Công tác thi hành án dân sự có thể được coi là một giai đoạn tố tụng đặc biệt, giai đoạn cuối của quá trình tố tụng. Để đảm bảo nguyên tắc Hiến định, tất cả các bản án, quyết định của Toà án phải được thực thi trên thực tế, tại Điều 136 Hiến pháp năm 1992 qui định: “Các bản án và quyết định của Toà án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật phải được các cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, các đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân tôn trọng; những người và đơn vị hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành”.

Để bản án, quyết định của Toà án đã có hiệu lực pháp luật phát sinh hiệu lực trên thực tế, hoạt động thi hành án dân sự thực sự đem lại hiệu quả, phải có sự chấp hành, phối hợp thực hiện của nhiều chủ thể, đặc biệt là chủ thể tiến hành tố tụng. Tuy nhiên trên thực tế, công tác thi hành án cho thấy việc phối hợp thực hiện giữa các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn còn những hạn chế, bất cập, có nhiều bản án, quyết định của Toà án có hiệu lực pháp luật, đến giai đoạn thi hành án thì rất khó hoặc không thể thực hiện được, vụ việc dưới đây là một trong số việc thi hành án có nguyên nhân từ hoạt động của các cơ quan ở giai đoạn đầu của quá trình tố tố tụng.

Bản án số 25/2011/HSST ngày 27/01/2011 của Toà án nhân dân huyện Y tỉnh S xét xử đối với Ngô Sỹ T - trú quán tại địa bàn thành phố P tỉnh Đ với tội danh “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ” Toà án áp dụng hình phạt chính đối với Ngô Sĩ T là hình phạt tiền, ngoài ra bị cáo còn phải chịu 200.000 đồng án phí theo quy định của pháp luật.

Ngày 21/3/2011 Chánh án Toà án nhân dân thành phố P tỉnh Đ (là cơ quan nhận uỷ thác Bản án số 25/2011/HSST của Toà án huyện Y, tỉnh S) căn cứ vào các Điều 255, 256, 257, 267 Bộ luật Tố tụng hình sự ra Quyết định số 01/2011/THA.

Nội dung Quyết định:

1.“Thi hành án hình phạt tiền là 10.000.000 đồng (Mười triệu đồng) về tội “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ” theo Bản án hình sự sơ thẩm số 25/2011/HSST ngày 27/01/2011 của Toà án nhân dân huyện Y, tỉnh S đối với Ngô Sĩ T - trú quán tại địa bàn thành phố P tỉnh Đ.

2. Cơ quan thi hành án và người bị kết án chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.

3. Cơ quan thi hành án phải báo cho Chánh án Toà án đã ra Quyết định thi hành án về việc bản án đã được thi hành; nếu chưa thi hành được thì phải nêu rõ lý do”.

Ngày 24/3/2011, Chi cục Thi hành án dân sự thành phố P nhận được Quyết định số 01/2011/THA ngày 21/3/2011 của Toà án nhân dân thành phố P chuyển đến, ngày 25/03/2011 Chi cục Thi hành án dân sự thành phố P ra quyết định chủ động thi hành án cho thi hành khoản tiền phạt 10.000.000 đồng đối với Ngô Sĩ T và phân công chấp hành viên tổ chức thi hành.

Trong quá trình đôn đốc thi hành án, người phải thi hành án trình bày: Sau khi Toà án huyện Y xét xử, người phải thi hành án đã nộp ngay số tiền phải thi hành theo quyết định của bản án tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Y và có xuất trình biên lai kèm theo.

Ngày 03/01/2012, Chi cục Thi hành án dân sự thành phố P đã có Công văn gửi Toà án và Viện kiểm sát nhân dân thành phố P về việc xem xét lại bản án và quyết định phạt tiền nêu trên, vì người phải thi hành án đã thi hành xong phần tiền phạt 10.000.000 đồng. (Đã nộp tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Y).

Ngày 10/01/2012, Chi cục Thi hành án dân sự thành phố P nhận được Công văn trả lời với nội dung: Ngày 04/3/2011, Toà án nhân dân thành phố P tỉnh Đ nhận được Quyết định uỷ thác thi hành án hình sự số 06/2011/QĐ-CA ngày 28/02/2011 của Toà án nhân dân huyện Y về việc uỷ thác ra quyết định thi hành án phạt tiền 10.000.000 đồng theo Bản án số 25 ngày 27/01/2011 đối với Ngô Sĩ T - trú quán tại địa bàn thành phố P, tỉnh Đ.

Ngày 21/3/2011, Toà án nhân dân thành phố P ra Quyết định thi hành án số 01/2011/THA thi hành khoản tiền phạt 10.000.000 đồng đối với Ngô Sĩ T (có địa chỉ nêu trên).

Ngày 19/4/2011, Toà án nhân dân thành phố P mới nhận được phiếu xác nhận kết quả thi hành án của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Y xác nhận người phải thi án đã thi hành xong các khoản nghĩa vụ thi hành án theo bản án do Toà án huyện Y tỉnh S gửi đến.

Nay Toà án nhân dân thành phố P chuyển lại phiếu xác nhận kết quả thi hành án đến Chi cục Thi hành án dân sự thành phố P để giải quyết theo luật định.

Ngày 13/01/2012, Chi cục Thi hành án dân sự thành phố P đã tổ chức cuộc họp với thành phần tham gia gồm đại diện cơ quan Thi hành án dân sự, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố P để xem xét giải quyết vụ việc trên.

Quan điểm của Chi cục Thi hành án thành phố P: Cơ quan thi hành án dân sự đã ban hành quyết định thi hành án và tổ chức thi hành quyết định của Toà án hoàn toàn đúng qui định của pháp luật, tuy nhiên, người phải thi hành án đã thi hành xong khoản tiền phạt 10.000.000 đồng tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Y, do vậy, chấp hành viên Chi cục Thi hành án dân sự thành phố P không thể tiếp tục tổ chức thi hành.

Quan điểm của Toà án nhân dân thành phố P: Toà án đã ban hành quyết định hoàn toàn đúng trình tự, thủ tục luật định và Toà không thể ban hành bất cứ văn bản nào khác.

Đối chiếu với các quy định của pháp luật về thi hành án dân sự, cơ quan thi hành án dân sự cũng không có căn cứ để thu hồi hay đình chỉ việc thi hành án đã nêu. Trách nhiệm thuộc về Toà án huyện Y nơi xét xử ban đầu, do sai sót đã chuyển giao bản án cho cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp để thi hành (cơ quan thi hành án dân sự huyện Y), tuy vậy, Toà án huyện Y vẫn tiếp tục uỷ thác ra quyết định thi hành án phạt tiền cho Toà án nhân dân thành phố P, dẫn tới việc có sự chồng chéo, cùng thời điểm, một nội dung quyết định của bản án, 2 cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành, đặc biệt nghĩa vụ của người phải thi hành án theo bản án đã được thực hiện xong. Tuy nhiên, Chi cục Thi hành án dân sự thành phố P vẫn đang thụ lý giải quyết. Để giải quyết việc thi hành án trên, rất cần sự phối hợp có trách nhiệm của các cơ quan giai đoạn tiến hành tố tụng, không để tình trạng tồn tại bất cập như đã nêu.

D.B