngoài ra, Văn phòng Thừa phát lại nơi nhận yêu cầu lập vi bằng thì mới là nơi phải có trách nhiệm bảo quản, lưu trữ vi bằng. Điều này mới thực sự hợp lý và phù hợp với bản chất của vi bằng. Vì vậy, nên sửa đổi quy định hiện nay theo hướng sau khi Thừa phát lại lập vi bằng thì vi bằng sẽ có ngay hiệu lực pháp luật. Thừa phát lại lập vi bằng phải chịu trách nhiệm với nội dung vi bằng được lập. Đồng thời, Trưởng Văn phòng Thừa phát lại cũng sẽ phải chịu trách nhiệm cùng với Thừa phát lại về vi bằng đó. Điều này vẫn đảm bảo sự chặt chẽ, tuân thủ pháp luật của vi bằng và có thể nhanh chóng, kịp thời đáp ứng nhu cầu của chủ thể yêu cầu lập vi bằng. Ngoài ra, để Sơ Tư pháp kịp thời nắm bắt và giám sát quá trình lập vi bằng của Văn phòng Thừa phát lại thì nên tổ chức triển khai và phát triển mô hình mạng dữ liệu điện tử. Ngay sau khi Thừa phát lại lập vi bằng, thì Văn phòng Thừa phát lại sẽ phải báo cáo các thông tin cần thiết về vi bằng vừa được lập để Sở Tư pháp kịp thời nắm bắt và giám sát.

Thứ hai, quy định tại Điều 29 Nghị định số 61/2009/NĐ-CP thì cá nhân, tổ chức muốn lập vi bằng sẽ phải thỏa thuận với Trưởng Văn phòng Thừa phát lại về việc lập vi bằng. Tuy nhiên, quy định này lại tạo ra khó khăn cho Thừa phát lại và cũng không tạo thuận lợi cho khách hàng khi có nhu cầu lập vi bằng. Vì vi bằng thường có tính khẩn cấp, tức thời nên luôn cần phải kịp thời, nhanh chóng ghi nhận lại các sự kiện, hành vi đang diễn ra. Nếu Trưởng Văn phòng Thừa phát lại không có mặt để có thể thỏa thuận với chủ thể có yêu cầu lập vi bằng thì vi bằng cũng không thể được lập. Tác giả cho rằng, quy định này là chưa thật sự thỏa đáng và gây ảnh hưởng đến quyền lợi của khách hàng. Mặt khác, Thừa phát lại mới là chủ thể được pháp luật trao quyền lập vi bằng. Vì vậy, nếu như cần thỏa thuận thì chỉ cần Thừa phát lại và khách hàng thỏa thuận với nhau. Thừa phát lại sẽ có thể nhanh chóng tiến hành lập vi bằng và chịu trách nhiệm về nội dung vi bằng. Từ đó, theo tác giả, quy định tại khoản 1 Điều 29 Nghị định số 61/2009/NĐ-CP cần thiết phải được sửa đổi lại theo hướng cho phép Thừa phát lại và khách hàng có thể tự do thỏa thuận về việc lập vi bằng. Có như vậy mới tạo nên sự chủ động trong hoạt động lập vi bằng của Thừa phát lại và đảm bảo tính khẩn cấp, kịp thời khi ghi nhận các sự kiện, hành vi đang diễn ra.

TS. Nguyễn Vinh Hưng

Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội





[1]. Nguyễn Vinh Hưng (2017), Thừa phát lại trong thi hành án dân sự, Tạp chí Kiểm sát điện tử, nguồn truy cập: http://www.kiemsat.vn/thua-phat-lai-trong-thi-hanh-dan-su.html , ngày truy cập 03/3/2018.

[2]. Nguyễn Vinh Hưng (2018), Cần nghiên cứu, đổi mới cơ chế hoạt động của Thừa phát lại ở nước ta hiện nay, Dân chủ và Pháp luật, số 01, tr. 27.

[3]. Nguyễn Vinh Hưng (2018), Nghĩa vụ chứng minh trong Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Tạp chí Kiểm sát, số 20.

[4]. Phạm Phúc Thịnh (2014), Thừa phát lại trong thi hành án dân sự, Luận văn Thạc sĩ luật học, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội, tr. 46.

[5]. Nguyễn Đức Chính (chủ biên 2006), Tổ chức Thừa phát lại, Nxb. Tư pháp, tr. 62 - 63.

[6]. Khoản 1 và 3 Điều 66 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014).

[7]. Nguyễn Đức Chính (chủ biên 2006), Tổ chức Thừa phát lại, sđd, tr. 65.

[8]. Khoản 8 Điều 2 Nghị định số 135/NĐ-CP ngày 18/10/2013 về sửa đổi, bổ sung tên gọi và một số điều của Nghị định số 61/2009/NĐ-CP ngày 24/7/2009 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại thực hiện thí điểm tại thành phố Hồ Chí Minh.

[9]. Mục 1.1, phần 1, Công văn số 4003/BTP-TCTHADS ngày 19/9/2014 về hướng dẫn một số nội dung trong hoạt động Thừa phát lại.

[10]. Báo cáo số 538/BC-CP của Chính phủ ngày 19/10/2015, về tổng kết việc triển khai tiếp tục thực hiện thí điểm chế định Thừa phát lại theo Nghị quyết số 36/2012/QH13 ngày 23/11/2012 của Quốc hội, tr. 9.

[11]. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật (2016), Thực tiễn hoạt động Thừa phát lại quận Bình Thạnh, nguồn truy cập: http://tcdcpl.moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/thi-hanh-phap-luat.aspx?ItemID=124 , ngày 19/12/2016.

[12]. Khoản 4 Điều 26 Nghị định số 61/2009/NĐ-CP ngày 24/7/2009 về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại thực hiện thí điểm tại thành phố Hồ Chí Minh.

[13]. Khoản 9 Điều 2 Nghị định số 135/NĐ-CP ngày 18/10/2013 về sửa đổi, bổ sung tên gọi và một số điều của Nghị định số 61/2009/NĐ-CP ngày 24/7/2009 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại thực hiện thí điểm tại thành phố Hồ Chí Minh.

[14]. Mục 1.2, phần 1, Công văn số 4003/BTP-TCTHADS ngày 19/9/2014 về hướng dẫn một số nội dung trong hoạt động Thừa phát lại.

[15]. Phạm Phúc Thịnh (2014), Thừa phát lại trong thi hành án dân sự, sđd, tr. 49.

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Hợp đồng lưu trữ tế bào gốc: Những khoảng trống pháp lý cần được nhận diện

Hợp đồng lưu trữ tế bào gốc: Những khoảng trống pháp lý cần được nhận diện

Hợp đồng lưu trữ tế bào gốc đặt ra nhiều vấn đề pháp lý đặc thù khi quyền của người ký hợp đồng không đồng nhất với quyền nhân thân của người có mẫu sinh học. Việc xác định chủ thể có quyền quyết định đối với mẫu, trách nhiệm của ngân hàng mô và hậu quả pháp lý khi hợp đồng chấm dứt đòi hỏi một cơ chế điều chỉnh phù hợp, nhằm bảo đảm hài hòa quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
10 điểm mới nổi bật của Luật Thủ đô năm 2026

10 điểm mới nổi bật của Luật Thủ đô năm 2026

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 là cơ sở pháp lý quan trọng trong công cuộc xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô Hà Nội. Luật bổ sung nhiều cơ chế, chính sách mang tính đột phá, giúp Thành phố có thêm quyền tự chủ trong hoạt động quản lý, điều hành và phát triển.
Sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính - Thực trạng pháp luật và định hướng hoàn thiện

Sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ quyết định hành chính - Thực trạng pháp luật và định hướng hoàn thiện

Tóm tắt: Quyết định hành chính tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; do đó, cơ chế xử lý đối với những quyết định không còn phù hợp, trái pháp luật hoặc không còn khả năng thực hiện có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm tính hợp pháp, hiệu lực, hiệu quả của quản lý hành chính nhà nước. Các biện pháp sửa đổi, bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, bãi bỏ, hủy bỏ là phương thức tự kiểm tra, tự điều chỉnh và “tự sửa sai” (self-correction) của nền hành chính, đồng thời, góp phần kiểm soát quyền lực và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể. Trên cơ sở phân tích pháp luật Việt Nam và kinh nghiệm của một số quốc gia, nghiên cứu chỉ ra những bất cập về căn cứ, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và hậu quả pháp lý của các biện pháp này, từ đó, đề xuất hướng hoàn thiện pháp luật nhằm xây dựng cơ chế xử lý thống nhất, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại.
Thi hành và các biện pháp bảo đảm thi hành quyết định hành chính - Thực trạng và một số vấn đề đặt ra

Thi hành và các biện pháp bảo đảm thi hành quyết định hành chính - Thực trạng và một số vấn đề đặt ra

Tóm tắt: Quyết định hành chính là công cụ pháp lý quan trọng để cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong các lĩnh vực của đời sống xã hội. Tuy nhiên, hiệu lực và hiệu quả của quyết định hành chính không chỉ phụ thuộc vào việc ban hành đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, mà còn phụ thuộc vào việc tổ chức thi hành quyết định đó trên thực tế. Thực tiễn thi hành quyết định hành chính ở Việt Nam cho thấy, còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc như chậm thi hành hoặc thi hành không đầy đủ quyết định hành chính, cơ chế bảo đảm thi hành và cưỡng chế hành chính chưa thực sự hiệu quả, các quy định pháp luật về thi hành quyết định hành chính còn phân tán, thiếu thống nhất. Nghiên cứu phân tích một số vấn đề lý luận về thi hành quyết định hành chính, các biện pháp bảo đảm thi hành, đồng thời, đánh giá thực trạng quy định của pháp luật, thực tiễn thực hiện pháp luật về thi hành quyết định hành chính và các biện pháp bảo đảm thi hành quyết định hành chính ở Việt Nam. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành quyết định hành chính trong thời gian tới.
Vướng mắc khi áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Vướng mắc khi áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025 (Bộ luật Hình sự) quy định mở về việc Tòa án có thể coi các tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án. Quy định này có ý nghĩa quan trọng, tạo điều kiện cho cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá toàn diện nhân thân người phạm tội và những tình tiết đặc thù của từng vụ án nhằm bảo đảm việc cá thể hóa trách nhiệm hình sự và hình phạt. Để hướng dẫn áp dụng thống nhất, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP ngày 30/9/2025, trong đó Điều 3 hướng dẫn một số tình tiết có thể được coi là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong đấu giá tài sản

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong đấu giá tài sản

Trước yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn và tăng cường tính công khai, minh bạch của hoạt động đấu giá tài sản, dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) (dự thảo Luật) đang được Quốc hội khóa XVI cho ý kiến và xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2 theo hướng đẩy đẩy mạnh thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, gắn với nhiệm vụ triển khai xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Những định hướng này nhằm tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, ổn định để thúc đẩy hoạt động đấu giá tài sản theo hướng chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa.
Chỉ số hạnh phúc – Thước đo chất lượng sống và hiệu quả quản trị đô thị Hà Nội

Chỉ số hạnh phúc – Thước đo chất lượng sống và hiệu quả quản trị đô thị Hà Nội

Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố Hà Nội sẽ thực hiện khảo sát, đo lường Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô Hà Nội (HHI). Thông qua 05 trụ cột với 50 tiêu chí, HHI hướng đến đo lường kết quả phát triển của Thủ đô từ góc nhìn của người dân, phản ánh mức độ người dân thực tế tiếp cận, thụ hưởng, cảm nhận về sự an toàn, tin tưởng, tham gia và đánh giá chất lượng cuộc sống.
Đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động trong tình hình mới

Đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động trong tình hình mới

Đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận, gắn với quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh quan hệ lao động có nhiều thay đổi, chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Đề án "Đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đến công nhân, viên chức, lao động trong tình hình mới" của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam xác định nhiều nhiệm vụ, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này trong toàn hệ thống Công đoàn.
Định danh địa điểm: Bước chuyển quan trọng trong hiện thực hóa chủ trương quản trị hiện đại về đất đai

Định danh địa điểm: Bước chuyển quan trọng trong hiện thực hóa chủ trương quản trị hiện đại về đất đai

Ngày 19/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 326/2026/NĐ-CP quy định về định danh địa điểm, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về chuyển đổi số quốc gia, hiện đại hóa quản lý đất đai, số hóa dữ liệu trên hệ thống quản lý của Nhà nước. Đây là bước đi mang tầm chiến lược, lấy dữ liệu làm nền tảng, người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Nghị định số 326/2026/NĐ-CP gồm 04 chương với 18 điều, thiết lập một khung khổ pháp lý đồng bộ, toàn diện cho việc định danh các địa điểm cụ thể trên toàn lãnh thổ quốc gia. Nghị định đã chứa đựng nhiều điểm mới có tính đột phá về tư duy lập pháp và tư duy quản trị hiện đại.
Chăm lo sức khỏe và bảo đảm an sinh cho người dân Thủ đô

Chăm lo sức khỏe và bảo đảm an sinh cho người dân Thủ đô

Với định hướng xây dựng Thủ đô phát triển hiện đại, văn minh, có chất lượng sống ngày càng cao, Luật Thủ đô năm 2026 đã dành 01 điều riêng quy định về những cơ chế, chính sách trong lĩnh vực y tế và an sinh xã hội (Điều 17). Với các quy định tại Điều 17 của Luật đã tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội chủ động hơn trong việc tổ chức các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ người dân và từng bước hoàn thiện mạng lưới an sinh xã hội theo hướng toàn diện, bền vững.
Cơ chế thí điểm chính sách mới: Không gian để Hà Nội kiểm nghiệm và hoàn thiện pháp luật

Cơ chế thí điểm chính sách mới: Không gian để Hà Nội kiểm nghiệm và hoàn thiện pháp luật

Luật Thủ đô năm 2026 dành một cơ chế riêng cho Hà Nội trong việc thí điểm các cơ chế, chính sách mới, qua đó tạo thêm không gian để thành phố chủ động xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Tuy nhiên, quyền thí điểm không phải là quyền "làm khác" không giới hạn, mà được đặt trong khuôn khổ pháp lý với những yêu cầu cụ thể về phạm vi, thời gian, đánh giá tác động, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm của cơ quan thực hiện.
Phổ biến, giáo dục pháp luật là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị

Phổ biến, giáo dục pháp luật là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị

Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 được ban hành với nhiều điểm mới nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc của Luật hiện hành; đổi mới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật, quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo; đồng thời góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo trong kỷ nguyên số

Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo trong kỷ nguyên số

Chủ trương khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam được Đảng và Nhà nước nhận thức, định hướng trong sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư khi nền sản xuất toàn cầu có sự kết hợp của các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, Internet of Things (IoT), robot tự động, dữ liệu lớn và nhiều công nghệ tiên tiến khác. Để thúc đẩy, tạo động lực cho cá nhân, tổ chức phát huy đam mê khởi nghiệp sáng tạo, tối đa hóa năng lực, nguồn lực, cống hiến trí tuệ cho sự phát triển chung của đất nước, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã từng bước đề ra chủ trương, chính sách pháp luật, chiến lược lâu dài nhằm kiến tạo hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Từ định hướng chiến lược tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, đến việc thể chế hóa chủ trương của Đảng trong Luật Khoa học, Công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 và Chính phủ cụ thể hóa thông qua Nghị quyết số 86/NQ-CP ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo. Những chủ trương, chính sách đã góp phần thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong hệ thống kinh tế tư nhân trở thành một động lực phát triển quan trọng của đất nước trong kỷ nguyên số.
Xây dựng hành lang pháp lý đột phá thúc đẩy phát triển đô thị và khu kinh tế đặc biệt

Xây dựng hành lang pháp lý đột phá thúc đẩy phát triển đô thị và khu kinh tế đặc biệt

Tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/10/2026. Luật được kết cấu gồm 05 chương, 66 điều quy định các cơ chế, chính sách nhằm tạo lập hành lang pháp lý ổn định, đồng bộ, đột phá và khả thi để thúc đẩy phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, phát triển đô thị đặc biệt khác, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt; bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội phù hợp với điều kiện, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng địa phương; qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, tạo không gian phát triển mới, thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao và hình thành các động lực tăng trưởng mới.
Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026: Bổ sung nhiều quy định mới tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn thi hành

Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026: Bổ sung nhiều quy định mới tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn thi hành

Trên cơ sở kế thừa những quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã được thực tiễn chứng minh là phù hợp, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 đồng thời bổ sung nhiều quy định để tháo gỡ những vướng mắc, bất cập, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, đồng bộ cho công tác hòa giải ở cơ sở.

Theo dõi chúng tôi trên: