Đề xuất thí điểm mô hình soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật tập trung trên toàn quốc

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng chủ trì buổi làm việc với Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và các đơn vị liên quan về Đề án soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật theo hướng tập trung, chuyên nghiệp của Chính phủ và Quy chế soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật theo hướng tập trung, chuyên nghiệp của Bộ Tư pháp

Theo báo cáo của Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, trên cơ sở nghiên cứu, tổng hợp đề xuất của các bộ, ngành và địa phương, đơn vị đề xuất xây dựng Đề án thí điểm tổ chức soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật tập trung, chuyên nghiệp theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 197/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội.

Dự thảo Đề án đề xuất thực hiện thí điểm trong thời gian 03 năm, từ ngày 01/01/2027 đến ngày 01/01/2030, áp dụng đối với tất cả bộ, cơ quan ngang bộ và địa phương nhưng với phạm vi, mức độ khác nhau.

Ở cấp Trung ương, trước mắt ưu tiên thí điểm đối với các dự án luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh và nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; đồng thời có thể mở rộng đối với việc soạn thảo các văn bản dưới luật. Tại địa phương, các địa phương được chủ động lựa chọn văn bản phù hợp để triển khai, ưu tiên nghị quyết của Hội đồng nhân dân và quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có phạm vi tác động rộng, tính chất liên ngành hoặc yêu cầu cao về kỹ thuật pháp lý.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại buổi làm việc

Đối với các văn bản có tính chuyên môn sâu, liên quan đến bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh hoặc lĩnh vực đặc thù, việc áp dụng thí điểm sẽ do địa phương xem xét, quyết định trên cơ sở bảo đảm cơ chế phối hợp với cơ quan quản lý chuyên ngành.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho biết, kinh nghiệm quốc tế cho thấy không có một mô hình thống nhất về cơ quan xây dựng pháp luật. Mỗi quốc gia có cách thức tổ chức khác nhau, phù hợp với điều kiện và thể chế riêng.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu của mô hình xây dựng pháp luật chuyên nghiệp là bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời nâng cao tính khách quan trong quá trình xây dựng chính sách, hạn chế tình trạng cơ quan quản lý vừa xây dựng vừa tự đánh giá chính sách thuộc lĩnh vực mình quản lý.

Thứ trưởng nhấn mạnh, việc triển khai thí điểm phải bám sát chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, đồng thời xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của Việt Nam.

Một trong những điều kiện quan trọng để mô hình phát huy hiệu quả là tiếp tục nâng cao chất lượng công tác xây dựng chính sách. Theo đó, các chính sách cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, có đầy đủ dữ liệu, thông tin và đánh giá tác động trước khi chuyển sang giai đoạn soạn thảo văn bản.

Thứ trưởng cũng thống nhất với định hướng tăng cường vai trò, năng lực của các tổ chức pháp chế tại bộ, ngành và Sở Tư pháp ở địa phương; đồng thời đề nghị quan tâm bảo đảm nguồn nhân lực, kinh phí và cơ sở vật chất phục vụ triển khai nhiệm vụ. Bên cạnh đó, dự thảo Đề án cần xây dựng hệ thống tiêu chí để các cơ quan lựa chọn văn bản phù hợp đưa vào diện thí điểm, bảo đảm tính đại diện và khả năng đánh giá hiệu quả sau triển khai.

Theo Thứ trưởng, Bộ Tư pháp cần phát huy vai trò trong công tác hướng dẫn, tập huấn, nâng cao kỹ năng xây dựng và soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật, kỹ thuật lập pháp cũng như năng lực tham mưu chính sách cho đội ngũ cán bộ pháp chế ở các bộ, ngành và địa phương.

Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động của Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật trong việc nghiên cứu, xây dựng Đề án và tổ chức lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương.

Bộ trưởng cho rằng, đây là nhiệm vụ có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến công tác xây dựng pháp luật trên cả nước. Trong khi thời gian hoàn thiện Đề án không còn nhiều, đơn vị chủ trì cần tiếp tục khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm tiến độ nhưng vẫn phải đặc biệt chú trọng chất lượng.

Theo Bộ trưởng, đây là nội dung khó bởi phương thức tổ chức mới có nhiều điểm khác biệt so với cách thức xây dựng văn bản quy phạm pháp luật hiện nay. Việc triển khai thành công không chỉ phụ thuộc vào cơ quan xây dựng Đề án mà còn đòi hỏi sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương.

Bộ trưởng nhấn mạnh, mặc dù Đề án có cơ sở chính trị vững chắc từ Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, song cần tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ thực trạng công tác soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật hiện nay; làm rõ những hạn chế, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân để tạo cơ sở thuyết phục cho việc đề xuất mô hình mới.

Đối với kinh nghiệm quốc tế, Bộ trưởng lưu ý cần tham khảo có chọn lọc. Các quốc gia hiện áp dụng nhiều mô hình khác nhau trong công tác soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật, do đó cần phân tích kỹ cơ sở lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam, tránh vận dụng máy móc kinh nghiệm nước ngoài.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh phát biểu tại buổi làm việc

Về phạm vi thí điểm, Bộ trưởng thống nhất chủ trương triển khai tại tất cả bộ, ngành và địa phương nhằm bảo đảm cơ sở đánh giá toàn diện, khách quan. Tuy nhiên, việc thí điểm phải được giới hạn trong phạm vi hợp lý, không thực hiện đại trà đối với toàn bộ văn bản của các cơ quan.

Bộ trưởng đề nghị, cần nghiên cứu tiêu chí lựa chọn văn bản thí điểm theo hướng ưu tiên các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội có quy trình xây dựng chính sách và soạn thảo văn bản tương đối rõ ràng; tập trung vào các dự án có nội dung mới, phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực và cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan.

Về tổ chức thực hiện, Bộ trưởng thống nhất định hướng giao tổ chức pháp chế tại các bộ, cơ quan ngang bộ làm đầu mối thực hiện chức năng soạn thảo tập trung; đối với địa phương, Sở Tư pháp là cơ quan chủ trì. Đồng thời, cần phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý chuyên ngành và đơn vị soạn thảo tập trung, bảo đảm đơn vị soạn thảo không làm thay chức năng xây dựng chính sách mà tập trung chuyển hóa chính sách thành các quy phạm pháp luật chặt chẽ, thống nhất và chuyên nghiệp.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, việc xây dựng mô hình soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật tập trung, chuyên nghiệp là quá trình vừa triển khai, vừa tổng kết thực tiễn và hoàn thiện cơ chế. Vì vậy, cần thực hiện thận trọng, bài bản, có lộ trình phù hợp để từng bước hoàn thiện mô hình theo đúng định hướng của Đảng, tạo cơ sở nghiên cứu nhân rộng trong thời gian tới.